اهميت آب و رطوبت در پرورش جوجه گوشتي

پرندگان از مهر داران خونگرم هستند که در سير تکاملي از خزندگان منشا گرفته اند يکي از مواد اصلي تشکيل دهنده ي بدن پرندگان آب مي باشد آب حساسترين ماده مغذي و بزرگترين جز سازنده بدن بوده و حدود 70 درصد از کل بدن را تکسيل مي دهدکه از اين ميزان حدود 70 درصد از داخل سلولي و 30 درصد به صورت مايع خارج سلولي مي باشد و اين رابطه بايد تعادلي باشد و اختلاف بيش از حد باعث اختلال در کل متابوليسم بدن مي گردد . هنگامي که جوجه از تخم خارج مي شود داخل دستگاه هچري ، حدود 70 درصد رطوبت در اختيار دارد هنگام بار زدن جوجه ها جدا کردن و قرار گرفتن آنها در جعبه هاي حمل اين ميزان رطوبت کاهش چشم گيري دارد و هنگام ورود به داخل سالن با توجه به فضاي باز سالن و شرايط آب و هوايي منطقه ميزان رطوبت نسبت به هچري بسيار اختلاف دارد . بنابراين بايد شرايطي را فراهم آورد که جوجه ها از نظر ژنتيکي بتوانند خود را با محيط جديد وفق دهند زيرا اشتها در هفته اول از اهميت خاصي برخوردار است و حاکي از سلامت جوجه مي باشد به همين منظور رعايت کردن موارد ذيل از اهميت خاصي برخوردار است .
1-دسترسي به آب آشاميدني در طول 24 ساعت شبانه روز بايد فراهم گردد .
2-براي چهار روز اول دوره پرورش ، آبخوري اضافي بايد در نظر گرفته شود .
3-ميزان آب مصرفي را بايستي به طور مرتب به صورت دستي و يا بوسيله کنتور اندازه گيري نمود با مشاهده ي تغييرات ناگهاني در مقدار مصرف آب مي توان مشکوک به بيماري شد .
4-با بالا رفتن دما حدود 5/6 در صد افزايش آب به ازاي هر يک در جه بالاتر از 21 درجه سانتي گراد در نظر گرفته شود وقتي هواگرم مي شود ظرفيت آن در حفظ رطوبت افزايش پيدا مي کند بنابراين وقتي درجه حرارت هوا افزايش مي يابد رطوبت نسبي کاهش يافته وجوجه ها در سن پايين و هفته اول با کمبود روطوبت روبرو مي شوند زيرا منابع دفع رطوبت از طيور از بازدم و همچنين مدفوع مي باشد براي رفع اين مشکل مي توان از مه پاش و يا با اسپري کردن آب به ديواره ها رطوبت را به حد استاندارد رساند بهتر است در فصول گرم سال محل اسقرار جوجه ها در وسط سالن بوده و کف سالن ديوارها ودرهر دوطرف را به وسيله اسپري خيس کرد و در فصول سرد سالن يک طرف سالن را محفوظ کرده و به وسيله اسپري و يا با قراردادن آب بر روي شعله و بخار حاصل اين کمبود را جبران نمائيد .
5-قبل از ورود جوجه به سالن بايد آبخوري ها پر باشند و بهترين دماي آب براي روزهاي اول حداقل 15 درجه سانتي گراد وحداکثر 22 درجه سانتي گراد مي باشد با بزرگ شدن و افزايش سن جوجه هاي گوشتي اين حساسيت کمتر خواهد شد .
6-کيفيت آب در برگيرنده تمام عوامل موجود در آب است که بر توليد گله موثر بوده و بايد کاملا مورد توجه قرار گيرد چه ازنظر تراکم املاح و چه از نظر آلودگي ميکروبي بنابراين لازم است قبل از جوجه ريزي کيفيت آب مدام مورد سنجش قرار گيرد . در مناطق خاصي آب انقدر شور است که توليد و کيفيت گله را شديدا کاهش مي دهد دراين مواقع ممکن است حذف مقداري از نمک جيره لازم باشد وجود هرگونه آلودگي ميکروبي در آب نشان دهنده ورود آب هاي سطحي به منبع آب است .

جلوگيري از دهيدراتاسيون جوجه هاي يكروزه

جوجه هاي يكروزه به علت اينكه پيوسته آب بدن خود را از دست مي دهند، سريعاً دهيدراته مي شود. اين حالت حتي در هچري، اتاق انبار و يا در حين جابجايي طولاني مدت هم رخ مي دهد. معمولاً براي كاهش خطر دهيدراتاسيون، افزايش رطوبت نسبي در مدت انبار يا انتقال جوجه هاي يكروزه توصيه مي شود اما اين روش در عمل مناسب نيست. 

 

دماي مطلوب بدن جوجه يكروزه حدود °C 40.5-40 مي باشد. در اين دما جوجه احساس راحتي مي كند و بدنبال آب و غذا مي رود. اما تغيير دماي بدن از اين حد نرمال (بالا يا پايين) موجب ناراحتي و سستي پرنده مي شود. پرندگان توانايي محدودي در كنترل و تنظيم دماي بدن خود دارند، بويژه وقتي سن آنها پايين باشد. پرندگان در سنين بالاتر با استفاده از انرژي غذا بدن خود را گرم نگه مي دارند. اما، جوجه هاي يكروزه با ازدحام در يك گوشه سالن از اتلاف حرارت بدن خود جلوگيري مي نمايند كه در اين حالت به آب و غذا دسترسي نخواهند داشت. 

 

وقتي پرنده مسن يا جوجه يكروزه احساس گرما بكند، نخست بالهاي خود را تكان مي دهد تا حرارت بدن خود را كنترل بكند. اگر اين عمل كافي نباشد، با عمل تبخير آب گرما را از بدنش دفع مي كند. از آنجائيكه پرندگان نمي توانند عرق بكنند، آب بدن خود را از راه له له زدن تبخير مي كنند. اگر پرنده احساس راحتي بكند (دماي مناسب بدن) تنفس از طريق بيني انجام مي گيرد و اين عمل در مدت 24 ساعت باعث اتلاف 2-1 گرم رطوبت خواهد شد.

 

وقتي دماي بدن جوجه به °C41 افزايش يابد (°C 0.5 بيش از حد نرمال) پرنده شروع به له له زدن مي كند، اين عكس العمل پرنده موجب افزايش اتلاف رطوبت از بدن مي شود و در وضعيت حاد، جوجه ممكن است در مدت 24 ساعت بيش از 5 گرم و حتي گاهي بيش از 10 گرم رطوبت بدن خود را از دست بدهد. در اين حالت اگر ما رطوبت نسبي سالن را افزايش دهيم در حقيقت مانع از دست رفتن رطوبت بدن جوجه شده ايم اما از طرفي ديگر با اين كار مانع خنك كردن پرنده توسط خودش شده ايم. در صورتي كه پرنده احساس راحتي بكند و از طريق بيني نفس بكشد، تغييرات رطوبت نسبي تاثير اندكي بر ميزان اتلاف رطوبتي پرنده خواهد داشت.

 

نكته مهم در جلوگيري از دهيراتاسيون جوجه يكروزه، كنترل دماي بدن و پيشگيري ا زوقوع حالت له له زدن مي باشد. اگر حرارت بدن پرنده در حد نرمال باشد، اتلاف رطوبتي بدن در مدت 24 ساعت به 2-1 گرم خواهد رسيد. در صورتيكه پرنده خوراك و كيسه زرده را بخورد، هضم مواد غذايي منجر به تشكيل آب متابوليكي خواهد شد و اين آب براي جبران هر گونه اتلاف رطوبتي در حرارت مطلوب بدن كافي مي باشد. در اين حالت پرنده اندكي كاهش وزن خواهد داشت ما منجر به دهيراتاسيون آن نخواهد شد.

در مسافت هاي طولاني انتقال جوجه ها، تزريق 2-1 سي سي سرم به جلوگيري از دهيراتاسيون آنها كمك مي كند اما به شرطي كه دماي بدن جوجه ها در حد نرمال باشد. اگر پرندگان در گرماي زياد قرار بگيرند، مقدار رطوبتي كه از دست مي دهند بيش از مقدار سرم تزريق شده جهت جبران آب تلف شده، خواهد بود. خوراندن مقدار اندكي غذا در حين جابجايي جوجه ها (حتي در فرم خشك) به پرنده در جذب كيسه زرده كمك مي كند و لذا آب متابوليكي توليد مي شود، اما به شرطي كه دماي بدن جوجه ها در حد نرمال باشد. 

 

اگر خوراك آبدار باشد (ميوه يا ژل مايع) اب بيشتري در اختيار پرنده قرار مي گيرد و لذا زرده مصرف شده و آب متابوليكي توليد مي شود، اما به شرطي كه دماي بدن جوجه ها در حد نرمال باشد. پس از رسيدن به فارم، بايستي توجه داشت كه جوجه ها سريعاً به آب دسترسي داشته باشند تا اتلاف آب بدن آنها جبران شود. در نتيجه تنها راه موثر در جلوگيري از دهيراتاسيون بدن جوجه ها حفظ دماي مطلوب بدن آنها مي باشد. 

 گروه علمي موسسه اطلاعات مرغداري 

 

آماده‌سازيِ فارم‌هاي گوشتي براي فصل گرما

همانطوركه مي‌دانيد جوجه‌هاي گوشتي براي كسب بهترين بازده بايد در مناسب‌ترين دامنهء دمايي پرورش داده شوند. در گذشته براي بدست آوردن جوجه‌هاي خوب گوشتي غذاي زيادي مصرف مي‌شد حال آنكه امروزه ارتقاء كيفيت ژنتيكِ مرغ‌هاي مادر به‌طور محسوسي ميزان مصرف غذارا كاهش داده است ‌، همچنين جوجه‌هاي گوشتي با سرعت بيشتري رشد مي‌كنند ، و گوشتِ موردِ نيازِ بيشتري توليد مي كنند. در مقامِ قياس با اجداد پيشينِ كم‌ بازده جوجه‌هاي امروزي دماي زياد سالن تاثير نامطلوب بيشتري بر عملكرد و بازدهِ اقتصادي اين جوجه‌ها دارد. 

در شرايطي كه هواي بيرون سالن گرم است، فضاي داخلي سالن بايد به گونه‌اي باشد كه مرغ‌ها به سادگي بتوانند گرماي اضافي بدن خود را دفع كنند، و دماي بدنشان را به حد ايده ال برسانند. برايِ نيل بدين مقصود بايد رطوبت فضاي داخلي سالن را در حد توصيه شده نگه‌داشت ، همچنين ، براي افزايش دفع گرما بايد سرعت جريانِ باد سالن را افزود( اين شيوه wind_chill cooling يا خنك شدن به كمك باد نام دارد). براي بدست آوردن نتايج بهتر استفاده از شيوهء تهويهء طوليِ هواي سالن توصيه مي‌شود. در صورت استفاده از روش تهويهء طولي ميزان دفع گرما به طور محسوسي افزايش مي‌يابد ، بدين ترتيب حتي اگر دماي سالن بيش از ميزان ‘ دماي مطلقِ دماسنج ‘ كه توصيه شده است باشد ، باز مرغ‌ها سالن را نسبتا خنك‌ احساس مي‌كنند. 

هنگام استفاده از روش تهويهء طولي ، متغير ديگري نيز براي ارزيابي كيفيت دماي محيط در دسترسمان قرار مي‌گيرد. از آنجا كه دماي مطلق دماسنج قادرنيست به مدت طولاني گزارش صحيحي از وضعيت دماي بدن مر‌غ‌ها بدهد لذا براي اطمينان از روند دقيق كارمان بهتر است از مجموعهء دو متغيرِ “ دماي مطلق دماسنج و سرعت باد در حال جريان در سالن “ استفاده كنيم. همانطو ركه در تصوير 1 نشان داده شده است روش‌هاي مختلفي براي ارزيابي شيوه‌هاي متفاوت دفع موثر گرما وجود دارد.اما بايد دانست هرچند كه اين روش‌ها حاصل تحقيقاتِ دانشگاهي و تجربياتِ فارمي هستند ، اما ممكن است تنها در حد تئوري بتوان از آن ‌ها بهره برد، زيرا در عمل متغيرهاي بسياري نظيرِ سن، جنس، شرايط جسماني و يكپارچگي گله وجود دارند، كه بايد مد نظر قرار گيرند.بهترين شيوهء ارزيابي دما تحت نظر گرفتن خود مرغ‌ها در غالب رفتارهايي مثل ميزان تحرك ، خوردن و آشاميدن است ( براي درك بهتر اين موضوع به 10 نكتهء اشاره در پايان مقاله توجه كنيد). 

امروزه بيشترِ سالن‌هاي مرغداري مدرن كه در مناطق گرمسير قرار دارند براي خنك نگه‌داشتن طيور خود علاوه بر امكانات ذكر شده ، از خنك كننده‌هاي تبخير هوا نيز استفاده مي‌كنند. افزودن دستگاه‌هاي مه‌پاش به سالن يا استفاده از سيستم تبخير آب (بااستفاده از پد يا پوشال-م ) در جريان هواي سالن باعث مي‌شود دماي مطلق دماسنج پايين تر قرار گيرد ، جريان هواي سالن خنك‌تر شود و در نهايت مرغ‌كمتر احساس گرما كند. با استفاده از اين روش و تحت شرايط مناسبي چون طراحي مناسب سالن ، تجهيزات كار‌آمد، و به‌كارگيري سالن‌هاي طولي كه با سيستم تبخير آب خنك مي‌شوند ، حتي مرغ‌هاي پرُ كرك و پر نيز عملكرد بسيار خوبي خواهند داشت گويي دماي سالن 70s F (20s C ) است در حالي كه دماي بيرون سالن به حدودِ 100 F(38 C) مي‌رسد. 

امروزه صنعت مرغداري براي دستيابي به دماي ايده ال سالن با صرف ميزان معقولي امكانات و تجهيزات ، به استفادهء هرچه‌ بيشتر از سيستمِ چرخه‌ا ي پدهاي خنك‌كننده روي آورده است. اسپري كردن آب به‌روي پدها و همچنين استفادهء همزمان از سيستم‌هاي مه‌پاش در صورت اعمال طراحي ، مديريت و نظارتٍِ صحيح نتايج بسيار موثر و خوبي در پي خواهد داشت. 

روشن است كه بازده فارم در هواي گرم با شرايط و عملكرد سالن و تجهيزات آن بستگي قريبي دارد لذا نظارت دقيق بر تجهيزات جهتِ تحقق توصيه‌هاي كارشناسان و آماده نمودنِ سالن و تجهيزات براي فصل گرما از اهميت خاصي برخوردار است. در انتهاي مقاله 10 نكتهء مهم در باب مديريت و موفقيت در تهويهء هواي گرم ذكر شده است ، مطالعهء اين نكات براي اتخاذ سياست و مديريتِ صحيحِ سالن در فصل تابستان خالي از فايده نيست. 

  

1) رسيدگي به فن‌ها و تسمه‌هاي آن‌ها پيش از فرا رسيدن فصل گرما  

 فن‌ها مثلِ پمپ‌هاي تخليهء گرما عمل مي‌كنند، از اين رو اگر با حداكثر ظرفيت كار نكنند ، توانايي آن‌ها در تغييرِ شرايط نامساعدِ محيط تقليل مي‌يابد.تيغه‌ها و پوشش توري فن‌ها را تميز كنيد و از سفت بودن تسمه‌ها اطمينان حاصل كنيد. تسمه‌ء گشاد موجب مي‌شود تيغه‌ها با حداكثر دور (rpm ) نچرخند ، همچنين قرقره (فولي-م) نيز به سرعت فرسوده مي‌گردد. تحقيقات‌ِ مكرراً نشان داده‌اند پوشش‌هاي توري كثيف ميزان جريان هوا را تا 30% كاهش مي‌دهند. 

تسمه‌ها را بايد به طور معمول هر ساله تعويض كرد.تسمهء كهنه‌اي كه به دور فولي موتور هرز مي‌چرخد را بايد حتما جايگزين نمود (به شكل 2 مراجعه شود). تسمه‌هاي كهنه به كنار فولي رانده مي‌شوند، يا نازك‌تر شده و روي فولي پايينتر مي‌ايستند، كه با حادث شدن ‌آن از ميزان دورِ فن كاسته مي‌شود ، درست مثل اينكه از فولي كوچكتري استفاده كرده باشيم. بايد آگاه باشيد كه با سفت كردنِ تسمه مشكل حل نمي‌شود. طي تحقيقا‌تي كه در ايالاتِ جرجيا ، كاروليناي ِ شمالي ، و آلاباما به عمل آمد معلوم شد در بسياري از فارم‌ها تسمه‌هاي كهنه‌ را سفت‌تر مي‌بندند اما به‌خاطرِ فرسوده بودنِ تسمه و فولي دور چرخشِ فن نقصان آشكاري داشت. لذ ا بايد تسمه و فولي‌هاي كهنه را حتما تعويض كنيد. تنها شيوهء آزمودن ميزان چرخش صحيحِ فن بررسي نتايج كارِ آن با استفاده از تاكومتر (وسيلهء اندازه‌گيري جرخش-م) است. 

تسمه زنجير كه در تصوير 3 نشان داده شده است ، نوع جديدتري از تسمه‌هاست كه عملكردِ بهتري دارد و علاوه بر آن مراقبت كمتري نيز طلب مي‌كند. پس از 100 ساعت كارِ مداوم تنها لازم است يكي از دانه‌هاي زنجير را از آن جدا ساخت و هيچ‌گونه تنظيمي يا جايگزيني زنجير مورد نياز نيست. فن‌هايي كه در آن‌ها از تسمه‌زنجير استفاده مي‌شود احتياجي به مكانيزم تنظيم سفتيِ تسمه ندارند. 

  

2) رسيدگي به سيستم‌هاي خنك‌كنندهء تبخيري 

استفاده از جريان مناسبِ باد در سيستم‌هاي خنك‌كنندهء جريانِ‌هوا در سالن‌هاي طويل بسيار مهم مي‌باشد، اما بايد دانست در مناطق بسيار گرم سرعت جريانِ هوا به تنها‌يي كاري از پيش نمي‌برد. در صورتي كه دماي اضافي بدن مرغ‌ها به حد كافي دفع نشود، بايد به فكر استفاده از روش مطمئني براي حصول نتيجهء مطلوب بود. 

استفاده از خنك‌كننده‌ه‌هاي تبخيري در سالن، به منظورِ افزايشِ سطح مرطوب در مقابل جريانِ باد است ، تا بدين وسيله فرايندِ خنك‌كردن بهتر صورت پذيرد. با تبخيرِ آب و تبديل آن به بخار دماي هوا كاهش مي‌يابد. در سيستم‌هاي چرخهاي( كه آب به صورت چرخه اي از روي پدها مي‌گذرد –م) استقرار كاملا عموديِ پدها ـ پنجره‌هاي پوشال‌دارـ و توزيع ِ صحيحِ سوراخ‌هاي آب جهت رسيدن ‌‌آب به همهء نقاطِ پد اهميت ويژه‌إي دارد( به تصويرِ4 مراجعه شود). براي حصولِ بهترين نتيجه بايد پد‌ها به‌طور كامل خيس بشوند همچنين شيارهاي روي پد نيز بايد كاملا باز باشند تا عبورِ هوا تسهيل گردد. براي اطمينان از نتيجهء كا ر بايد تا حد ممكن اين شيارها را چك كنيد و شيارهايِ مسدود را باز نماييد( به تصويرِ 5 مراجعه گردد). يكي از بهترين شيوه‌ها براي اين كار استفاده از آب در حجمِ زياد بافشارِ معمولي است ، چه استفاده از آب با فشارِ زياد ممكن است باعثِ خرابي يا گسستگيِ پد شود. محصولات بسياري به بازار عرضه شده كه مي‌توانند كارِ شما را در نرم كردنِ آلودگي‌هاي درونِ پدها تسهيل كنند. اغلب مي‌توان اين تركيبات را با استفاده از يك سمپاش باغباني بروي پدها پاشيد و سپس آن‌ها را رها كرد تا به قدر كافي خيس يخورند. در نهايت مي‌توان اين آلودگي‌ها را كه نرم شده‌اند را با جريان آب به سادگي جارو كرد. هرگز از موادِ پاك‌كننده و نرم‌كننده‌أي كه حاوي كلر هستند استفاده نكنيد.دقت كنيد اين مواد حتما ويژهء كار شما ساخته شده باشند. 

در صورتي كه در سالن از سيستمِ افشانهء آب و پد استفاده مي‌كنيد مراقب باشيد تا در صورتِ خرابي يا گرفتگيِ سر افشانهِ‌ها ، آن‌ها راتعويض يا تميز كنيد. وجود نقاط خشك بر روي پد ورودِ هواي گرم را در پي دارد كه فرايندِ خنك كردن را دچارِ نقصان مي‌سازد(به تصويرِ 6 مراجعه شود). همچنين اگر شما از سيستمِ مه‌پاش استفاده مي‌كنيد نيز بايد همواره مراقبِ صحتِ كارِ افشانه‌ها و گرفتگي ِ آن‌ها باشيد. ميزانِ فشارِ مناسب و مقدارِ صحيحِ پوششِ مه را تا حدِ امكان تحتِ‌ نظر داشته باشيد. 

اگر سيستمِ خنك‌كنندهء تبخيري شما مجهز به فيلتر است، رسيدگي ، تميز كردن و جايگزينيِ مداومِ تركيباتِ موجود در آن‌ها ضروري است زيرا حتي اگر بخشي از فيلتر مسدود باشد ظرفيت خنك‌كنند‌گي سيستم دچار ضعف مي‌شود( به تصويرِ 7 مراجعه شود). 

  

3) عايق نگه‌داشتنِ سالن در مقابلِ عبورِ هوا 

همانقدر كه عايق بودنِ سالن در هواي سرد حائز اهميت است عايق بودنِ آن در شرايط گرم نيز مهم است. بسياري براي پيشگيري از هر گونه نفوذ هواي سرد و براي صرفه‌جويي در هزينهء سوخت به داخلِ سالن بيرون از آن كار مي‌كنند. با نفوذِ هواي گرم به داخلِ سالن ، سيستم خنك‌كنندهء تبخيري به طورِ مستقيم تحتِ تاثير قرار گرفته و دجار نقصان مي‌گردد ، در نتيجه هزينهء سيستمِ تهويه ، بالا مي‌رود. سالن‌هاي بسياري هستند كه مجهز به پرده نيستند ويا پردهء موردِ استفادهء آن‌ها به حدِ كافي عايق نيست تا بتواند در دماي 5 F(2.7 C ) و يا بالاتر به‌طورِ كارآمد عمل كند . آزمايشِ عايق بودنِ كامل سالن رامي‌توان با‌اندازه‌گيري فشارِ استاتيكِ (ايستا ) سالن پس از روشن كردنِ يك فنِ 48 inch (122-cm ) و بستنِ همهء درها ، خروجي‌ها و پرده‌ها انجام داد. نتجهء قابل‌قبول در آزمايشِ فشارِ ايستا برابر با 0.15 inch ستونِ آب است. اگر نتيجهء آزمايش كمتر از 0.10 inch ستونِ آب باشد ، لازم است كارهايي صورت گيرد. يكي از كارهاي موثري كه مي‌توان براي عايق شدنِ سالن انجام داد قرار دادنِ پرده‌ها به روي ديوارهاي جانبي است (به تصويرِ 8 مراجعه شود) . اما اگر با استفاده از اين روش و آزمونِ فشارِ ايستا نتايج دلخواه حاصل نشد مي‌توان به كمك آزمونِ بمبِ رنگي (كه دودِ رنگي توليد مي كند) محل نشتِ هوا را شناسايي كرد. 

  

4)استفاده از فنس‌هاي ضدِ جابجايي 

 اغلب تلاش‌هاي بسياري در غالب طراحي سالن و اعمالِ روش‌هاي ويژه براي يكسان نگه‌داشتن دماي وروديِ و دماي محيطِ داخليِ پشتِ‌ فن صورت مي پذيرد اما به هر صورت همواره يك اختلافِ جزئي بين دماي ورودي و دماي محيطِ منتهي به فن وجود دارد. مرغ‌ها نيز به خاطرِ اين اختلاف جزئي ، اغلب در مقابل ورودي يا دريچهء هوا كه اندكي خنك‌تر از انتهاي سالن است تجمع مي‌كنند. بايد دانست در صورتِ عدمِ نصب فنس‌ و عدمِ جلوگيري از جابجايي مرغ‌ها با ضعفِ عملكرد ( يعني كاهش وزن ، افزايش ضريب تبديل غذاو ضرر هاي ديگر) روبرو خواهيم بود. فنس‌ها بايد همواره تميز و عاري از هرگونه انسداد باشند تا جريان هوا به آساني از ميانِ آن‌ها عبور كند. استفاده از فنس‌هاي حجيم و بسيار محكم اكيدا توصيه نمي‌شود( به تصوير 9 مراجعه شود) . نصبِ فنس‌ها بايد تا حد امكان به موقع و سريع صورت بگيرد. در صورتي كه بخواهيد د رفصل گرما در تهويهء هواي سالن نتيجه اي موفقيت آميز بدست آوريد ، مديريت و استفاده از اين فنس‌ها بسيار مهم و حساس مي‌باشد. 

  

5) آماده نگه داشتن سيستم‌هاي اضطراري 

 مواقعي پيش مي‌آيد كه عملكردِ گله و يا حتي حيات آن عميقاً به عملكردِ صحيح تجهيزات بستگي پيدا مي‌كند. بايد همواره در مقابل هر گونه ضعف يا قطع برق آماده بود. براي تحقق اين هدف ; استفاده از ترموستات‌هاي پشتيبان ، بازرسي و نظارت بر پرده‌هاي عايق و جلوگيري از افتادنِ آن‌ها ، آماده نگه‌داشتن ژنراتورها و سيستم‌هاي الكتريكي الزامي است. به اعتقادِ ما بهتر است ، همواره تمامِ سيستم‌هاي الكتريكي و سيم‌كشي شده را با احتمال هر گونه خرابي بازرسي كرد تا هميشه مدارشكن‌هاي يدك در دسترس داشته باشيم . همچنين بايد مدار شكن‌ها را كنترل كرد ، تا داغ نشوند. مرقب باشيد هرگز سيم‌هاي لخت را به طور مستقيم لمس نكنيد.مدارشكن‌هاي اصلي را به طور مداوم تحت نظر داشته و به خاطر داشته باشيد در صورتي كه يك مدار شكن زياد داغ شود ، احتمالا به زودي مي‌سوزد. 

لازم است هميشه يك ژنراتور اضطراري آماده داشته باشيم ، زيرا در يك روز گرم با قطع برق تلفاتِ شديدي متحمل خواهيم شد ، مگر آنكه ژنراتور به موقع به ياريمان برسد(به تصوير 10 مراجعه شود). ژنراتور بايد به يك سيستمِ انتقال نيرويِ خودكار مجهز باشد و همواره آماده‌‌ به‌كار باشد. ژنراتورِ خالي از سوخت يا ژنراتوري كه به هر علتي ممكن است كار نكند ، قابل اطمينان نيست. همهء ژنراتور‌ها بايد هر هفته يك‌بار به مدت 30 دقيقه آزمايش شوند. سعي كنيد از كاركردِ صحيح زنگ‌هاي خطر داخلي و خارج از ساختمان مطمئن شويد. 

صنعت پرورش طيور امروز مفتخر به داشتن طيوري با بازده بالا است، در اين راستا تكنولوژي نقش مهمي در بالا بودن بازده گله‌ها داشته است.پرورش دهندگاني كه هميشه سالن و تجهيزاتشان را آماده نگه داشته اند سرانجام متوجه نتايج مثبت عملشان خواهند شد. 

  

10 نكتهء مهم در مديريت موفق تهويهء طولي سالن‌هاي مرغداري 

  

1)از روش تهويهء طولي تنها هنگامي استفاده كنيد كه هدف تقليل دماي بدنِ طيور است 

استفاده از روش تهويهء طولي در صورتي كه هوا به حد كافي گرم نباشد و يا پرندگانِ ما كوچك باشند منجر به سرماخوردن و نقصانِ بازده مي‌گردد. يكي از اشتباهاتِ فاحش ادامهء تهويهء هوا به اين روش به هنگام غروب و تاريك شدن هواست. 

2) هميشه براساس سن طيور تعداد مناسبي از فن‌ها را روشن كنيد 

جريانِ هواي شديدتر ، برودتِ بيشتر و جريانِ هواي كم‌تر ، دماي بيشتر(گرم‌تر)را به همراه دارند . بايد جريان شديدتر را به پرندگان كوچك‌تر و جريان كند‌تر را به پرندگان بالغ‌ اختصاص داد. همچنين ميزان دماي موثر نيز بايد تخمين زده شود. قوانينِ كاربرديِ و روش محاسبهء عمليِ توانايي افزايش برودت هوا با استفاده از يك فنِ 48inch (122-cm) در ذيل آورده شده است: 

براي جوجه‌ها - تعداد هفته سنِ جوجه‌ها به علاوهء عدد يك برابر است با تعداد فن‌هايي ( منظور فن 48inch است ) كه قادرند 10 F(5.5 C) برودتِ باديِ موردِ نياز را توليد كنند. 

مثال: جوجه‌هاي 3 هفتهاي 4= 1+3 

تعداد 4 فن مي‌تواند 10 F(5.5 C) برودت باديِ موردِ نياز را توليد كنند. 

مرغ‌هاي بزرگ‌تر واجدِ پوششِ كاملِ پر- با استفاده از هر فنِ 48 inch(122-cm) مي‌توان 1 تا 1.5 F (0.5 C) برودت توليد كرد( يعني هرچه طيور بزرگ‌تر باشند بايد از تعدادِ كمتري فن استفاده كرد). 

3)براي اطمينان از عملكردِ صحيحتان تنها به ديدنِ دماسنج‌ها اكتفا نكنيد، بلكه رفتار پرنده‌ها را نيز مد نظر قرار دهيد. 

دمايي كه پرنده‌ها احساس مي‌كنند هميشه همان دمايي نيست كه دماسنج‌ها نشان مي‌دهند لذا بايد علاوه بر نظارت بر دماسنج‌ها رفتار پرنده‌ها را نيز همواره مد نظر قرار دهيد 

در صورتي كه مر‌غ‌ها رفتاري ثابت و كند داشته و اكثريت آن‌ها به‌روي زمين افتاده باشند احتمالا دليلِ بر جريانِ بيش از حد هوا است( البته افتادگي مرغ‌ها به خاطر شدتِ گرما نيز مي‌تواند باشد). 

تنفس شديد و بلند كردنِ بال‌ها بعلاوه كاهش اشتها از علائم وجود گرماي شديد است. 

تفاوت رفتاري در طول سالن نيز مويد جريان ناكافي هوا است. 

4)در صورتي كه علاقه مند هستيد حتما از روش تهويهء طولي استفاده كنيد هرگز بيش از نصف تعدادِ فن‌هاي نصب شده را خاموش نكنيد. 

استفاده از كمتر از 50% از ظرفيت فن‌ها در روش تهويهء طولي باعث افزايش دما در طولِ سالن به ميزانِ 10 F (5.5 C) خواهد شد. لذا اگر مي‌خواهيد گرماي سالن را با نصف ظرفيت هواكش‌هاي خود تخليه كنيد، به طور موقتي گرما را از طريقِ دريچه‌هاي ديوارهاي جانبي و سقف خارج كنيد. 

5) مهمترين فاكتور در هواي گرم ميزان جريان هوا است ،پس هميشه كانون توجه‌ها بايد معطوف به آن باشد. 

دريچه‌هاي ورودي هوا ، واقع در انتهاي سالن، بايد هميشه كاملا باز باشند.بايد دانست بستنِ قسمتي از دريچه‌ها هرگز شدت باد را زياد نمي‌كند بلكه تنها به جريان باد لطمه مي‌زند. همواره فن‌ها و پوششِ توري آن‌ها راتميز نگه‌داريد ، مراقب شل شدن تسمه‌ها باشيد و تمام درها ، روزنه‌ها و سوراخ‌ها را بپوشانيد تا هوا تنها از طريق دريچه‌هاي انتهاي سالن وارد شود. 

6)در صورتي كه از سيستم تبخيرِ آب و پد استفاده مي‌كنيد،اندازه‌گيري فشار ايستا را هرگز از ياد نبريد. دامنهء مناسب فشارِ ايستا برابرِ 0.10 تا 0.05 اينچ ستون آب است. 

در سالن‌هايي كه از پدهاي تبخيرِ آب استفاده مي‌شود اگر فشارِ ايستاي سالن بيش از 0.10 اينج ستون آب باشد احتمالا سطح پدهاي موردِ استفاده ،كافي نبوده ويا پدها به نحوي مسدود شده‌اند كه در نتيجه تخليهء هوا ، سرعتِ باد و ميزانِ برودت دستخوش نقصان مي‌گردد .اگر به چنين موردي برخورديد با مسئول سالن مشورت كنيد. 

7) در صورت استفاده از پدهاي تبخيرِ آب در خنك‌كردن سالن ، منتظرِ كاهشِ دماي سالن به ميزانِ 10 تا 12 F(5.5 … 6 C) در روزهاي بسيار گرم باشيد. 

اما اگر چنين نشد نكات مندرج در مواردِ 5 و 6 را مرور كنيد. 

مراقب باشيد هر شكافي كه تحت پوشش پدها قرار ندارد به خوبي مسدود گردد،چنين شكاف‌هايي مي تواند شامل مواردِ ذيل گردد: 

  

دريچه‌هاي تهويه، خروجي‌هاي سقف، روزنه‌ها ،‌ پرده‌هاي ديوارهاي جانبي، بام‌هاي مسقف با پد و درهاي جانبي وانتهاي سالن 

مراقب باشيد پدها كاملا خيس باشند ،زيرا هوا از شيارهاي خشك با سرعت بيشتري عبور مي كندِ و باعثِ تبخيركمتر و نقصانِ برودت مي‌شوند. 

فشار پمپ‌هاي كمكي بايد حداقل 180_200 PSL باشد(مورد كاربرد تنها در روش استفاده از پد و اسپري آب) 

8) اگر تمايل به استفاده از مه‌پاش داريد ، آن‌ها راتنها وقتي به كار ببريد كه تمام فن‌ها روشن هستندو دماي هواي سالن يا دو سرِ آن 5 F( 2.7 C) افزايش نشان مي دهد. 

هر رديف مه‌پاش بايد مجهز به شيرهاي جداگانهء آب باشد. اگر زمين يا مرغ‌ها خيس شدند مي‌توان رديف‌هاي فرد را بست. 

9) تمهيداتِ لازم را براي قطع احتمالي برق يا نقص سيستمِ تهويه پيش‌بيني كنيد. 

در صورتِ قطعِ برق ميزانِ گرما و رطوبت محيط با توجه به سنِ پرنده‌ها ظرف 10 تا 20 دقيقه به حد بحراني و مرگبار مي‌رسد.بنابراين هميشه به وضعيتِ پرده‌ها و زنگِ اخبارِ رطوبت توجه خاص داشته باشيد. همواره به ژنراتورهاي اضطراري رسيدگي كنيد و قطعات يدكي نظير( تسمه و مدار شكن ) در دسترس داشته باشيد. 

10) تا زماني كه مرغ‌ها هنوز در تمامِ سالن پراكنده‌اند اقدام به نصب فنس‌هاي ضدجابجايي كنيد. 

مرغ‌هايي كه در طول سالن حركت مي‌كنند ودر مقابل ورودي هوا در انتهاي سالن تجمع مي‌كنند باعث كاهش بازده و عملكرد سالن مي‌شوند. با بروز مشكل تجمع از مزايا ي سالن‌هايي كه به شيوهء طولي تهويه مي‌شوند كاسته مي‌شود.فنس‌ها را پيش از 21 روزگي جوجه‌ها نصب كنيد. 

 

نويسنده / مترجم : مهندس وحيد حقي

اثرات تغذيه در كيفيت مرغ گوشتي

در حال حاضر تحقيقات در علوم طيور عمدتاٌ بر روي ارتقاي كارايي و تركيب بدن طيور متمركز شده است. هر چند كه پيشرفت‌هاي حاصل اغلب به دنبال انتخابهاي ژنتيكي بوده‌اند ولي نقش عوامل تغذيه‌اي نيز در اين ميان حائز اهميت مي‌باشد. علاوه بر اين، تغذيه تاثير به‌سزايي بر روي خصوصيات كيفي گوشت مرغ دارد. در اين مقاله به گوناگوني‌هاي احتمالي كيفيت مرغ گوشتي در ارتباط با عوامل تغذيه‌اي اشاره شده است.
مقدمه
كيفيت مرغ گوشتي مسئله‌اي پيچيده و در برگيرنده جوانب مختلف است. به عنوان مثال شكل بدن، بازدهي گوشت سينه و كيفيت گوشت از جنبه‌هاي مهم موثر در كيفيت مرغ گوشتي هستند. با وجود عوامل تنظيم كننده متعددي كه براي دستيابي به اين كيفيت وجود دارند، تغذيه به ويژه تاثير متقابل تغذيه و ساير عوامل محيطي و ژنتيكي نقش مهمي در اين ميان ايفا مي‌كنند.
در اين مقاله سه مثال براي تصوير كردن راههاي مختلف اصلاح يا كنترل كيفيت مرغ گوشتي آورده شده است. اين سه مثال نكات زير را در بر مي‌گيرند:
1. تاثير متقابل اسيدهاي آمينه جيره غذايي و ژنوتيپ
2. چربيهاي تغذيه‌اي و تركيب اسيد‌هاي چرب در مرغ
3. تغذيه اوليه جوجه‌هاي تازه از تخم در آمده

1. تأثير متقابل اسيد‌هاي امينه تكميلي جيره غذايي و ژنوتيپ 
اسيد‌هاي آمينه از شاخص‌هاي عمده اجزاي گوشت مرغ مي‌باشد، به نحوي كه چربي شكم و بازدهي گوشت سينه تحت تاثير سطح اين مواد در خون قرار مي‌گيرد. از ميان اسيد‌هاي آمينه، ليزين با تاثيرات ويژه برروي تركيب لاشه شناخته شده است. كمبود ليزين منجر به تحليل بيشتر عضلات سينه در مقايسه با ساير عضلات بدن مي‌شود. نتايج مقدماتي در تحقيقات نشان داده‌اند كه كمبود ليزين همچنين بر با كاهش PH و قابليت نگهداري آب بر كيفيت عضلات سينه تاثير سو مي‌گذارد. تركيب بدن مرغ گوشتي را همچنين مي‌توان توسط تكنيك‌هاي انتخاب ژنتيكي اصلاح نمود به نحوي كه كارخانه‌هاي اجداد با اتخاب‌هاي ژنتيكي، ژنوتيپ‌هايي تجاري ايجاد كرده‌اند كه در جهت افزايش بخشهاي اصلي در لاشه همراه با بازدهي بيشترگوشت سينه و چاقي كم‌تر اصلاح شده‌اند. حال سؤال اين است كه چگونه پاسخ بدن به اسيد آمينه تكميلي تحت تأثير انتخاب ژنتيكي قرار مي‌گيرد. مقايسه بين نژادهاي سبك و سنگين تأثير متقابل ژنوتيپ و تغذيه را نشان مي‌دهند. در واقع مرغهايي كه از نظر ژنوتيپ سبك هستند بيش از مرغهاي چاق به رژيم‌هاي حاوي پروتئين خام كمتر يا اسيد آمينه ضروري كمتر حساسيت نشان مي‌دهند . همچنين استفاده از اسيد‌هاي آمينه رژيم غذايي توسط ژنوتيپ لاغر بهتر انجام مي‌گيرد. اين مسئله توسط پژوهش‌هاي متعدد تاييد شده است
2. چربيهاي غذايي و تركيب اسيدهاي چرب در مرغ
چربيها و روغنها در رژيم غذايي طيور در درجه اول به عنوان محتويات پر انرژي رژيم مطرح هستند. هر چند كه اسيد‌هاي چرب غذايي نقش مهمي در تركيب اجزاي لاشه مرغ گوشتي ايفا مي‌نمايند. تركيب شيميايي چربيها و روغنها بسيار متغير مي‌باشند. روغنهاي گياهي داراي اسيد چرب اشباع نشده بيشتري نسبت به چربي حيواني مي‌باشند.
به طور واضح نوع چربي اضافه شده به رژيم تأثيري عميق برروي تركيب اسيد چرب در چربي شكم دارد. در واقع تركيب اسيد چرب در چربي شكم ارتباط نزديكي با چربي‌هاي غذايي دارد.
همچنين به شيوه مشابهي محتواي اسيد چرب در چربي عضلات منعكس كننده تركيب چربي تغذيه‌اي مي‌باشد. بنابراين امكان اين مسئله وجود دارد كه گوشت مرغ را با اسيد‌هاي چرب خاص. مانند روغن ماهي، كلزا يا تخم كتان در رژيم تقويت نماييم. از نقطه نظر تغذيه‌اي اين مسئله در تغذيه انسان هم جالب است كه سري اسيد‌هاي چرب ذكر شده اثر حفاظتي در مقابل بيماريهاي قلبي-عروقي نظير تصلب شرايين يا ايجاد لخته در عروق ( ترومبوز ) دارند. با اين وجود تقويت و غني سازي ياد شده منجر به ايجاد چربيهاي مايع بيشتري مي‌گردد كه از نظر بصري و از نظر تكنولوژيك براي كيفيت گوشت مرغ مضر مي‌باشند. از آنجايي كه اسيد‌هاي چرب اشباع نشده بخصوص اسيد‌هاي چرب اشباع نشده به اكسيد شدن بسيار حساس مي‌باشند كيفيت حسي اين محصول هم ممكن است تغيير نمايد (بو و طعم). براي غلبه بر اين مشكل مي‌توان به رژيم غذايي مرغ ويتامين E اضافه نمود كه يك ماده ضد اكسيده كننده (آنتي اكسيدان) است.
نكته قابل نتيجه گيري اين كه با اين هدف كه نيازهاي كيفي گوشت مرغ براي كشتارگاهها و مصرف‌كنندگان براي كشتارگاه و مشتريان برآورده گردد مي‌توان محتواي اسيد چرب لاشه را در مرغها اصلاح نمود.
3. تغذيه اوليه در جوجه‌هاي تازه از تخم در آمده
مرغ گوشتي از لحاظ فيزيولوژيك در حال حاضر در زمان سريعتري به وزن كشتار مي‌رسد و هفته اول پس از هچ سهم بزرگتري از كل دوره زندگي مرغ را تشكيل مي‌دهد (20% ). در عمل فرايند‌هاي جوجه‌كشي و حمل جوجه با تأخيري 10 تا 60 ساعته در تغذيه جوجه همراه است. -هرچند كه به نظر مي‌رسد مواد غذايي موجود در باقيمانده زرده كه در طي دوره جنيني استفاده نشده براي تأمين غذا در طي دوره بي غذايي مفيد باشد ولي اين منبع سهم ناكافي در نياز‌هاي تغذيه‌اي براي نگهداري و رشد در جوجه‌هاي گوشتي دارد. در يك برررسي تحقيقي بر روي جوج‌هايي كه با تأخير 48 ساعته در تغذيه مواجه بوده‌اند، مشخص شد كه رشد كلي بدن جوجه‌ها تا زمان شروع تغذيه با تأخير همراه بود و وزن بدن در 6 روزگي 25% كمتر از جوجه‌هايي بود كه تغذيه اوليه در آنها شروع شده بود.
به علاوه تأخير در شروع تغذيه در روزهاي اول زندگي در رشد عضلاني به ويژه در عضلات سينه تاثير مي‌گذارد به نحوي كه وزن عضله سينه در جوجه‌هايي كه 48 ساعت اول پس از هچ با گرسنگي مواجه‌ بوده‌اند در 4 روزگي به 50% وزن مطلوب مي‌رسد. 
تغذيه زودرس جوجه‌هاي تازه از تخم درآمده توجه زيادي را در دهه گذشته به خود جلب كرده است. شروع تغذيه پس از دوره بي‌غذايي به براي جبران عقب ماندگي وزن‌گيري در وزن بدن يا وزن عضلات سينه كافي نيست و به تمهيدات بيشتري براي جبران اين عقب‌ماندگي نياز است. گرسنگي در زمان بحراني رشد جوجه‌ها ممكن است اثرات دراز مدت در كارايي و تشكيل گوشت داشته باشد به همين علت تغذيه زودرس پس از درآمدن جوجه‌ها براي كاهش اين سوء ‌اثرات توصيه مي‌شود (براي مثال اضافه كردن غذا به جعبه‌هاي حمل جوجه). همچنين تغذيه زودرس ممكن است پس از دوره گرسنگي بر روي عوامل محيطي و تغذيه‌اي كه در رشد جوجه‌ها موثر هستند نقش داشته باشد. تلاش بر اين است كه رژيم‌هايي فراهم شود كه بتواند به شكل جزيي يا كلي بر نتايج تاخير تغذيه تاخيري غلبه نمايد و به همين علت درك عواقب زودرس و تأخيري در رشد عضلات و متابوليسم بدن مرغ ضروري مي‌باشد. 
مواردي كه مطرح گرديدند بايستي براي كل دوره توليد تصميم داده شود. هدف با تحول جاري در اولويت‌هاي پرورش مرغ گوشتي توليد مرغهاي سنگين‌تر با ميزان رشد سريعتر نيست - كه منجر به ايجاد مرغهايي با ميزان چربي بالا و مشكلات متابوليك و اختلالات پا ناشي از آن مي‌شود - بلكه هدف كنترل رشد عضلاني و وزن بدن ( به خصوص در عضلات سينه ) در كل دوره زندگي مرغهاي گوشتي است. بنابراين بايستي با اتخاذ استراتژي‌هاي تغذيه‌اي تغذيه مرغها به حد مطلوب برسد. يك رويكرد كه در اين مقاله نيز به آن اشاره شده است تنظيم كوتاه و ميان مدت گردش كار پروتئين و جايگزين آن در بدن است. در عمل منظور از اين فعاليتها، معرفي ديدگاههاي جديد در كنترل تغذيه مرغهاي گوشتي جوان است كه شامل سه مرحله مي‌گردد: تحريك زودرس در طي هفته اول، محدوديت رژيم از هفته اول تا سوم و به دنبال آن مطلوب رساني تغذيه با در نظر گرفتن صرفه اقتصادي پس از هفته سوم. با اين الگو تعيين كمي و كيفي تاثيرات تغذيه بر كارايي، فرم بدن و كيفيت گوشت نياز به اندازه‌گيري‌هاي دقيق دارد.

تغذيه سنين ابتدايي جوجه گوشتي

تغذيه جوجه پس از خروج از تخم تاثير زيادي بر عملکرد گله در پايان دوره پرورش دارد به عبارت ديگر اگر شروع پرورش گله اي با تغذيه و مديريت مناسب و صحيح توام باشد نه تنها گله اي يکنواخت از نظر وزني توليد مي شود بلکه عملکرد آن از نظر ضريب تبديل غذايي و ميزان تلفات نيز بهينه خواهد شد لذا براي موفقيت در اين امر رعايت اصول تغذيه و مديريت به ويژه در هفته اول پرورش از اهميت ويژه اي برخوردار است حال سوال مطرح اين است که اصول صحيح تغذيه در 48 ساعت اول پرورش کدام است ؟

اهميت تغذيه اوليه

جوجه همراه با کيسه زرده بزرگي که حدود 20 درصد ازکل وزن بدن را تشکيل مي دهد سر از تخم در مي آورد کيسه زرده حاوي مقدار زيادي چربي و پروتئين بوده اين مواد مغذي ، 50 درصد انرژي و 43 درصد پروتئين مورد نياز جوجه را در چند روزاول زندگي تامين مي کنند مواد غذايي کيسه زرده به سرعت کاهش يافته اغلب تا روز سوم کاملا جذب مي شود هشتاد درصد چربي زرده در پايان نخستين روز خروج جوجه مصرف مي شود ميزان تري گليسريد موجود در زرده درهنگام خروج از تخم کمتر از يک گرم بوده و اگر تري گليسريد به عنوان منبع انرژي اوليه فرض شود بنابراين يک گرم تري گليسريد با شرط بازده 95 درصد تنها قادر به تامين 8 تا 9 کيلوکالري انرژي متابوليسمي مي باشد البته ميزان نياز جوجه به انرژي خيلي بيشتر از اين حد بوده تري گليسريد موجود در زرده به عنوان تنها منبع انرژي بعد از خروج جوجه از تخم کفايت نمي کند لذا دسترسي به غذا پس از خروج جوجه از تخم لازم و ضروري است . تحقيقات نشان داده است که دسترسي به غذا باعث جذب سريع تر کيسه زرده مي گردد با حرکت روده ها در جوجه هايي که تغذيه شده اند انتقال زرده به داخل روده سريع تر شده آلودگي ناشي از عدم جذب کيسه زرده نيز به ميزان زيادي کاهش مي يابد جوجه ها به طور غريزي پس از خروج از تخم به جستجوي غذا مي پردازند ورشد تقريبا 24 ساعت بعد از خوردن غذا شروع مي شود عدم دسترسي به غذا موجب افت چشمگير وزن بدن مي شود. در بررسي انجام گرفته جوجه هايي که به مدت 48 ساعت غذا دريافت نکرده بودند 8/7 درصد وزن بدن خود را از دست داده وزن روده کوچک نيز 80 درصد کاهش پيدا کرد در اين جوجه ها کاهش چربي و پروتئين در بافت هاي بدن بيشتر از ساير ترکيبات مشخص بود اما در جوجه هايي که به آب و غذا دسترسي داشتند وزن نهايي جوجه ها 500 گرم بيشتربوده وزن روده کوچک و به تبع آن سطح جذب مواد مغذي افزايش يافته بود همان طور که قبلا ذکر شد زرده نمي تواند اهميت چنداني در تامين انرژي براي جوجه داشته باشد.

در آزمايشي کيسه زرده تعدادي از جوجه ها بلافاصله پس از هچ از بدن آنها خارج شده سپس غذا در اختيار آنها قرار داده شد طبق نتايج به دست آمده رشد جوجه هاي مزبور در روز چهارم کاملا مشابه با رشد جوجه هاي داراي کيسه زرده در هنگام خروج از تخم بود . عدم دسترسي به غذا در روزهاي اول پس از خروج جوجه از تخم باعث کاهش رشد پرزها و ترشح آنزيم هاي روده مي گردد و با مصرف غذا فعاليت آنزيم ها و رشد روده بيشتر مي شود تغذيه اوليه جذب بهتر زرده وبهبود جذب مواد مغذي در پرنده را به دنبال خواهد داشت . عدم تغذيه صحيح در سنين اوليه بر رشد عضلات تاثير منفي گذارده اين تاثير بر عضلات سينه نسبت به بقيه عضلات مشهودتر است . همچنين مکانيسم تشنگي در جوجه هاي تازه از تخم خارج شده به خوبي توسعه نيافته است و تا زماني که جوجه از غذا تغذيه نکرده باشد تشنگي تحريک نمي شود اين بدان معني است که تشنگي با مصرف مواد مغذي و انرژي زا تحريک مي گردد لذا دسترسي به غذا در ساعات اوليه براي رسيدن به رشد مطلوب مهم است . 

تاثير تغذيه اوليه بر سيستم ايمني 

سيستم ايمني جوجه هاي تازه متولد شده براي رشد وتکامل نيازمند مصرف غذا مي باشد مصرف غذا مواد مغذي لازم جهت رشد و نمو اندام هاي لمفاوي ثانويه که در زمان تولد جوجه وجود نداشته يا نابالغ است را فراهم مي کند عدم دسترسي به دان و مواد مغذي مانع از پاسخ مناسب سيستم ايمني به واکسيناسيون در ابتداي زندگي جوجه مي گردد فقدان مواد مغذي و يا پاسخ هاي هورموني به گرسنگي ، سيستم ايمني را براي مدت طولاني متاثر مي کند گرسنگي اوليه جوجه ها مي تواند برمقاومت پرنده نسبت به بيماري در تمام طول زندگي تاثير مي گذارد .

ضرورت استفاده از دان کامل به جاي آرد ذرت 

جوجه ها در هنگام خروج از تخم به شدت از نظر هيدارت کربن فقير بوده بنابراين تغذيه اوليه با جيره آغازين مناسب که ذرت به عنوان يک ماده اصلي در آن استفاده شده باشد به سرعت باعث افزايش ميزان هيدارت کربن در بدن جوجه ميگردد در صورت تاخير در دسترسي جوجه ها به منبع هيدارت کربن امکان بروز کتوز و کم آبي به وجود مي آيد . به دليل مقدار کم هيدارت کربن در تخم مرغ احتمال مي رود که تنها منبع تامين گلوکز جهت ذخيره سازي گليکوژن که در حقيقت مولد انرژي درعمل جوجه در آوري است فرآيند نوسازي گلوکز از سوخت و ساز پروتئين باشد از آن جا که در زمان تغيير تنفس کوريوآلانتوئيکي به تنفس ششي کمبود اکسيژن وجود دارد چرخه گليکوليز براي تامين انرژي نسبت به اکسيداسيون اسيدهاي چرب برتري دارد ذخيره گليکوژن در بدن جوجه پس از در امدن ازتخم تا زمان سازگاري کامل با اکسيژن به سرعت کاهش پيدا مي کند و پس از آن جوجه ها مي توانند از چربي موجود در بدن و کيسه زرده استفاده کنند افزايش وابستگي به چربي براي تامين انرژي به خصوص هنگامي که با عدم دسترسي به گلوکز همراه باشد باعث بروز کتوز پيشرفته درجوجه ها مي شود توليد آب حاصل از سوخت و ساز را که از نظر رطوبت بافتي بسيار ضروري است کاهش مي دهد اتکا به نوسازي گلوکز از منشا پروتئين در اين زمان احتمالا مانع از مصرف پروتئين در مسير رشد مي شود . در يک بررسي مشاهده شد که اگر جيره منحصرا حاوي هيدارت کربن بوده ازنظر مواد پروتئيني فقير باشد به دليل کمبود پروتئين اوليه نارسايي رشد بافت هاي بدن در ابتداي تولد بوجود خواهد آمد بنابراين منحصرا استفاده از آرد ذرت يا نشاسته ذرت توصيه نشده استفاده از دان آغازين از روز اول جهت رسيد به رشد مناسب و مطلوب پيشنهاد مي گردد . در آزمايشي ديگر استفاده از جيره هاي غني از هيدارت کربن و تاثير آن بر عملکرد جوجه هاي گوشتي مورد ارزيابي قرارگرفت جوجه ها با جيره آغازين بر پايه ذرت خرد شده و نيز تاثير مثبت احتمالي اضافه کردن مکمل پروپيونات بر روند نوسازي گلوکز در سه روز اول جوجه ريزي تغذيه شدند در نتايج حاصله جيره هاي غني از هيدارت کربن سبب کاهش روند رشد شد که اين امر تا زمان عرضه جوجه ها به بازار جبران نشد نتايج نشان دادند که فقر پروتئين در سنين اوليه رشد به هيپرپلازي بافتي منجر مي گردد استفاده از پروپيونات موجب کاهش تلفات اوليه گرديده در کل دوره رشد مصرف پروپيونات و جيره آغازين استاندارد روند وزن گيري را بهبود بخشيد زيرا اسيد پروپيونيک در طيور به عنوان واسطه نوسازي گلوکز بوده در دستگاه گوارش به سرعت و به طور کامل جذب مي شود اسيد پروپيونيک همچنين خاصيت باکتري کشي به ويژه در مورد سالمونلا و ساير عوامل بيماري زايي که توسط جوجه ها بلغ شده اند نيز دارد .

مصرف آّب حاوي شکر

همانطور که گفته شد دسترسي به غذا در روزهاي اوليه براي رسيدن به رشد مطلوب مهم است البته اگر آب نيز حاوي مواد انرژي زايي نظير شکر باشد .عملکرد بهتري حاصل مي گردد. در يک بررسي جوجه هايي که در يک روزگي آب حاوي 5 درصد شکر مصرف کرده بودند در مقايسه با جوجه اي شاهد 50 گرم وزن بيشتر ، 5 درصد ضريب تبديل غذايي بهتر و 25/0 درصد مرگ و مير کمتري داشتند اين نتايج بيانگر اين مطلب است که آب محتوي يک ماده انرژي زا باعث بهبود عملکرد جوجه هاي گوشتي مي شود . با تجويز خوراکي آب شکر پس از خروج جوجه ها از تخم گلوکز از همان ساعات اوليه در دسترس جوجه ها قرار داده مي شود در تحقيقي ديگر ميزان گليکوژن کبدي جوجه هايي که از همان ابتدا جيره آغازين به همراه آب شکر دريافت کرده بودند از 10 ميلي گرم درگرم در زمان خروج از تخم به بيشتر از 100 ميلي گرم در گرم در 2 روزگي رسيده بود البته بايد دقت شود که غلظت بيش از حد مايع حاوي گلوکز باعث ايجاد اسهال خواهد شد . 

استفاده از محلول اکلتروليت و مولتي ويتامين 

جوجه پس از خروج از تخم در معرض انواع عوامل استرس زاي موقت يا دائم قرار ميگيرد استرس تاثير فراواني بر متابوليسم ، سيستم ايمني و سلامتي طيور دارد افزايش فشار خون ، انقباضات خفيف و مداوم ماهيچه اي ، افزايش تعداد تنفس و ضربان قلب و حساسيت عصبي تغيير در سيستم گردش خون ، کاهش مصرف دان و کاهش رشد ازعوارض استرس در جوجه ها مي باشند علاوه بر اين با بروز استرس ، دستگاه لمفاوي طيور تحت تاثير قرار گرفته تحليل مي رود و جوجه ها پاسخ مناسبي به واکسيناسيون نخواهند داد استرس به از دست رفتن وزن بدن کاهش جذب مواد مغذي از بخش انتهايي روده کوچک افزايش ذخيره چربي و کاهش ذخيره پروتئين ، کاهش توليدپادتن و تعداد سلول هاي لمفاوي منجر مي گردد حال چگونه ميتوان استرس راکاهش داد تحقيقات نشان داده است که استفاده از محلول الکتروليت و مولتي ويتامين در آب آشاميدني جوجه هايي که درمعرض استرس حمل نقل و حرارتي بودند باعث بهبود عملکرد و کاهش تنش هاي حاصل از استرس مي شود.

ويتامين D3 موجود دراين محلول درتنظيم عمل سلول هاي ايمني بدن نقش مهمي را ايفا مي کند علاوه بر اين وجود ويتامين D3 به معدني شدن واستحکام استخوان نيز کمک بزرگي خواهد نمود ويتامين E جهت رشد جوجه ها به ويژه براي به حداکثر رسيدن واکنش ايمني بدن مفيد است در خصوص ويتامين K و احتمال کمبود آن اضافه کردن اين ويتامين در اين دوره به ويژه در روزهاي اوليه پرورش مي تواند سودمند باشد در اين مقطع هنوز جمعيت ميکروارگانيسم هاي روده توسعه نيافته بنابراين جوجه ها به ويتامين K کمي دسترسي دارند اضافه کردن اين ويتامين علاوه بر تقويت سيستم ايمني بر تکامل بافت استخواني نيز موثر مي باشد تجويز ويتامين C در آب آشاميدني جوجه هايي که تحت شرايط استرس حمل و نقل استرس حرارتي و يا بيماري قرار گرفته اند مفيد واقع خواهد شد زيرا در اين شرايط نياز متابوليسمي به ويتامين C افزايش يافته در عين حال باعث بالا بردن مقاومت سيستم ايمني بدن مي گردد. نتايج تحقيقات صورت گرفته نشان داد که در جوجه هاي در معرض استرس شديد حمل و نقل ميزان اسيد آسکوربيک غده فوق کليوي درعرض 10 دقيقه تخليه شده و کاهش شديد اسيد آسکوربيک در انها ديده مي شود اضافه نمودن مکمل ويتامين اسيد آسکوربيک به آب آشاميدني باعث ذخيره مجدد آن در غده فوق کليوي مي گردد. الکتروليت ها از نظر تغذيه و فيزيولوژي جايگاه خاصي دارند وعلت آن وجود انواع ذرات يوني در مايعات مختلف بدن پلاسما ، مايع درون سلولي ، مايع بين بافتي ، ادرار و ... مي باشد به منظور کاهش اثرات ناشي از استرس حمل ونقل اضافه کردن الکتروليت ها به آب آشاميدني مفيد خواهد بود . الکتروليت ها مي توانند به طور معني داري ، PH خون ، فشار Co2 و HCO را در طيور تغيير دهند و در صورت اختلال در تعادل اسيد وباز مي توان با استفاده از الکتروليت هاي مايع اين اختلالات را بر طرف کرد نقش الکتروليت ها را مي توان به صورت زير خلاصه کرد : 

تنظيم فشار اسمزي و تعادل اسيد و باز ، انتقال امواج عصبي ، کمک به جذب منوساکاريدها ، اسيدهاي آمينه و نمک هاي صفراوي ، شرکت در سيستم انتقالي سلولي و شرکت در سيستم هاي هورموني .

نتيجه گيري 

تاخير در دسترسي کامل به آب و دان ، بر وزن و عملکرد آينده جوجه ها ، تاثير دارد . استفاده از جيره آغازين استاندارد متناسب با نيازهاي جوجه از روز اول پرورش همراه با ترکيبات حمايتي ( آب شکر ، مولتي ويتامين و الکتروليت ) نقش مهمي در دستيابي به نتايج مطلوب خواهد داشت .

 

فصلنامه چکاوک – شرکت مرغ اجداد زربال 

عواقب مصرف بيش از حد غذا در گله هاي مادر گوشتي

وجود يک رابطه منفي قوي بين افزايش وزن بدن و کاهش توانايي توليد مثل در مرغهاي مادر گوشتي يکي از مشکلات عمده توليد کنندگان جوجه يکروزه مي باشد بديهي است که اگر به مرغهاي مادر گوشتي اجازه داده شود که به اندازه دلخواه غذا مصرف نمايند ميزان توليد تخم مرغ در آنها کاهش مي يابد تحقيقات اخير در دانشگاه البرتا نشان داده است که توليد سرانه جوجه در مرغهايي که به صورت آزاد تغذيه شده اند تقريبا نصف توليد سرانه مرغهايي است که تحت محدوديت غذايي قرار داشته اند اين مقاله شرحي از اشکالات ناشي از اضافه وزن بر روي فعاليت توليد مثل طبيعي مرغهاي مادر مي باشد . توليد تخم مرغ نتيجه تنظيم دقيق فعاليتهاي توليد مثل است که شامل رشد و بلوغ فوليکول ها در تخمدان و يک مرکز کنترل مي باشد چنانچه تخم مرغ با توالي زماني مشخصي توليد شود نشان دهنده عمکلرد صحيح در سيستم فوق است که وابستگي زيادي به يکديگر ندارند اولين تخم مرغ از يک کلاچ يک تا دو ساعت بعد از شروع نور گذاشته خواهد شد هرتخم مرغ دريک کلاچ کمي ديرتر از روز قبل گذاشته خواهد شد تا روزي که تواتر به پايان رسيده و مرغ يک روز استراحت نمايد مرغهايي که نسبت بالاي تخمگذاري دارندکلاچ طولاني تري دارند يک مرغ مادر ممتاز مي تواند در زمان پيک به طور پياپي 40 تخم مرغ بگذارد براي مرغ لگهورن اين عدد مي تواند به 80 برسد به طور خلاصه وقتي مرغها تخمگذاري خوب داشته و کلاچ طولاني داشته باشند مي توان مطمن بود که دستگاه توليد مثل به خوبي کار مي کند به طور طبيعي تخمدان مرغ حاوي تعدادي فوليکول مي باشد که مراحل مختلف رشد و بلوغ را مي گذارنند تخمدان طبيعي يک مرغ سالم حدودا 5 تا 7 عدد فوليکول بزرگ داشته و تعداد زيادي نيز فوليکول کوچک دارد که بعدا تبديل به فوليکولهاي بزرگ خواهندشد وقتي که مرغهاي مادربيش از حد تغذيه شوند توانايي قابل توجهي براي توليد فوليکول هاي اضافي پيدا ميکنند که مي تواند به 15 عدد فوليکول بزرگ برسد ممکن است ظاهرا تصور شود که اين پديده خوبي است در صورتي که چنين نيست وقتي که مرغهاي مادر بيش از حد تغذيه شوند شانس زيادي براي توليد تخم هاي دو يا سه زرده دارندچنين مرغهايي حتي مي توانند تخمهاي چند زرده زيادي نيز بگذارند ولي چون چنين تخم مرغهايي غير قابل جوجه کشي هستند تعداد کلي تخم مرغ قابل جوجه کشي راکاهش ميدهند همزمان با افزايش رشد تخمدان کاهشي درميزان طبيعي تخمگذاري به وجود مي ايد مرغهاي مادري که اضافه وزن داشته و فاقد محدوديت غذايي هستند تخم هاي خود را در يک کلاچ طبيعي لگن درشبها مي گذارند نامنظم شدن تخمگذاري بدين صورت يکي از آسانترين راههاي پي بردن به عملکرد نامطلوب تخمدان مي باشد وقتي مرغها در قفسهاي انفرادي نگهداري مي شوند ممکن است مرغهايي ديده شوند که در شبانه روز بيش از يک تخم مي گذارند و اين نيز به خاطر تخمگذاري غير طبيعي ونامنظم مي باشد .وقتي مرغها به طورنامنظم تخم مي گذارند تعداد تخم مرغها ي با پوسته ضعيف وتخم لمبه نيزافزايش مي يابد به نظر مي رسد اين مسئله به علت ايجاد وقفه در عمل ترشح کلسيم در محل طبيعي ترشح آن يعني اوتروس مي باشد که به دليل وجود بيش از يک تخم مرغ در اين محل است همچنين آزاد شدن زرده از تخمدان ممکن است با عمل تخمگذاري تخم مرغ قبلي تداخل نمايد اين امر نيز اثرات منفي دارد زيرا تخم مرغهاي با پوسته ضعيف به دليل از دست دادن آب در داخل انکوباتور و مرگ جنين قابل جوجه کشي نمي باشند مشکل ديگر مرغهاي سنگين وزن پايان تخمگذاري در سنين پايين است قابل ذکر است که فوليکول هاي بزرگ اين مرغها به طور کلي تحليل مي روند اين شبيه وضعيتي است که در زمان پرريزي وجود دارد در نتيجه استفاده از رژيم هاي مخصوص پرريزي تعداد فوليکولها به کمترين حد ممکن مي رسند عدم وجود فوليکول يعني عدم وجود تخم مرغ 10 روز يابيشتر طول مي کشد که توليد تخم مرغ از سطح فوليکول صفر شروع به افزايش نمايد . وقتي مرغها اضافه وزن دارند توليد جوجه نيز همانند ساير عوامل بالا ، که انعکاسي از کاهش توليد تخم مرغ است کاهش مي يابد مطالعات اخير در دانشگاه آلبرتا نشان داده است که باروري درمرغهاي واجد تغذيه آزاد به حد قابل ملاحظه اي کمتر از مرغهايي است که به صورت محدود تغذيه شده اند علت اين امر به طور قطع تعيين نشده است اما ميتواند به اين دليل باشد که افزايش چاقي مرغها سبب کاهش ذخيره سازي اسپرماتوزوئيد مي گردد و يا مي تواند به اين دليل نيز باشد که محل عبور طبيعي اسپرماتوزوئيد ها به انتهاي ديگر اويدوکت مي تواند به وسيله عبور تخم مرغهايي که در راه حرکت به طرف پايين اويدوکت هستند مسدود شوداگر باروري مرغهاي مادر که در روي بستر نگهداري مي شوند پايين آيد اين امر ممکن است ناشي از افزايش جفتگيريهاي ناموفق در اثر افزايش وزن ومشکلات فيزيکي جفتگيري باشد بايد توجه داشته باشيم که همه جفتگيريها کامل نيست و با افزايش سن ، نسبت جفتگيريهاي ناموفق افزايش مي يابد همچنين مشاهده شده است که ماندگاري جنين در مرغهاي واجد تغذيه آزاد کمتر بوده است اولين تخم مرغ يک کلاچ نسبت به تخم مرغهاي بعدي ، احتمال بيشتري براي مرگ و مير در انکورباتور دارد که اين به علت پير شدن اووسيت ماده قبل از باروري مي باشد بايد توجه داشت که تخم مرغ تازه گذاشته شده 24 تا 26 ساعت را در انکوباتور طبيعي طي کرده است لذا تغيير اين زمان در اويدوکت ميتواند يکي از عوامل مرگ جنين باشد مرغهايي که به طور نامرتب تخمگذاري مي کنند نيز وضعيتي مشابه تخمگذاري با کلاچ کوتاه نشان مي دهند تمام مشکلات فوق دررابطه با اضافه وزن مرغهاي مادر گوشتي تاکيدي بر کنترل جدي وزن اين گونه مرغها است اختلافات قابل ملاحظه وزني در گله هاي مرغ مادر بسيار مهم است لذا اگر چه ميانگين وزن گله يک هدف مهم است ولي به تنهايي کافي نيست سوال مهم ديگر اين است که چه درصدي از پرندگان دراطراف ميانگين وزني گله قرار دارند يکنواختي گله يکي از مهمترين و بحراني ترين عوامل مديريتي در گله هاي مرغ مادر مي باشد .

 

عوامل‌ موثر بركيفيت‌جوجه‌ يكروزه ‌و عملكرد جوجه‌ گــوشتي‌

 از آنجايي‌ كه‌ كيفيت ‌جوجه‌ يكروزه ‌در عملكرد گــله ‌گــوشتي‌ بسيار موثرمي‌باشد; لذا به ‌ذكر خصوصيات ‌جوجه ‌يكروزه‌ با كيفيت ‌بالا مي‌پردازيم‌.

جوج ه‌يكروزه ‌با كيفيت‌ بالا بايستي‌ داراي‌ خصوصيات ‌زير باشد:

ـ از نظر وزني ‌يكنواخت‌ و يكدست ‌باشد.

ـ رنگــ ‌خوبي‌ داشته‌ باشد.

ـ به ‌اندازه‌; آب ‌از دست‌داده ‌باشد.

ـ ناف ‌به‌خوبي ‌بسته ‌شده ‌باشد.

ـ بدون ‌نقائص‌ فيزيكي ‌و عفونت‌ باشد.

ـ هشيار; چابك‌و فعال‌باشد.

اهميت‌كيفيت‌جوجه‌يكروزه‌ به‌دلائل‌زير مي‌باشد:

ـ جوجه‌باكيفيت‌بالا داراي‌عملكردبهتري‌خواهد بود.

ـ جوجه‌باكيفيت‌بالا درصد تلفات‌وحذفي‌كمتري‌در هفته‌اول‌خواهدداشت‌.

ـ جوجه‌باكيفيت‌بالا فعال‌تر خواهد بود.

ـ جوجه‌باكيفيت‌بالا تغييرات‌شرايطمحيطي‌را بهتر تحمل‌مي‌كند.

ـ جوجه‌باكيفيت‌بالا واكنش‌كمتري‌نسبت‌به‌واكسيناسيون‌نشان‌خواهد داد.

ـ جوجه‌باكيفيت‌بالا حذفي‌كمتري‌درطول‌دوره‌پرورش‌خواهد داشت‌.

فاكتورهاي‌موثر در كيفيت‌جوجه‌يكروزه‌عبارتند از:

شرايط اقليمي‌، مديريت‌گــله‌هاي‌مادر، جوجه‌كشي‌و گــله‌هاي‌گــوشتي‌.نتيجتاكيفيت‌نامطلوب‌جوجه‌ممكن‌است‌مربوط به‌اشكال‌در:

گــله‌هاي‌مادر، جوجه‌كشي‌، گــله‌هاي‌گــوشتي‌وكنترل‌كيفيت‌جوجه‌يكروزه‌باشد.

مديريت‌جمع‌آوري‌، دستكاري‌،جابجايي‌و نگــه‌داري‌تخم‌مرغ‌جوجه‌كشي‌در كيفيت‌جوجه‌يكروزه‌موثر مي‌باشد.

تخم‌مرغ‌هاي‌سفيد، ترك‌دار، برس‌كشيده‌شده‌و مرطوب‌باعث‌انتقال‌آلودگــي‌سطح‌پوسته‌به‌داخل‌و انفجارداخل‌ماشين‌و آلودگــي‌ساير تخم‌مرغ‌هاشده‌و جوجه‌هاي‌توليدي‌نيز از كيفيت‌مناسب‌برخوردار نخواهند بود و بسته‌به‌ميزان‌آلودگــي‌طي‌روزهاي‌اوليه‌تلف‌شده‌و باعث‌انتقال‌عوامل‌بيماري‌زا ازطريق‌افقي‌به‌ساير طيور گــله‌مي‌گــردند.

بنابر اين‌جمع‌آوري‌مرتب‌تخم‌مرغ‌هاي‌جوجه‌كشي‌، سه‌تا پنج‌نوبت‌هر روز بسته‌به‌فصل‌و ضدعفوني‌تخم‌مرغ‌هاي‌جمع‌آوري‌شده‌، حداكثر يك‌ساعت‌پس‌از جمع‌آوري‌، به‌روش‌صحيح‌از ميزان‌توليد تخم‌مرغ‌هاي‌روي‌بستر و كثيف‌كاسته‌و در ارتقاءكيفيت‌جوجه‌موثر مي‌باشد.

هم‌چنين‌جابجايي‌و حمل‌ونقل‌تخم‌مرغ‌جوجه‌كشي‌از فارم‌به‌جوجه‌كشي‌در شرايط مناسب‌از ايجاد شكستگــي‌وترك‌هاي‌موئي‌در تخم‌مرغ‌پيش‌گــيري‌مي‌نمايد. تخم‌مرغ‌هاي‌داراي‌ترك‌موئي‌به‌آساني‌قابل‌تشخيص‌نبوده‌وفقط در شرايط كندلينگــ‌قابل‌تشخيص‌مي‌باشند. خواباندن‌چنين‌تخم‌مرغ‌هايي‌در ماشين‌جوجه‌كشي‌باعث‌انتقال‌سريع‌عوامل‌ميكروبي‌به‌داخل‌وانفجار در ماشين‌و عواقب‌بعدي‌ناشي‌از آن‌مي‌گــردد.

ـ نگــه‌داري‌تخم‌مرغ‌بسته‌به‌طول‌زمان‌نگــه‌داري‌در شرايط مناسب‌از نظرحرارت‌، رطوبت‌، تهويه‌و هم‌چنين‌نگــه‌داري‌تخم‌مرغ‌قبل‌از خواباندن‌به‌مدت‌كافي‌در اطاق‌ستر در شرايطمناسب‌از نظر حرارت‌، رطوبت‌، تهويه‌باعث‌توليد جوجه‌هاي‌يكنواخت‌ويكدست‌مي‌شود.

ـ سن‌گــله‌مادر نيز در كيفيت‌جوجه‌موثر است‌. جوجه‌هاي‌به‌دست‌آمده‌ازگــله‌هاي‌مادر جوان‌، كوچك‌تر وضعيف‌تر بوده‌و مستعد دهيدراته‌شدن‌(از دست‌دادن‌آب‌بدن‌) مي‌باشند،پرورش‌جوجه‌ريز احتياج‌به‌مديريت‌ورسيدگــي‌بيشتري‌دارد، ضمن‌توجه‌بيشتر به‌شرايط نگــه‌داري‌جوجه‌ها درجوجه‌كشي‌و هم‌چنين‌انتقال‌به‌فارم‌،زمان‌رسيدن‌جوجه‌ها به‌آب‌و دان‌هرچه‌كوتاه‌تر باشد بهتر است‌. بنابراين‌بايد از ارسال‌جوجه‌هاي‌ريز به‌فارم‌هايي‌كه‌داراي‌بعد مسافت‌زيادي‌باجوجه‌كشي‌هستند خودداري‌شود، دراين‌صورت‌از دهيدراته‌شدن‌و نتيجتا افزايش‌تعداد حذفي‌جلوگــيري‌شده‌(پتانسيل‌منفي‌) و به‌پتانسيل‌مثبت‌آنهاكه‌بالا بودن‌ميزان‌سرزندگــي‌آنها و رشدسريع‌تر آنها است‌، دست‌مي‌يابيم‌.

ـ گــله‌هاي‌مادر پير تخم‌مرغ‌هاي‌باپوسته‌نازك‌تري‌توليد مي‌نمايند كه‌ ازطرفي‌در نگــه‌داري‌آنها در سردخانه‌ودر ستر از نظر حرارت‌و رطوبت‌بايستي‌دقت‌بيشتري‌به‌عمل‌آيد تا به‌ميزان‌بيش‌از حد معمول‌آب‌از دست‌ندهند،هم‌چنين‌بايد نسبت‌به‌ضدعفوني‌هرچه‌سريع‌تر آنها در فارم‌اقدام‌شود، زيرا كه‌نفوذ عوامل‌بيماري‌زا به‌دليل‌نازكي‌پوسته‌به‌ميزان‌بيشتر و در مدت‌كوتاه‌تري‌در آنها صورت‌مي‌گــيرد،نتيجتاگــله‌هاي‌مادر پير توليد جوجه‌هاي‌درشت‌تري‌مي‌نمايند كه‌استعداد ابتلاءبه‌عفونت‌در آنها بيشتر مي‌باشد.

ـ ابتلاء گــله‌هاي‌مادر به‌بيماري‌هاي‌ويروسي‌، ميكروبي‌و مايكوپلاسمايي‌دركيفيت‌جوجه‌يكروزه‌تاثيرگــذارمي‌باشد.

ـ اصولا هر نوع‌استرسي‌كه‌به‌گــله‌واردشود از آن‌جمله‌ابتلاء به‌بيماري‌هاي‌عفوني‌(با انتقال‌عمودي‌و يا بدون‌انتقال‌عمودي‌) باعث‌افزايش‌Shedding(ريزش‌) عوامل‌ميكروبي‌مهار شده‌،نظير كلي‌باسيل‌و سالمونلا در گــله‌مادر وانتقال‌آنها به‌جوجه‌يكروزه‌گــشته‌ونهايتادر طول‌دوران‌درگــيري‌گــله‌باعوامل‌استرس‌زا كيفيت‌جوجه‌يكروزه‌افت‌نموده‌و ميزان‌تلفات‌اوليه‌و تعدادجوجه‌هاي‌حذفي‌افزايش‌مي‌يابد.ميزان‌تلفات‌اوليه‌و حذفي‌ها در گــله‌گــوشتي‌بستگــي‌به‌چگــونگــي‌برخورد باگــله‌دارد، قرار گــرفتن‌جوجه‌يكروزه‌درشرايط محيطي‌نامناسب‌كه‌يكي‌ازعوامل‌استرس‌زا مي‌باشد، باعث‌تكثيرعوامل‌ميكروبي‌گــشته‌كه‌از طرفي‌باعث‌مرگــ‌جوجه‌هاي‌آلوده‌شده‌و از طرفي‌ديگــر باعث‌انتقال‌عوامل‌ميكروبي‌به‌طيور سالم‌گــله‌ مي‌گــردد و نهايتاباعث‌افزايش‌تلفات‌و حذف‌در هفته‌اول‌و درصورت‌عدم‌بهبود شرايط، افت‌عملكرد گــله‌را به‌دنبال‌خواهد داشت‌.

ـ ويروس‌هايي‌كه‌به‌طور عمودي‌ازگــله‌مادر به‌جوجه‌منتقل‌مي‌شوندعبارتند از:

ويروس‌كم‌خوني‌عفوني‌جوجه‌وCAA، ويروس‌آنسفالوميليت‌AE،MLVويروس‌رئو . REO ويروس‌لكوزمييلوييد

1ـ ويروس‌CAAكم‌خوني‌عفوني‌:

جنين‌را نمي‌كشد و در صورت‌آلودگــي‌گــله‌مادر، ويروس‌به‌جوجه‌منتقل‌شده‌جوجه‌ها پس‌از خارج‌شدن‌از تخم‌در عرض‌چند روز در اثر كم‌خوني‌از بين‌مي‌روند. ژوليدگــي‌پرها،رنگــ‌پريدگــي‌ساق‌پا و خونريزي‌هاي‌زير جلدي‌از مشخصه‌هاي‌اين‌بيماري‌است‌. اين‌بيماري‌مخصوص‌جوجه‌هاي‌جوان‌مي‌باشد.

در صورتي‌كه‌گــله‌هاي‌مادر فاقدآنتي‌بادي‌باشند، جوجه‌هاي‌نتاج‌آنهاحساس‌بوده‌و در صورتي‌كه‌درروزهاي‌اول‌زندگــي‌در محيط آلوده‌باويروس‌قرار گــيرند، آلوده‌شده‌و دچارتلفات‌مي‌گــردند. بهترين‌شكل‌، وجودآنتي‌بادي‌عليه‌بيماري‌در گــله‌مادر به‌علت‌واكسيناسيون‌و يا آلودگــي‌باويروس‌فيلد در مرحله‌پرورش‌و انتقال‌آنتي‌بادي‌به‌نتايج‌آنهاست‌كه‌باعث‌حفاظت‌جوجه‌هاي‌گــوشتي‌در سنين‌اوليه‌پرورش‌مي‌گــردد.

2ـ بيماري‌آنسفالوميليت‌AE:

ر جوجه‌هاي‌جوان‌باعث‌فلجي‌ولرزش‌در سر و بال‌ها مي‌شود. جوجه‌هابا پاهاي‌كشيده‌به‌پهلو مي‌افتند.جوجه‌هاي‌يكروزه‌كه‌از طريق‌تخم‌مرغ‌هاي‌آلوده‌به‌ويروس‌AE مبتلاشده‌اند، علائم‌را از روز اول‌نشان‌مي‌دهند. علائم‌بيماري‌خيلي‌شبيه‌به‌فرم‌عصبي‌بيماري‌نيوكاسل‌است‌ولي‌بروز علائم‌عصبي‌در بيماري‌نيوكاسل‌نمي‌تواند زودتر از 4ـ3 روزگــي‌ديده‌شود. در ثاني‌ويروس‌بيماري‌نيوكاسل‌به‌راحتي‌از مغز جوجه‌هاي‌مبتلا جدامي‌شود. با وجود آنتي‌بادي‌در گــله‌مادربه‌علت‌واكسيناسيون‌يا آلودگــي‌طبيعي‌گــله‌در زمان‌پرورش‌و انتقال‌آنتي‌بادي‌به‌جوجه‌هاي‌يكروزه‌باعث‌حفاظت‌جوجه‌هاي‌گــوشتي‌مي‌گــردد. لرزش‌در ،اثر كمبود ويتامين‌و Eنفوذ عوامل‌ميكروبي‌مانند E.coli سالمونلا به‌مغزنيز مي‌تواند ايجاد شود.

3ـ ويروس‌بيماري‌REO

از طريق‌مادر به‌جوجه‌هاي‌گــوشتي‌نيز منتقل‌مي‌شود و باعث‌تورم‌مفاصل‌و لنگــش‌و هم‌چنين‌باعث‌كاهش‌جذب‌مواد مغذي‌از روده‌شده‌و نتيجتاباعث‌كاهش‌و غيريكنواختي‌گــله‌مي‌گــردد.

4ـ ويروس‌لكوزمييلوييد MLV

ويروس‌جديدي‌از خانواده‌ويروس‌لكوزمييلوييدها در MLV به‌نام‌Jسال‌هاي‌اخير شناسايي‌و در صنعت‌مرغ‌مادر گــوشتي‌به‌طور وسيعي‌شايع‌شده‌است‌. اين‌ويروس‌تمايل‌خاصي‌به‌سلول‌هاي‌مغز استخوان‌داشته‌و باعث‌بروز لكوز در مغز استخوان‌مي‌شود.بيماري‌زايي‌اين‌ويروس‌در مرغان‌گــوشتي‌متغيير است‌. مي‌تواند بدون‌ايجاد تومور، مرگــ‌و مير و يا اثرات‌زيان‌آور در عملكرد، در گــله‌حضورداشته‌باشد و در ساير موارد تلفات‌مي‌تواند 2ـ1 درصد و گــاهي‌به‌20درصد برسد. شدت‌لكوزمييلوييدبستگــي‌به‌تضعيف‌سيستم‌ايمني‌به‌دليل‌استرس‌و بروز ساير بيماري‌ها از ،جمله‌CAAمارك‌، گــامبورو و سموم‌قارچي‌دارد. تومورها به‌فراواني‌درسطح‌داخلي‌استخوان‌جناغ‌سينه‌محل‌اتصال‌دنده‌به‌غضروف‌، استخوان‌لگــن‌،فك‌تحتاني‌و استخوان‌جناغ‌ايجادمي‌شود. تومورها ممكن‌است‌به‌صورت‌گــره‌اي‌و يا منتشر و معمولاچندتايي‌با قوام‌نرم‌و سست‌و به‌رنگــ‌سفيد مايل‌به‌زرد مشاهده‌شوند.

عوامل‌ميكروبي‌:

عبارتند از: سالمونلا و اشرشياكلي‌.عوامل‌فوق‌الذكر به‌طريق‌مستقيم‌(ازطريق‌مادر) و غيرمستقيم‌(محيط آب‌ودان‌آلوده‌) مي‌توانند باعث‌آلودگــي‌جوجه‌شوند.

در صورت‌انتقال‌عمودي‌جوجه‌هااز روز اول‌و از بدو ورود به‌سالن‌، كسل‌و پژمرده‌و داراي‌تلفات‌خواهند بود.كشت‌ميكروبي‌از اندام‌هاي‌دروني‌،جوجه‌هاي‌تلف‌شده‌و بيمار نوع‌آلودگــي‌را نشان‌مي‌دهد. در صورت‌انتقال‌افقي‌شروع‌تلفات‌معمولا پس‌ازهفته‌اول‌خواهد بود.

مايكوپلاسماها:

مايكوپلاسماگــالي‌سپتيكوم‌(MG) ومايكوپلاسما سينويه‌(MS) از عوامل‌بسيار تاثيرگــذار در ميزان‌رشد جوجه‌بوده‌و باعث‌مستعد نمودن‌ابتلاجوجه‌ها به‌بيماري‌هاي‌ويروسي‌تنفسي‌مانند نيوكاسل‌، برونشيت‌و آنفلوآنزامي‌گــردند. مايكوپلاسماگــالي‌سپتيكوم‌باعث‌كاهش‌رشد و ايجاد ضايعه‌دراپي‌تليم‌ناي‌و كيسه‌هاي‌هوايي‌شده‌وزمينه‌را جهت‌عفونت‌هاي‌باكتريايي‌به‌خصوص‌اشرشياكلي‌مستعد مي‌نمايند.مايكوپلاسما سينوويه‌باعث‌تورم‌مفاصل‌، لنگــش‌، كاهش‌رشد و هم‌چنين‌آلودگــي‌كيسه‌هاي‌هوايي‌مي‌گــردد.

آنتي‌بادي‌هاي‌مادري‌:

ايمني‌مادري‌منتقله‌به‌جوجه‌هاي‌يكروزه‌موجب‌ايجاد ايمنيت‌و تيتريكنواخت‌آنتي‌بادي‌صرفادر مقابل‌بيماري‌هايي‌است‌كه‌گــله‌مادر بر عليه‌آنها واكسينه‌شده‌است‌.

آنتي‌بادي‌منتقل‌شده‌از مادر به‌جوجه‌بايستي‌به‌حدي‌باشد كه‌بتواند تابرقراري‌ايمنيت‌از طريق‌واكسيناسيون‌جوجه‌را در مقابل‌عوامل‌بيماري‌زاحفظ نمايد.جهت‌تدوين‌برنامه‌واكسيناسيون‌بايستي‌ از ميزان‌تيترآنتي‌بادي‌مادري‌و پراكندگــي‌تيتر وهم‌چنين‌وضعيت‌بيماري‌هاي‌شايع‌درمنطقه‌مطلع‌باشيم‌.

تغذيه‌گــله‌مادر:

كمبود اسيدهاي‌آمينه‌، ويتامين‌ها ومواد معدني‌در كيفيت‌تخم‌مرغ‌وجوجه‌يكروزه‌و ميزان‌تلفات‌اوليه‌موثرمي‌باشد. كاهش‌ميزان‌فسفر، افزايش‌كلسيم‌، عدم‌بالانس‌كلسيم‌و فسفر و دركمبود ويتامين‌باعث‌D3 جيره‌گــله‌مادربد فرم‌شدن‌استخوان‌هاي‌پا، نرمي‌استخوان‌ها و نهايتافلجي‌و باز ماندن‌ازرشد مي‌گــردد.

كمبود ويتامين‌:E

در پرندگــان‌جوان‌باعث‌بيماري‌آنسفالومالاسي‌(بيماري‌جوجه‌ديوانه‌)مي‌شود. ضعف‌عضلاني‌، عدم‌تعادل‌پيشرونده‌كه‌موجب‌افتادن‌مكرر پرنده‌مي‌شود، عدم‌تعادل‌اسپاسمي‌، برگــشتن‌سر به‌پشت‌و يا سخت‌شدگــي‌گــردن‌،فلجي‌، و مرگ از نشانه‌هاي‌كمبودويتامين‌E مي‌باشد.

كمبود ويتامين‌B2ريبوفلاوين‌:

رشد اوليه‌جوجه‌ها كند است‌.ضعف‌در پردرآوري‌، فلجي‌پا،پيچ‌خوردگــي‌پنجه‌پا به‌طرف‌داخل‌ونشستن‌بر روي‌مفاصل‌خرگــوشي‌ازعوارض‌كمبود ريبوفلاوين‌در جوجه‌هامي‌باشد.

كمبودويتامين‌B5اسيدپانتوتنيك‌: باعث‌كوتولگــي‌و ضعيف‌شدن‌جوجه‌ها مي‌شود.


منبع : مجله صنعت مرغداري

کنترل وزن در جوجه های گوشتی با رشد سریع

 

پيشرفتهاي سريع صنعت مرغداري در طول 40 سال گذشته باعث به وجود آمدن نژادهائي با رشد بسيار سريع شده است.امروزه مرغهاي گوشتي پرورش داده مي شود كه در طول 40 روز به وزني معادل 2 كيلوگرم مي رسد.عليرغم اينكه اين امر باعث شده است كه طول دوره پرورش كوتاه تر شود و در واحد زمان توليد بيشتر گردد ، تاثيرات منفي نيز بر روي سلامتي حيوان داشته است.حال سوال اينستكه براي رفع اين مشكل چه بايد كرد. 

در كنار پيشرفتهاي ژنتيكي تغذيه آزاد و نامحدود به عنوان يك اصل در راه رسيدن به وزنهاي مطلوب به مورد اجرا گذاشته شده است ، به عنوان مثال جوجه ها در زمان تولد 45 گرم و در 28 روزگي 1100 گرم و تا 40 روزگي 900 گرم نيز اضافه وزن پيدا مي كنند. 

در حال حاضر به نظر مي رسد كه تغذيه نامحدود براي رشد سريع باعث جمع شدن چربي در محوطه شكمي مي شود و اين بدان معني است كه انرژي در بدن به مصرف نرسيده و باعث افزايش چربي شده است. 

روش غذائي نامحدود غذائيت را بالا نمي برد به خصوص وقتي كه دريافت پروتئين و انرژي بيش از نياز بدن است .با توجه به اينكه بيش از 70 درصد هزينه ها مربوط به تغذيه مي باشد به نظر مي رسد كه اين امر از نظر اقتصادي به صرفه نمي باشد. 

براي رفع اين مشكل روشي به كار مي رود كه به آن رشد جبراني اتلاق مي شود.بدين معني كه در دوره اي از سيكل توليد تغذيه محدود و در دوره اي ديگر تغذيه نامحدود مي شود ، بدين ترتيب مشكل چربي به ميزان بسيار زيادي حل مي شود. 

 

 

تاثير تغذيه محدود بر روي مشخصات لاشه 

استراتژي رشد جبراني تا رسيدن مرغ به بازار سبب مي شود كه چربي در لاشه جمع آوري نشود .به نظر مي رسد كه به جاي تغذيه مداوم و نامحدود بايستي تاثير تغذيه افزايش يابد. 

 

بيماريهاي شايع در اثر رشد سريع 

رشد سريع جوجه هاي گوشتي در مقايسه با اجداد آنها كه رشد طبيعي داشته اند سبب مي شود كه اشكالاتي در استخوان بندي به وجود بيايد و استراتژي تغذيه جبراني با كم كردن سرعت رشد فرصت كافي براي رشدونمو استخوانها و اسكلت بندي به وجود مي آورد و در نتيجه سبب كاهش تلفات مي گردد. 

از سوي ديگر كاهش سرعت رشد باعث كاسته شدن بيماريهائي از قبيل آسيت ، سلوليت ، سندروم مرگ ناگهاني و اختلالاتي از قبيل ديس كندروپلازي مي گردد. 

يكي ديگر از مشكلات مرغهاي گوشتي كه در اثر تغذيه نامحدود به وجود مي آيد رشد سريع ماهيچه ها در دوران اوليه رشد مي باشد كه مانع تكامل استخوان بندي كه محافظ توده عضلاني بدن است مي شود و باعث عارضه كندروپلازي تي بيا مي گردد كه از اختلالات شايعي است كه در اثر هيپرتروني صفحه رشد تي بيا به وجود مي آيد كه در صورت موازنه نسبت كلسيم به فسفر اين عارضه كاهش مي يابد ، وليكن بهرحال تغذيه محدود مي تواند باعث كاهش اين عارضه مي گردد. 

 

آسيت 

آسيت از عوارض شايع در تلفات مرغ گوشتي مي باشد كه در گذشته فقط در نواحي مرتفع ديده مي شد در حاليكه هم اكنون مي تواند در هر نقطه اي ديده شود.عوامل متعددي سبب آسيت مي شوند منجمله رشد سريع ، غذاي پركالري ، شرايط محيطي نامناسب مثل حرارت وضعيت تهويه. در اين شرايط مايع در حفرات بدن جمع شده و منجر به هيپرتروفي بطن راست و نارسائي قلبي مي گردد. 

 

سلوليت 

سلوليت به وسيله E.Coli ايجاد شده و از علائم آن وجود خراشهاي عفوني روي سطح پوست مي باشد.پرندگان آلوده كيفيت لاشه خوبي ندارند .اين بيماري در پرندگاني به وجود مي آيد كه آهسته پر در مي آورند. 

رشد سريع ممكنست ميزان شيوع اين بيماري را افزايش دهد اگر چه هنوز اين موضوع روشن نشده است . 

 

عوامل در کاهش ميزان رشد  

..

- محدود كردن تغذيه 

جوجه هاي گوشتي در سه هفته زندگي به سرعت رشد مي كنند ، به عنوان مثال وزن بدن تا سه هفته اول از 45 گرم به 700 گرم مي رسد .تاثير تغذيه در اين دوره بسيار زياد است ، افزايش وزن در اين دوره مربوط به كسب پروتئين مي باشد. 

از آنجائيكه سرعت رشد در دوران اوليه پرورش سريع مي باشد ، بايستي ترتيبي اتخاذ شود كه در اين دوره محدوديت غذائي در نظر گرفته شود.به عبارتي فقط به اندازه انرژي لازم تغذيه صورت گيرد. 

محدوديت غذايي در اوايل زندگي ، پروتئين در دسترس را كاهش و تاثير انرژي را افزايش داده ، باعث تغيير در تركيب لاشه مي گردد. 

- كاهش غلظت غذائي 

علاوه بر محدوديت غذا از نظر كمي از نظر كيفي نيز مي توان محدوديت قايل شد ، رقيق كردن غذا سبب كاهش غلظت مواد غذائي مي شود ، بخصوص مقدار پروتئين و انرژي .موازنه مقدار پروتئين و انرژي سبب مي شود كه پرنده براي توليد انرژي چربي از چربي بدن خود استفاده كند. 

عيب اين روش تغذيه اينست كه برداشت غذا افزايش يافته ، در نتيجه هزينه ها بالا مي رود. 

..

- بكارگيري محدوديت در روشنائي 

نور دائم ، پرنده را هر چه بيشتر به خوردن تشويق مي نمايد و بدين ترتيب مي تواند به حداكثر رشد برسد .اجراي محدوديت در روشنائي در اوايل دوره پرورش ميزان رشد را كاهش مي دهد ، مي توان تا سن دوهفتگي مدت روشنائي را كم و سپس به تدريج طول روز يا روشنائي را افزايش داد و در نهايت آنرا به 23 ساعت رساند. 

نتيجه گيري 

با توجه به اينكه شركتهاي توليد كننده جوجه هاي گوشتي همواره درصدد افزايش وزن بدن پرنده در زمان هر چه كوتاه تر هستند و هم اكنون مي خواهند آنرا به كمتر از 40 روز نيز برسانند ، پرورش مرغ گوشتي روز به روز پيچيده تر و مشكل تر مي شود.بايستي توجه نمائيم كه چنين سرعت رشدي عوارض جدي در سلامت گله خواهد داشت. 

 

«مهندس آرميك نيكوقوسيان » عضو هيات رئيسه انجمن جهاني طيور ايران

مدیریت و پرورش جوجه های گوشتی

امکانات:
سالن
اولین نیاز جوجه های در حال رشد وجود یک سالن مناسب است. بدلیل اینکه در پرورش مرغ لزوماً با جوجه هایی که تازه تفریخ شده اند سر و کار داریم، سالن مورد نظر باید از تجهیزاتی برخوردار باشد که بتواند فاکتور هایی از قبیل دما، رطوبت، کیفیت هوا و نور را بخوبی کنترل کند. ضمن اینکه نصب و عملکرد مناسب مادر های مصنوعی، دانخوری ها، آبخوری ها و سایر تجهیزات همواره باید مورد توجه قرار گیرد. 

تمام شرکت های مرغ گوشتی به سالن هایی نیاز دارند که سقف، دیوار های جانبی و انتهایی آنها بخوبی عایق شده باشند. کنترل دما، تهویه و جابجایی هوا ضروری است. سالن های مزبور به منظور کنترل عوامل محیطی باید بگونه طراحی شوند که ورودی های هوا، فن ها، هیتر ها، سیستم خنک کننده تبخیری، ترموستات ها و تایمر های موجود، بخوبی با یکدیگر هماهنگ باشند. سالن ها باید قادر باشند طی تمام دوره رشد بدون اعتنا به دمای خارج، دمای داخل سالن را در بهترین شرایط ممکن حفظ کند. در شرایط آب و هوایی سرد، عایق سازی بیشتری مورد نیاز است در حالیکه در محیط های گرم، جابجایی مناسب هوا درون سالن اهمیت بیشتری دارد.
یک مدیر پرورش موفق باید اطلاعات مورد نیاز در ارتباط با طراحی سالن، تجهیزات و نیازمندی های آن را گرد آوری نماید. بعلاوه ذکر این نکته حائز اهمیت است که پیش از احداث تاسیسات، کسب جواز و تائیدیه مطابق قوانین مربوطه، باید انجام گیرد.
اکثر سالن های مرغداری در عرض 40 فوت ساخته می شوند. چنین سالنی با 40 فوت عرض، معمولاً دارای دو خط ثابت روشنایی است که قادر خواهد بود تمام نقاط کف سالن را نور¬دهی کند. از لامپ های کم مصرف استفاده کنید که از کف سالن 8 تا 10 فوت فاصله داشته باشند تا بتوانند روشنایی 5/0 تا 1 فوت کندل را در سطح پرنده اعمال کنند.
مادر مصنوعی:
مادر های مصنوعی گازی (L.P یا گاز طبیعی) بسیار رایج هستند. انواع مختلفی از گرمازا های گازی نیز مورد استفاده قرار می گیرند. تعداد این گرمازاها یا مادر های مصنوعی در سالن به تراکم و نیز B.T.U خروجی بستگی دارد. جنس و نوع سیستم گرمایی مورد استفاده را با پیمانکار خود هماهنگ کنید. 
اکثر پرورش دهندگان از روش گرما دهی، بصورت بخشی استفاده می کنند. این روش به لحاظ صرفه جویی در مصرف سوخت حائز اهمیت است. جوجه ها در خلال 10 تا 14 روز اولیه، نباید در فضایی کمتر از سالن محدود شوند. ممکن است دانخوری ها و آبخوری های اضافه جهت نصب در بخش هایی که جوجه ها در ابتدا در آنجا ریخته شده اند مورد نیاز باشد. ظرفیت دانخوری و آبخوری ها را به نسبت تراکم جوجه ها، بتدریج افزایش دهید.در سیستم گرمایی مذکور، تهویه مناسب بسیار مهم است چرا که تراکم بیش از حد جوجه ها می تواند به سرعت غلظت گاز های مضر را افزایش داده، موجب بهم چسبیدن بستر شده و یا مشکلات دیگری را سبب می شود. 
تجهیزات دانخوری:
دانخوری های ماشینی در واقع نوعی نیاز به حساب می آیند. این دانخوری ها در صورتی که بدرستی نصب و نگهداری شوند در مصرف دان و نیز نیروی کار صرفه جویی می شود. معمولاً از دو خط دانخوری بشقابی استفاده می شود. این دانخوری ها بر روی بالابرهایی با قرقره و کابل نصب می شوند و در نتیجه تمام سیستم دانخوری طی مرحله تخلیه در انتهای دوره و یا در مرحله ضد عفونی و شستشوی سالن تا سقف بالا کشیده می شود. اگر از یک برنامه تغذیه کنترل شده استفاده می شود، باید توجه ویژه ای به تراکم پرندگان، فضای دانخوری، تراکم مواد مغذی و شرایط محیطی داشت. مدت زمانی که پرندگان مجاز به استفاده از دان هستند، باید متناسب با سن افزایش یابد.
سیلو یا مخزن بزرگ ذخیره دان نیز از بخش های ضروری تجهیزات مربوط به تغذیه است. این مخازن در بیرون سالن نصب شده و جهت جابجایی دان از آنها به داخل سالن از اوگر استفاده می شود.با پیمانکار خود در ارتباط با نوع و سایز این مخازن مشورت کنید. استفاده از دو مخزن دان برای هر سالن و یا سه مخزن برای دو سالن ترجیح داده می شود. این امر به شما این امکان را می دهد که در صورت نیاز به مداوای پرندگان و یا ایجاد تغییر در احتیاجات غذایی آنها، خوراک را به سرعت تغییر دهید.
تجهیزات آبخوری:
آب یکی از مواد مغذی ضروری مورد نیاز جوجه های گوشتی است و جهت رفع گرما، فرایند هضم و تشکیل بافت های بدن مورد استفاده قرار می گیرد. جوجه های گوشتی حدوداً 5/1 تا 2 برابر غذای مصرفی آب می نوشند. کاهش در مصرف آب اساساً به معنی کاهش در مصرف خوداک بوده و در نهایت بر میزان ضریب تبدیل غذایی اثر سوء خواهد داشت. در نتیجه فراهم آوردن مقادیر کافی آب بسیار مهم به نظر می رسد. اما باید توجه داشت که مصرف نامناسب آب اغلب در شرایط مدیریتی ضعیف رخ می دهد.
در گذشته آبخوری ناودانی، زنگوله ای و فنجانی انواع اولیه ای بودند که در پرورش جوجه های گوشتی مورد استفاده قرار می گرفتند. امروزه اغلب سالن های پرورش به آبخوری های نیپل (پستانکی) مجهز شده اند. استفاده از این نوع آبخوری ها نسبت به سایر انواع آن مزایای بسیاری به همراه دارد. این نوع از آبخوری ها اتلاف آب و مشکل به هم چسبیدگی بستر را کاهش می دهد و آب را تمیز¬¬¬تر نگاه می دارد. جوجه های گوشتی با نوک زدن به نیپل ها، به سوزن موجود در دستگاه را فشار آورده و متعاقب آن آب بدرون دهان جوجه سرازیر می شود. 
ارتفاع آبخوری های نیپل باید بطرز صحیحی کنترل شود تا از مصرف آب کافی توسط جوجه ها اطمینان حاصل کنیم. ارتفاع مطلوب نیپل باید در حدی باشد که پرندگان بتوانند گردن خود را براحتی کشیده و از انتهای نوک خود آب بنوشند. به هر حال اگر ارتفاع نیپل ها به حدی باشد که پرنده مجبور شود جهت رسیدن به آنها ابتدا سینه و بعد گردن خود را بالا بکشد، مشخص می شود که ارتفاع، بیش از حد معمول است و در چنین مواردی امکان کاهش در مصرف آب وجود دارد. ارتفاع مطلوب و مناسب نیپل ها هنگامی مهمتر جلوه می کند که با دمای محیطی بالا سر و کار داشته باشیم.میزان مناسب مصرف آب در جوجه ها را می توان توسط دستگاهی که برای این منظور طراحی شده (water meter)، به دقت محاسبه نمود. 
تجهیزات متفرقه:
یک تراکتور با بالابر جلویی، دستگاه جمع کننده کود و یک تریلر کوچک، از تجهیزات مناسب جهت چنین فعالیت هایی محسوب می شوند. ابزار های کوچک و تجهیزات متفرقه ای مثل فرقون، نردبان تاشو، شلنگ آب، برس و جارو نیز مورد نیاز است. تراکتور و دستگاه جمع کننده کود در هنگام تخلیه به طور ویژه ای مورد نیاز اند.
در برخی موارد ایجاد یک پاشویه در محل ورودی هر سالن ضروری است. در این حالت پرورش دهنده و نیروی کار باید کف کفش های خود را پیش از وارد شدن به سالن، در این محل که با مواد ضد عفونی کننده پر شده،تمیز و ضد عفونی نمایند. این نوع پاشویه ها از انتقال آلودگی و بیماری از سالنی به سالن دیگر، جلوگیری می کنند. 
برخی شرکت ها کارکنان خود را موظف به استفاده از لباس و چکمه های مخصوص می کنند. این وسایل مرتباً ضد عفونی می شوند. هرگز به افرادی که از کارکنان فارم نیستند اجازه بازدید و رفت و آمد به سالن ها را ندهید.
مدیریت گله:
برخی شرکت ها سالن ها را بعد از هر دوره پرورش تمیز و پاکسازی می کنند اما برخی دیگر از بستر های کهنه مجدداً استفاده می نمایند. 
پاکسازی بعد از هر دوره پرورش
تمام بستر های کهنه و کود ها باید تخلیه شوند. سپس تمام گرد و غبار های روی دیوار ها و سقف تمیز و شسته می شوند. در ارتباط با نوع مواد ضد عفونی کننده برای این منظور باید با سرپرست فارم هماهنگی شود. 2 تا 4 اینچ پوشش تمیز و خشک روی کف سالن پخش کنید. این کار معمولاً بعد از غبار زدایی تجهیزات و تمیز نمودن سالن انجام می شود. از مواد فاسد، مرطوب و کپک زده استفاده نکنید. معمول ترین ماده جهت پوشش کف سالن، تراشه چوب است اما از سایر مواد نیز می توان استفاده نمود. جهت انتخاب نوع پوشش با مدیر گله مشورت نمایید.
مخازن دان و اوگر¬ها را تخلیه کنید. مواد خوراکی باقیمانده را از کیسه ها و هاپرها جمع آوری کنید.
استفاده مجدد از بستر:
در صورتی که در دوره پرورش قبلی، گله نسبتاً عاری از بیماری های عفونی بوده باشد می توان از بستر مجدداً استفاده نمود. بستر های خیس و به هم چسبیده باید خارج شوند. گرد و غبار درون سالن را تمیز کنید. در برخی موارد پوششی به عمق 1 اینچ روی بستر قبلی پهن می کنند. گاهی اوقات این پوشش جدید فقط در آن نواحی که جوجه یک روزه در بدو ورود در آنجا پخش می گردد، ریخته می شود.
کیفیت آب:
از آنجاییکه بدن جوجه یک روزه در بدوهچ تقریباً حاوی 80 درصد آب است، کیفیت مناسب آب به عنوان جزئی ضروری جهت کارایی مطلوب جوجه های گوشتی محسوب می شود. کیفیت نامناسب آب اثرات سوئی بر عملکرد پرنده خواهد داشت. آب به طور کامل خالص محسوب نمی شود بلکه حاوی موادی و ذراتی است که بر کیفیت آن تاثیر می گذارند. این ذرات عمدتاً شامل باکتری ها، نیتروژن و مواد معدنی است.
هدف این است که آبی که در دسترس پرنده قرار می گیرد به لحاظ محتوای باکتریایی به صفر نزدیک باشد. اگر چه نگهداری آب در این سطح اغلب دشوار است. 
مجموع باکتری ها و غلظت کلی فرم باکتریایی نباید به ترتیب از 100 و 50 واحد کلونی در هر 100 میلی لیتر آب تجاوز کند. افتادن یک حیوان مرده به درون چاه یا هر منبع آبی و یا آلودگی مدفوعی می تواند منجر به ایجاد سطح غیر قابل قبولی از تجمع باکتری ها درون آب شود.
محتوای نیترات و نیتریت آب نباید به ترتیب از 25 و 4 میلی گرم در لیتر تجاوز کند. نیترات توسط میکرو ارگانیسم های موجود در دستگاه گوارشی به نیتریت تبدیل می شود. این یک حقیقت اثبات شده است که نیتریت، ظرفیت حمل اکسیژن را در پرنده کاهش می دهد و حضور بالای آن در بدن نهایتاً منجر به مرگ پرنده خواهد شد. 
برخی مواد معدنی بر کیفیت آب تاثیر می گذارند. افزایش آهن (بیشتر از 30 میلی گرم در لیتر) و سولفات (بیشتر از 32 میلی گرم در لیتر) ممکن است منجر به ایجاد بوی بد و مزه تلخ در آب شده و در نتیجه، مصرف آب را کاهش دهد. حداکثر غلظت کلسیم، سرب، منیزیم و روی جهت حفظ عملکرد مطلوب جوجه های گوشتی باید به ترتیب 250، 2/0، 125 و 5/1 میلی گرم در لیتر باشد. غلظت بیش از حد کلسیم و سدیم بر میزان تاثیر می گذارند. محتوای کلسیم بالا تر از 180 میلی گرم در لیتر منجر به استهلاک تجهیزات می شود. غلظت بالای سدیم (بیشتر از 32 میلی گرم در لیتر) با ایجاد افزایش در مصرف آب، موجب افزایش رطوبت بستر می گردد.
مدیریت مواد زائد:
همان طور که قبلاً اشاره شد هر پرورش دهنده ای با مشکل خارج سازی بستر های کهنه از سالن مرغداری مواجه می شود. شرکت های مرغ گوشتی مسوولیت جابجایی بستر و تلفات را طبق قرارداد بر عهده پرورش دهندگان می گذارند. میزان کودی که سالیانه از هر سالن پرورش مرغ گوشتی تولید می شود، بسیار زیاد است. بر اساس تجربه ثابت شده است که تقریباً 5/0 پوند کود به ازای هر پوند گوشت تولید شده، ایجاد می شود. به عنوان مثال در یک فارم با 4 سالن پرورش مرغ گوشتی، با میانگین وزنی 4 پوند، سالانه در حدود 340 تن کود تولید می شود. گاهی اوقات ممکن است زمان تخلیه و تمیز کردن سالن ها از کود، با فصل زمستان مصادف شود که نتیجتاً کود حاصله در مصارف زراعی کاربردی نخواهد داشت. در این موقعیت پرورش دهنده باید تجهیزاتی مناسب جهت ذخیره سازی این کود ها در اختیار داشته باشد تا فصل بهار یا تابستان فرا برسد.
چندین روش جهت ذخیره سازی کود وجود دارد اما انتخاب روش، به طول دوره ذخیره سازی، مقدار کود تولید شده و هزینه تمام شده بستگی دارد. انباشته سازی سر پوشیده، انباشته سازی از طریق خطوط طولی زمینی و ساختار ذخیره سازی مسقف، سه راه حل مناسب جهت ذخیره کردن کود است. هدف اولیه ذخیره سازی کود جوجه های گوشتی، جلوگیری از خروج مواد مغذی موجود در آن و به حداقل رساندن مشکلاتی از قبیل حشرات و بوی بد حاصل از کود است. سعی کنید میزان سالانه تولید کود را تخمین بزنید. در نتیجه قادر خواهید بود هزینه نگهداری و لوازم مورد نیاز جهت ذخیره سازی را بخوبی محاسبه نمایید. با محاسبه موارد مذکور، پرورش دهنده می تواند بهترین شیوه بمنظور جمع آوری کود را انتخاب کند.
نرخ مرگ و میر نهایی گله معمولاً در دامنه ای بین 5 تا 12 درصد قرار دارد و معمولاً بواسطه عواملی مثل سن پرنده، سلامت پرنده، تهویه و فصل پرورش متغیر است. پرورش دهندگان باید جهت جابجایی تلفات روشی اتخاذ کنند که علاوه بر حفظ محیط زیست به لحاظ هزینه ها نیز مقرون به صرفه باشد.روش های موجود حذف تلفات معمولاً شامل دفن کردن لاشه در خاک، سوزاندن و کمپوست (کود) کردن آنهاست. تدفین لاشه در چاله هایی در درون خاک از آنجا که اقتصادی تر است، ترجیح داده می شود. در مورد روش های دیگر نیز مزایای متعددی وجود دارد. سوزاندن لاشه ها احتمالاً به لحاظ بیولوژیکی ایمن ترین شیوه محسوب می شود و کمپوست سازی منجر به تولید محصول نهایی قابل استفاده ای به نام کود خواهد شد.
طرح های مدیریت تغذیه ای بطور داوطلبانه به اجرا گذاشته می شود. این طرح ها شامل یادداشت رکورد های ذخیره سازی کود، جابجایی تلفات، آنالیز بستر، نرخ کارایی بستر، کالیبر کردن تجهیزات و میزان بستر و کمپوست (کود) برداشته شده از فارم از طریق فروش آن است. این رکورد ها به پرورش دهنده کمک می کند با ثبت وقایع، بهترین تصمیم را در امور مدیریتی اتخاذ کند.
آماده باشید:
چند روز پیش از رسیدن جوجه ها تمام موارد ضروری جهت تمیز نمودن سالن و تجهیزات را به انجام برسانید. تمامی تجهیزات باید نصب شده و مادر های مصنوعی حداقل 24 ساعت قبل کنترل شوند.در سالن های معمول با پرده های جانبی، دمای مادر مصنوعی در ارتفاع 2 اینچی بستر و لبه های مادرهای مصنوعی باید در حدود 90 درجه فارنهایت و یا 2/32 در جه سانتیگراد باشد. در سالن های با کنترل محیطی (سالن های نیمه باز) نتایج رضایت بخش، با دمای آغازین 85 درجه فارنهایت (4/29 درجه سانتیگراد) قابل کسب است

ناهنجاريهاي پا در طيور گوشتي و بوقلمونها

ناهنجاريهاي پا در نژاد هاي با رشد سريع در طيور گوشتي و بوقلمون ها ميتواند رخ دهد . اين اختلالات نه تنها منحصر به گله هاي كوچك نيست بلكه در گله هاي بزرگ تجاري طيور گوشتي و بوقلمونها نيز اتفاق مي افتد . براورد ها حاكي از آن است كه مشكلات پا دامنه اي در حدود 5/0 تا 4 درصد از كل طيور گوشتي بالغ را در بر ميگيرد . 

ناهنجاريهاي پا چيست ؟

تعدادي از پرنده ها ممكن است با پاها ، پنجه ها و يا چنگال هاي كج پرورش يابند همچنين پاهاي قوس دار ، پيچ خوردگي و يا تورم مفصل هاي خرگوشي كه مابين استخوان ران و ساق قرار دارد نيز در گله ها ديده ميشوند كه اكثر آنها تحت تاثير شديد قرار نگرفته و ميتوانند به طور كاملا عادي رشد كنند . اما بعضي ديگر نيز وجود دارند كه تاثيرات شديدي از مشكلات پا را دريافت كرده اند و حتي نميتوانند روي پاي خود بايستند و ممكن است پنجه هاي آنها كج شده و از حالت عادي خارج شوند . پرندگاني كه از مشكلات شديد و دردناك پا رنج ميبرند و نميتوانند غذاي خود را بدست بياورند بزودي خواهند مرد . عوامل زيادي موجب به وجود آمدن اين مشكلات خواهند بود . انتخاب براي سريع تر شدن رشد ممكن است باعث بروز اين مشكل شود . زيرا استرس هايي كه در نتيجه اين عمل بوجود مي آيد بر روي اسكلت ، ماهيچه ها و بافت هاي زرد پي پرندگان تاثيرات سويي برجاي خواهد گذاشت .

چه عواملي باعث بوجود آمدن ناهنجاريهاي پا ميشوند؟

ميانگين وزن بدس آمده معادل 25/4 پوند ( 1928 گرم ) در هفت هفته ، نسبت زياد ماهيچه هاي سفيد به سياه ، استرس و مديريت نا مناسب ممكن است منجر به مشكلات پا شود . معمولا نرهاي بزرگ و با رشد سريع يكي از آنهايي هستند كه در گله ها تحت تاثير قرار ميگيرند . اگر چه ممكن است درصد كمي از پرندگان مستعد مشكلات پا باشند اما به علت كاركرد عالي ،و صرفه جويي در هزينه غذا و زمان و سنگين تر بودن نسبت به پرندگان تلف شده استفاده از نژادهاي با رشد سريع توصيه ميگردد.تعدادي عوامل عفوني نيز شناخته شده اند كه به طور غير مستقيم موجب اختلالات پايي ميشوند . استافيلوكوك ها و اورام مفاصل دو عامل معمول هستند . اختلالات پايي كه توسط اين عوامل ايجاد شوند ميتوانند به سادگي با عوامل تغذيه اي اشتباه شوند . در صورتي كه عمليات جوجه كشي را خودتان انجام ميدهيد ، از داشتن ظاهري قوي و مستحكم و استوار براي جوجه هايتان مطمئن شويد . بعد از سر از تخم در آوردن جوجه ها به آنها براي به كارگيري از ماهيچه هاي پايشان چند ساعت فرصت دهيد . همچنين دقت كنيد كه سطوح ليز مي تواند به مشكلات پا منتهي شود . تعداد زيادي از اختلالات پا در طيور گوشتي ايالت كانزاس از كمبود هاي غذايي ناشي ميشوند . طيور گوشتي به يك جيره آغازگر خوب و كامل با 22 تا 24 درصد پروتئين نياز دارند . اگر جيره آغازگري داريم كه پروتئين آن پائين و در حدود 20 درصد ميباشد بايد آن را تنظيم كنيم . بطوريكه با مخلوط كردن قسمتهاي مساوي از يك جيره آغازگر جوجه حاوي 20 درصر پروتئين با يك جيره جوجه بوقلمون با 28 درصد پروتئين ميتوان جيره اي با 24 درصد پروتئين تهيه نمود اگر اين كار انجام شدني نيست ، ميتوان از مكمل هاي پروتئيني مانند پودر گوشت و پودر ماهي براي تقويت جيره هاي آغازگر با پروتئين پايين سود جست . از ديگر عوامل وابسته به تغذيه كه به اختلالات پايي منجر ميشود . ميتوان به سويچ كردن زودتر از موعد جيره هاي آغازگر به جيره رشد آور و يا تضعيف كردن جيره آغازگر توسط دانه هاي غلات اشاره نمود . هرگز جيره هاي كامل و آماده را توسط دانه هاي غلاط رقيق نكنيد مگر اينكه بر روي برچسب محصول ذكر شده باشد . نتايج هر يك از اين اعمال در تضعيف مواد غذايي موجود در جيره ، ميتواند به اختلالات پايي ناشي از كمبودهاي غذايي منتج شود . 

ريكتز ( نرمي استخوان )

ريكتز وضعيتي است كه در صورت فقدان مواد معدني كلسيم و يا فسفر و يا ويتامين D براي اسخوان ها بوجود مي آيد . كمبود ويتامين D احتمالي ترين علت است و ميتواند بعلت مخلوط كردن نا صحيح مواد غذايي ، كمبود مواد مقوي و يا حتي حضور سموم قارچي باشد . كه ميتواند در متابوليسم عادي تداخل ايجاد كند . ريكتز ممكن است از نتيجه كمبود فسفر و يا ناكافي بودن ميزان دسترسي به فسفر در جيره باشد . هنگامي كه از مواد استاندارد در جيره استفاده ميكنيم كمبود كلسيم اتفاق نمي افتد .

Perosis

نشانه هاي آن شامل تورم مفاصل خرگوشي و زرد پي ها و نرم شدن استخوان هاي بلند ميباشد . كمبود مواد معدني كم نياز مانند منگنز و روي ، ويتامين هاي كولين ، نياسين ، اسيد فوليك ، بيوتين و پيروكسيدين ميتوانند نوعي از پروسيس را ايجاد كنند البته پرنده هايي كه از يك جيره غذايي كامل با يك پيش مخلوط معدني استفاده ميكنند ، بندرت به پروسيس دچار ميشوند . 

Tybial Dyschondroplasia

بيشتر پرندگان با رشد سريع ممكن است به اين بيماري (TD ) دچار شوند . در نژادهاي با رشد سريع اين مشكل با رشد سريع استخوان ها بوجود مي آيد بطوريكه ظرفيت سيستماتيك پرنده قادر به جايگزيني كلسيم در استخوان ها نميباشد . و با سنگين تر شدن پرنده احتمال پيچيدن و يا حتي شكستن صفحه رشد استخوان هاي بلند دور از ذهن نميباشد . اگر نسبت كلسيم به فسفر قابل جذب صحيح نباشد اين وضعيت بدتر نيز ميشود . نسبت صحيح كلسيم به فسفر شامل 2 قسمت كلسيم به يك قسمت فسفر قابل جذب ميباشد . 

رشد كند و سريع

اخيرا علاقه مندي زيادي براي پرورش نژادهاي با سرعت رشد كند بوجود آمده است . تحقيقات نشان ميدهد كه اغلب پرنده هاي با رشد كند مشكلات پاي كمتري دارند . براي بعضي از توليد كنندگان تنها مشكل طولاني تر بودن زمان رسيدن به وزن مطلوب ميباشد . نژادهاي با رشد سريع نياز به 6 تا 8 هفته براي رسيدن به وزن مطلوب دارد در حالي كه نژادهاي با رشد كند نياز به 12 تا 15 هفته براي رسيدن به همان وزن دارند . پرندگان با رشد كند قابليت بيشري براي مردن توسط ديگر عوامل دارند ،همچنين براي پرورش آنها به زمان و كار بيشتري نيز نياز است . 

چه بايد كرد ؟

اكثر معالجات مشكل را به طور كامل رفع نميكنند . اما استثنايي نيز وجود دارد و آن استفاده از يك مخلوط ويتاميني قابل حل در آب آشاميدني و نيز افزودن مخلوط معدني به جيره خوراكي است . اين تيمار اگر در ابتداي شروع آزارها به كار برده شود سودمند خواهد بود . اگر از جيره كامل استفاده كنيم واكنش مثبتي از خود نشان ميدهند . جيره هاي كاملي كه توسط توليد كنندگان تجاري ساخته ميشوند نيازي به افزودن مكمل هاي ويتامينه و معدني ندارند .اختلالات پا را مي توان توسط مديريت خوب ، به كاربردن راهنمائي هاي بهداشتي ، استفاده از جيره مرغوب و كاهش استرس ها به حداقل رساند پيشنهاد ديگر اينست كه از نژادهاي با رشد سريع استفاده كنيد كاري كنيد كه رشد آنها به آهستگي صورت گيرد . اين كار را ميتوان توسط كاهش غلظت پروتئين جيره و يا با محدود كردن دسترسي به غذا انجام داد . بيشتر نژادهاي با رشد سريع نياز به24 ساعت نور كامل دارند . خاموش كردن چراغها براي مدت چند ساعت باعث كاهش قابليت دسترسي به غذا ميشود . در محل هايي كه جوجه هايتان را ميخريد از نژادي كه توليد ميكنند مطمئن شده و استراتژي مديريتي مناسبي براي آن انتخاب كنيد . اگر براي كاهش وقوع مشكلات پا قدم هايي را برداشته ايد از اينكه در گله شما تعداد كمي از پرندگان تحت تاثير قرار بگيرند نگران نشويد . بيشتر اين پرندگان ميتوانند به رشد خود ادامه دهند و پروار شوند . اما اگر مشكل ادامه پيدا كرد نياز داريد تا آزمايشگاه وضعيت را تشخيص بدهد زيرا تمايز قائل شدن بين علت هاي عفوني و غذايي در گله مشكل است .

اثر اندازه ذرات ذرت برعملكرد و توسعه فيزيكي دستگاه گوارشي جوجه‌هاي گوشتي

مقدمه 
....
دانه‌ غلات از منابع اصلي انرژي در جيره‌ طيور مي‌باشد لذا توليد‌كننده نه‌تنها به تركيب دانه‌ بلكه به نحوه عمل‌آوري آنها نيز بايستي توجه بيشتر نمايد كه پرنده بتواند به طور كامل از مواد مغذي دانه بهره‌مند گردد (3). اندازه ذرات غذا در جيره‌هاي غذائي جوجه‌هاي گوشتي اهميت زياد در تنظيم مصرف غذا دارد به نحوي كه پرنده‌ مصرف جيره‌ حاوي ذرات بزرگتر را در مقايسه با ذرات ريز آسياب‌شده ترجيح مي‌دهد (8). نير و همكاران (1995) مشخص كردند كه هضم ذرات بزرگتر در پروكسيمال روده كوچك كندتر است و سبب حركات دودي بيشتر شده كه احتمالاً باعث بهبود در استفاده از مواد مغذي مي‌گردد (9). نتايج بررسي‌هاي انجام شده در خصوص اثر اندازه ذرات ذرت بر عملكرد طيور متناقض بوده به طوريكه ماگرو و پنز (1998) در بررسي انجام داده اختلاف معني‌داري را در 42-21 روزگي گزارش دادند. اطلاعات مربوط به نتايج بررسي‌هاي انجام شده با اثرات اندازه ذرات خوراك در طيور در كشور محدود است لذا هدف از اين تحقيق بررسي اثر اندازه ذرات ذرت بر عملكرد و توسعه فيزيكي دستگاه گوارشي جوجه‌هاي گوشتي بود. 
....
مواد و روشها
.... 
در اين آزمايش از 240 قطعه جوجه گوشتي يك روزه سويه تجارتي رأس 308 در قالب طرح كامل تصادفي با 5 تيمار و هر تيمار غذائي با 4 تكرار شامل 12 قطعه جوجه نر به منظور تعيين اثر اندازه ذرات ذرت بر عملكرد و توسعه سيستم هضمي استفاده شد. جوجه‌ها پس از دريافت جيره استاندارد يكسان تا سن 7 روزگي براي مدت 42 روز پرورش يافتند. در جيره‌هاي آزمايشي از مواد غذايي مشابه و تركيب مواد مغذي يكسان بر اساس پيشنهاد 1994NRC استفاده شد (1). روشنائي به طور دائم و غذا و آب در تمام طول مدت آزمايش به طور آزاد در اختيار جوجه‌ها قرار مي‌گرفت. اندازه متفاوت ذرات ذرت در كارخانه خوراك دام و طيور با استفاده از آسياب چكشي و الك‌هاي mm 5/1، mm 4، mm 5 و mm 6 تنظيم گرديد و ذرت با ابعاد متفاوت بيان شده به صورت ميانگين قطر هندسي (GMD) به ترتيب در 4 تيمار آزمايشي به صورت (mm 51/0: T2)، (mm 9/0: T3)، (mm 65/1: T4) و (mm 2/2: T5) و يك تيمار شاهد نيز (جيره تجاري) مورد استفاده قرار گرفت (1). 
در دو دوره پرورش 21 و 42 روزگي دو پرنده با وزن بدن نزديك به ميانگين هر تكرار ذبح شد. متغيرهاي اندازه‌گيري شده در ارتباط با عملكرد حيوانات در اين آزمايش عبارتند از: مقدار خوراك مصرفي، ميزان افزايش وزن، ضريب تبديل خوراك و خصوصيات لاشه كه سه متغير اول به صورت هفتگي و صفات مربوط به خصوصيات لاشه در دو دوره پرورش محاسبه گرديد و داده‌ها در غالب طرح كامل تصادفي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از نرم‌افزار SAS استفاده گرديد و با استفاده از آزمون چند دامنه دانكن ميانگين تيمارها مقايسه شد (12). 
....
نتايج و بحث 
....
افزايش وزن 
به طور كلي در كل دوره پرورش بين جيره‌هاي غذائي اختلاف معني‌داري مشاهده نشد (05/0....
مصرف دان 
اثر ذرات متفاوت ذرت بر مصرف دان اختلاف معني‌داري، همانند افزايش وزن حاصله بين تيمارهاي آزمايشي نشان نداد (05/0.....
ضريب تبديل غذائي 
نتايج نشان مي داهد: افزايش ذرات ذرت ضريب تبديل خوراك بين تيمارهاي مختلف اختلاف معني‌داري نداشت (05/0....
اجزاي دستگاه گوارش 
نتايج مربوط به توسعه فيزيكي دستگاه گوارش در دو دوره متفاوت پرورش 21-7 روز و 42-21 روز از روند مشابهي برخوردار نبود. به نحوي كه وزن سنگدان در ميان حيوانات گروه‌هاي متفاوت آزمايش تا 21 روزگي از اختلاف معني‌داري برخوردار نبوده است حال آن كه در دوره 42-21 روز ميانگين وزن سنگدان در گروه‌هاي آزمايشي معني‌دار بود. به نحوي كه حيوانات گروه تيمار 5 (ذرت با اندازه ذرات بزرگتر) تفاوت معني‌داري با حيوانات گروه تيمار 2 (با ذرات ذرت كوچكتر) نشان داد (05/0P<). نتايج اين بررسي با يافته‌هاي داكل و همكاران (2003) و فريتاس و همكاران (2002) مطابقت دارد. محققين ياد شده در بررسي‌هاي خود افزايش وزن سنگدان را از 21 الي 42 روزگي (با افزايش اندازه ذرات ذرت) در حيوانات تغذيه شده با ذرات ذرت گزارش كرده‌اند. 
.....
نتيجه‌گيري 
....
نتايج فوق نشان دهنده اين بود كه اندازه متفاوت ذرات ذرت تأثير معني‌داري بر روي افزايش وزن، مصرف دان و ضريب تبديل خوراك نداشت لكن در دوره پرورش 42-21 روزگي تأثير معني‌داري بر روي وزن سنگدان داشت (05/0 P). 
...
نویسنده : علي تقي‌زاده‏ . دانشجوي كارشناسي ارشد تغذيه دام و طيور

اثر برخي‌ آنتي‌بيوتيك‌ها بر ميزان‌بازدهي‌ جوجه‌هاي‌ گــوشتي‌

ساليانه‌ بالغ‌ بر ده‌ها ميليون‌ دلار از انواع‌ آنتي‌بيوتيك‌ها درصنعت‌ طيور ايران‌ به‌ مصرف‌ مي‌رسند. اهداف‌ كلي‌ از مصرف‌اين‌ داروها عبارتند از: پيشگــيري‌، درمان‌، افزايش‌ ميزان‌بازدهي‌ و مقابله‌ با عوارض‌ حاصل‌ از استرس‌ها.
با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ گــله‌هاي‌ طيور در معرض‌ استرس‌هاي‌مختلف‌ هستند و اين‌ شرايط زمينه‌ساز رشد و بيماري‌زا شدن‌ميكروارگــانيسم‌هاي‌ مختلف‌ مي‌باشد. لذا در اين‌ شرايطممكن‌ است‌ مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ها مفيد باشد.
يكي‌ از عوامل‌ استرس‌زا در گــله‌هاي‌ طيور، مصرف‌واكسن‌هاست‌. به‌ طوري‌ كه‌ گــاهي‌ حتي‌ نحوه‌ تجويز واكسن‌ها(مانند تزريق‌ يا قطره‌ چشمي‌) موجب‌ بروز استرس‌ در پرندگــان‌مي‌شود. اما علاوه‌ بر آن‌، برخي‌ از انواع‌ واكسن‌ها با عوارضي‌كه‌ براي‌ طيور دارند، آنها را در مقابل‌ بعضي‌ از بيماري‌هاحساس‌ مي‌نمايند. به‌ عنوان‌ مثال‌، مصرف‌ واكسن‌ لاسوتا، كه‌ساليانه‌ صدها ميليون‌ دز از آن‌ در اين‌ كشور مصرف‌ مي‌شود،مژه‌هاي‌ دستگــاه‌ تنفس‌ را موقتااز كار انداخته‌ و در نتيجه‌مي‌تواند موجب‌ نفوذ عمقي‌تر عوامل‌ خارجي‌ به‌ دستگــاه‌تنفس‌ و بروز عفونت‌هاي‌ ثانويه‌ شود. لذا براي‌ پيشگــيري‌ ازبروز اين‌ عفونت‌هاي‌ ثانويه‌، مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ها پس‌ ازواكسن‌ لاسوتا منطقي‌ به‌ نظر مي‌رسد، كه‌ البته‌ اين‌ كار در سطح‌وسيعي‌ در مرغداري‌ها انجام‌ مي‌شود.
از آنجايي‌ كه‌ هر يك‌ از ميكروارگــانيسم‌ها اثرات‌ سوء ونامطلوبي‌ بر قسمت‌هاي‌ مختلف‌ بدن‌ داشته‌ و موجب‌ بروزبيماري‌هاي‌ باليني‌ و تحت‌ باليني‌ در طيور مي‌گــردند كه‌ درنتيجه‌ آن‌، بازدهي‌ و عملكرد طيور تحت‌ تاثير منفي‌ اين‌بيماري‌ها قرار گــرفته‌ و رو به‌ نقصان‌ مي‌گــذارند. لذا قاعدتاآنتي‌بيوتيك‌ها، با از بين‌ بردن‌ اين‌ عوامل‌ بيماري‌زا بايد موجب‌تقليل‌ اثرات‌ منفي‌ اين‌ عوامل‌ بر بازدهي‌ طيور شده‌ و آن‌ رابهبود بخشد. از طرف‌ ديگــر آنتي‌بيوتيك‌ها به‌ عنوان‌ موادشيميايي‌ مطرح‌ هستند كه‌ خود داراي‌ عوارض‌ سوئي‌مي‌باشند و از اين‌ جهت‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ كاهش‌ راندمان‌شوند. بنابراين‌ در اين‌ تحقيق‌، اثر آنتي‌بيوتيك‌هاي‌ رايج‌ درصنعت‌ طيور ايران‌ بر پارامترهاي‌ مختلف‌ بازدهي‌ طيور موردبررسي‌ قرار گــرفت‌ تا مشخص‌ گــردد كه‌ در صورت‌ نياز آيامي‌توان‌ پس‌ از تجويز واكسن‌ نيوكاسل‌، اين‌ داروها را بااطمينان‌ خاطر از عدم‌ تاثير سوء آنها بر پارامترهاي‌ مربوطه‌ به‌بازدهي‌ به‌ مصرف‌ رساند يا خير؟
لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ بعضي‌ از آنتي‌بيوتيك‌هاي‌ ديگــر كه‌تحت‌ عنوان‌ محرك‌هاي‌ رشد ناميده‌ مي‌شوند و به‌طور اخص‌به‌ منظور افزايش‌ بازدهي‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گــيرند به‌ دليل‌آن‌ كه‌ فقط در سطح‌ روده‌ اثر كرده‌ و اثر چنداني‌ برميكروارگــانيسم‌هاي‌ بيماري‌زاي‌ طيور ندارند، از حيطه‌ اين‌مطالعه‌ خارج‌ بوده‌ و در اين‌ تحقيق‌ مورد استفاده‌ قرارمي‌گــيرند.
مواد و روش‌ كار
در اين‌ مطالعه‌ 612 قطعه‌ جوجه‌ گــوشتي‌ از نژاد راس‌ به‌محل‌ انجام‌ آزمايش‌ (بخش‌ طيور موسسه‌ تحقيقاتي‌ دانشكده‌دامپزشكي‌ واقع‌ در امين‌آباد شهرري‌) منتقل‌ شده‌ و در 36 پن‌17 قطعه‌اي‌ قرار گــرفتند. در اين‌ آزمايش‌ 8 گــروه‌ درماني‌ و يك‌گــره‌ شاهد در نظر گــرفته‌ شد كه‌ براي‌ هر گــروه‌ 4 پن‌ اختصاص‌يافت‌. شرايط پرورش‌ مانند درجه‌ حرارت‌، رطوبت‌ و برنامه‌نوردهي‌ و برنامه‌ واكسيناسيون‌ تمام‌ گــروه‌ها يكسان‌ بود.
در گــروه‌هاي‌ درماني‌، يك‌ روز پس‌ از مصرف‌ هر نوبت‌واكسن‌ لاسوتا، آنتي‌بيوتيك‌هاي‌ مورد آزمايش‌ به‌ مدت‌ 5 روزدر آب‌ آشاميدني‌ به‌ مصرف‌ رسيدند. در اين‌ بين‌ فقطسالينومايسين‌ از 16 روزگــي‌ تا انتهاي‌ دوره‌ با دان‌ مخلوطمي‌گــرديد و گــروه‌ شاهد تا انتهاي‌ دوره‌ درمان‌ نشده‌ باقي‌ ماند.خاطر نشان‌ مي‌گــردد كه‌ انتخاب‌ اين‌ آنتي‌بيوتيك‌ها به‌ علت‌مصرف‌ متداول‌ آنها در مرغداري‌ها بوده‌ و هر يك‌، نماينده‌اي‌از يك‌ گــروه‌ آنتي‌بيوتيكي‌ مي‌باشد. براي‌ تغذيه‌ تمام‌ جوجه‌هادر طول‌ دوره‌ پرورش‌ از جيره‌ غذايي‌ يكسان‌ در دو مرحله‌پيش‌دان‌ و پس‌دان‌ (به‌ ترتيب‌ از 21ـ0 و 51ـ22 روزگــي‌)استفاده‌ گــرديد.
قبل‌ و بعد از مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ يعني‌ در سنين‌ 15، 21،31، 41 و هم‌چنين‌ در انتهاي‌ دوره‌ يعني‌ 51 روزگــي‌، ازجوجه‌هاي‌ هر پن‌ به‌طور جداگــانه‌ وزن‌كشي‌ به‌ عمل‌ آمده‌ و دان‌مصرفي‌ هر پن‌ اندازه‌گــيري‌ مي‌شد و به‌ اين‌ ترتيب‌ وزن‌ متوسط،دان‌ مصرفي‌ و ضريب‌ تبديل‌ غذايي‌ (FCR)در هر مرحله‌محاسبه‌ مي‌گــرديد.

در پايان‌، نتايج‌ به‌ دست‌ آمده‌ با استفاده‌ از نرم‌افزار آماري‌برInstat ، آناليز واريانس‌ گــرديد و در مواردي‌ كه‌ مقدار Pاز0/05 كمتر بود، آزمون‌ Tukey روي‌ آنها انجام‌ گــرفت‌.
نتايج‌
الف‌) ميانگــين‌ وزن‌ بدن‌:
در پايان‌ 21 روزگــي‌ بيشترين‌ ميانگــين‌ وزن‌ بدن‌ مربوط به‌جوجه‌هاي‌ گــروه‌ درمان‌ شده‌ با كلرتتراسيكلين‌ و كمترين‌ميانگــين‌ وزن‌ بدن‌ مربوط به‌ جوجه‌هاي‌ درمان‌ شده‌ باانروفلوكساسين‌ بود. براساس‌ آزمون‌ آناليز واريانس‌ تفاوت‌ بين‌ميانگــين‌ وزن‌ بدن‌ در گــروه‌هاي‌ مختلف‌ از نظر آماري‌ معني‌دارنبود (P0/05).
در پايان‌ دوره‌ آزمايش‌ (سن‌ 51 روزگــي‌) بيشترين‌ ميانگــين‌وزن‌ بدن‌ مربوط به‌ گــروه‌ لينكومايسين‌ + اسپكتينومايسين‌ وكمترين‌ ميانگــين‌ وزن‌ بدن‌ مربوط به‌ گــروه‌ شاهد بود (جدول‌2). اما آزمون‌ آناليز واريانس‌ نشان‌ داد كه‌ اختلاف‌ آماري‌معني‌داري‌ از اين‌ نظر بين‌ گــروه‌هاي‌ مختلف‌ وجود نداشت‌(P0/05).
ب‌) ميانگــين‌ غذاي‌ خورده‌ شده‌:
در پايان‌ سن‌ 21 روزگــي‌ بيشترين‌ ميزان‌ غذاي‌ مصرفي‌مربوط به‌ گــروه‌ درمان‌ شده‌ با سولفاديازين‌ + تري‌ متوپريم‌ وكمترين‌ مقدار غذاي‌ خورده‌ شده‌ مربوط به‌ گــروه‌ تايلوزين‌مي‌باشد. انجام‌ آزمون‌ آناليز واريانس‌ مشخص‌ نمود كه‌ بين‌گــروه‌هاي‌ مختلف‌ از نظر ميزان‌ غذاي‌ خورده‌ شده‌ اختلاف‌معني‌داري‌ وجود ندارد (P0/05).
در انتهاي‌ دوره‌ آزمايش‌ (سن‌ 51 روزگــي‌) مشخص‌ شد كه‌گــروه‌ فورازليدون‌ بيشترين‌ و گــروه‌ سالينومايسين‌ كمترين‌ مقداردان‌ را مصرف‌ نموده‌اند (جدول‌ 2). اما براساس‌ آزمون‌ آناليزواريانس‌، اختلاف‌ آماري‌ معني‌داري‌ بين‌ گــروه‌هاي‌ مختلف‌ ازاين‌ نظر مشاهده‌ نشد (P0/05).
پ‌) ميانگــين‌ ضريب‌ تبديل‌ غذايي‌:
در پايان‌ سن‌ 21 روزگــي‌ پايين‌ترين‌ و بالاترين‌ ضريب‌ تبديل‌غذايي‌ به‌ ترتيب‌ به‌ گــروه‌هاي‌ كلرامفنيكل‌ و سولفاديازين‌+تري‌متوپريم‌ اختصاص‌ داشت‌. براساس‌ آزمون‌ آناليزواريانس‌ مشخص‌ گــرديد كه‌ از نظر آماري‌ اختلاف‌ معني‌داري‌بين‌ گــروه‌هاي‌ مختلف‌ از اين‌ نظر وجود نداشت‌ (P0/05).
در پايان‌ دوره‌ آزمايش‌ (سن‌ 51 روزگــي‌) بالاترين‌ ضريب‌تبديل‌ غذايي‌ مربوط به‌ گــروه‌ شاهد و پايين‌ترين‌ ضريب‌ تبديل‌غذايي‌ مربوط به‌ گــروه‌ سالينومايسين‌ بود (جدول‌ 2). امااختلاف‌ آماري‌ معني‌داري‌ بين‌ گــروه‌هاي‌ مختلف‌ از اين‌ نظروجود نداشت‌ (P0/05).
ت‌) ميانگــين‌ درصد تلفات‌:
در طول‌ دوره‌ آزمايش‌، بيشترين‌ ميزان‌ تلفات‌ مربوط به‌گــروه‌ شاهد و كمترين‌ آن‌ مربوط به‌ گــروه‌ لينكومايسين‌ +اسپكتينومايسين‌ بود (جدول‌ 6). تجزيه‌ و تحليل‌ آماري‌ اين‌نتايج‌ با استفاده‌ از آزمون‌ آناليز واريانس‌ و توكي‌ نشان‌ داد كه‌بين‌ ميزان‌ تلفات‌ گــروه‌ لينكومايسين‌ + اسپكتينومايسين‌ و گــروه‌شاهد و نيز گــروه‌ كلرتتراسيكلين‌ اختلاف‌ آماري‌ معني‌داري‌وجود داشت‌ (P0/05).

بحث‌نتايج‌ به‌ دست‌ آمده‌ در شرايط اين‌ آزمايش‌ نشان‌ مي‌دهندمصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ها اثر سويي‌ بر بازدهي‌ گــروه‌هاي‌ درماني‌نسبت‌ به‌ گــروه‌ شاهد نداشته‌ و در ضمن‌ پارامترهاي‌ مربوط به‌بازدهي‌ در كل‌ دوره‌ آزمايش‌ (وزن‌ متوسط و ضريب‌ تبديل‌غذايي‌) بدون‌ وجود اختلاف‌ معني‌داري‌ از نظر آماري‌، درگــروه‌هاي‌ درماني‌ بهتر از گــروه‌ شاهد بوده‌ است‌. البته‌ در برخي‌از تحقيقات‌ ديگــر، اثرات‌ سويي‌ از مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ها بربازدهي‌ طيور مشاهده‌ شده‌ است‌ كه‌ علت‌ اين‌ اختلاف‌ را درنحوه‌ و ميزان‌ مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ها مي‌توان‌ جستجو كرد،زيرا در تحقيقات‌ ديگــران‌، داروها را براي‌ نشان‌ داده‌ اثرات‌سمي‌ آنها، با دزهاي‌ بالا و مدت‌ طولاني‌ به‌ مصرف‌ رسانده‌اند.در حالي‌ كه‌ در اين‌ آزمايش‌، تمام‌ داروها با دز و مدت‌ متعارف‌به‌ مصرف‌ رسيدند. در انتهاي‌ دوره‌ بالاترين‌ وزن‌ متوسطمربوط به‌ گــروه‌ لينكومايسين‌ + اسپكتينومايسين‌ و بهترين‌ضريب‌ تبديل‌ غذايي‌ مربوط به‌ گــروه‌ سالينومايسين‌ بود. درتوجيه‌ نتايج‌ به‌ دست‌ آمده‌ مي‌توان‌ نكات‌ زير را مورد بحث‌قرار داد.
از آنجا كه‌ استرس‌ها با كاستن‌ از ميزان‌ ايمني‌، زمينه‌ را براي‌بروز عفونت‌هاي‌ مختلف‌ فراهم‌ مي‌آورند كه‌ برخي‌ از آنهابه‌طور مستقيم‌ و غيرمستقيم‌ بر ميزان‌ بازدهي‌ گــله‌ اثر منفي‌دارد. بنابراين‌ مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌هايي‌ كه‌ بر اين‌ عفونت‌هاموثر باشند مي‌تواند به‌ بهبود بازدهي‌ گــله‌ در هنگــام‌ استرس‌منجر شود. لذا اگــر استرس‌هاي‌ وارد بر گــله‌ در طول‌ اين‌آزمايش‌، عفونت‌هاي‌ حاصل‌ از اين‌ شرايط استرس‌زا (كه‌ درزير شرح‌ داده‌ مي‌شوند) و همچنين‌ اثر آنتي‌بيوتيك‌ها بر اين‌عفونت‌ها مورد تجزيه‌ و تحليل‌ قرار گــيرند، نتايج‌ به‌ دست‌ آمده‌و اختلافات‌ گــروه‌هاي‌ درماني‌ و شاهد بهتر، توجيه‌ خواهندشد. در اين‌ آزمايش‌ جوجه‌هاي‌ گــوشتي‌ در فضاي‌ محدودي‌ به‌نام‌ پن‌ نگــه‌داري‌ مي‌شوند و از آنجا كه‌ اين‌ نژاد از رشدي‌ سريع‌برخوردار است‌، از بعد از افزايش‌ تراكم‌ در پن‌ها (كه‌ خودنوعي‌ استرس‌ محسوب‌ مي‌شود)، موجب‌ ريختن‌ آب‌ ازآبخوري‌هاي‌ دستي‌ و مرطوب‌ شدن‌ بستر شده‌ بود. از طرف‌ديگــر هواكش‌هاي‌ سالن‌ پرورش‌ در قسمت‌ بالاي‌ پنجره‌هانصب‌ شده‌ بود كه‌ بدين‌ ترتيب‌ عملكرد مناسب‌ و تامين‌ هواي‌سالم‌ براي‌ جوجه‌ها كه‌ در خصوصادر سنين‌ بالاتر از اهميت‌بيشتري‌ برخوردار است‌، با خراب‌ شدن‌ يكي‌ از هواكش‌ها دوچندان‌ گــرديد. همچنين‌ گــذشته‌ از استرس‌هاي‌ فراواني‌ كه‌ به‌دليل‌ واكسيناسيون‌ها و وزن‌كشي‌ها به‌ جوجه‌ها وارد مي‌شد،در اواخر دوره‌ وجود گــرماي‌ شديد همراه‌ با فقدان‌ سيستم‌خنك‌كننده‌ موجب‌ استرس‌ فراوان‌ در گــله‌ مورد آزمايش‌گــرديد.
از مجموع‌ مشكلات‌ ذكر شده‌ در فوق‌ (كه‌ در اكثر مزارع‌طيور گــوشتي‌ ايران‌ امري‌ عادي‌ محسوب‌ مي‌گــردند) مي‌توان‌انتظار بروز عفونت‌هاي‌ تحت‌ باليني‌ كوكسيديايي‌ ومايكوپلاسمايي‌ را داشت‌. از آنجا كه‌ در كوكسيديوز تحت‌باليني‌، سلول‌هاي‌ اپيتيال‌ روده‌ (كه‌ محل‌ جذب‌ مواد غذايي‌هستند) آسيب‌ ديده‌ و تخريب‌ مي‌شوند. هضم‌ و جذب‌ موادغذايي‌ دچار نقصان‌ شده‌ و در نتيجه‌ ميزان‌ بازدهي‌ طيوركاهش‌ مي‌يابد. لذا استفاده‌ از داروهاي‌ ضدكوكسيديايي‌ كه‌ برعفونت‌ موثر مي‌باشند مي‌تواند به‌ بهبود جذب‌ و ميزان‌بازدهي‌ كمك‌ نمايد. بيماري‌ مايكوپلاسموز هم‌ از جمله‌بيماري‌هايي‌ است‌ كه‌ بروز استرس‌ها در ايجاد يا تشديد آن‌نقش‌ داشته‌ و از آنجا كه‌ ماهيتي‌ مزمن‌ دارد خود موجب‌ بروزنوعي‌ سوء تغذيه‌ مي‌شود، زيرا پرندگــان‌ مبتلا با وجود مصرف‌غذا رشد كافي‌ نداشته‌ و بازده‌ غذا در آنها كاهش‌ مي‌يابد. به‌همين‌ جهت‌ اين‌ بيماري‌ هم‌ مي‌تواند موجب‌ كاهش‌ بازدهي‌شود. بنابراين‌ آنتي‌بيوتيك‌هايي‌ كه‌ بتوانند به‌طور موثري‌ اين‌عفونت‌ها را سركوب‌ كنند، در صورتي‌ كه‌ در شرايط متعارف‌به‌ مصرف‌ برسند، مي‌توانند به‌طور غيرمستقيم‌ موجب‌ بهبودبازدهي‌ شوند.

همان‌گــونه‌ كه‌ مشخص‌ مي‌گــردد، ميزان‌ وزن‌ متوسط گــروه‌شاهد از ابتداي‌ دوره‌ تا 21 روزگــي‌، در بعضي‌ از موارد، ازگــروه‌هاي‌ درماني‌ بالاتر بود ولي‌ در هفته‌هاي‌ آخر از اين‌ نظردچار افت‌ شد و گــروه‌هاي‌ درماني‌ از اين‌ نظر نسبت‌ به‌ آن‌پيشي‌ گــرفتند. دليل‌ اين‌ امر را مي‌توان‌ در اين‌ نكته‌ جستجو كردكه‌ عوامل‌ استرس‌زا در اين‌ آزمايش‌ در 3ـ2 هفته‌ آخر پرورش‌گــله‌ را تحت‌ تاثير قرار داده‌ و آن‌ را براي‌ ابتلا به‌ عفونت‌هاي‌تحت‌ باليني‌ باكتريايي‌ و مايكوپلاسمايي‌ حساس‌ كردند. لذا درچنين‌ شرايطي‌ مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ها در گــروه‌هاي‌ درماني‌ باغلبه‌ بر اين‌ عفونت‌ها، موجب‌ سلامت‌ و بهبود بازدهي‌ گــله‌گــرديد. به‌ همين‌ ترتيب‌ عقب‌افتادگــي‌ رشد در گــروه‌ شاهد درانتهاي‌ دوره‌ آزمايش‌ را مي‌توان‌ به‌ عدم‌ مصرف‌ دارو و غلبه‌عفونت‌هاي‌ فوق‌ در اين‌ گــروه‌ مربوط دانست‌ كه‌ موجب‌افزايش‌ معني‌دار تلفات‌ نيز در گــروه‌ شاهد گــرديدند (

نتايج‌ مربوط به‌ متوسط وزن‌ بدن‌ نشان‌ مي‌دهند كه‌ در بين‌گــروه‌هاي‌ درماني‌ ميزان‌ متوسط وزن‌ بدن‌ لينكومايسين‌ ـاسپكتينومايسين‌ از بقيه‌ بالاتر بود. به‌ دليل‌ آنكه‌ از يكسو اين‌دارو از دو آنتي‌بيوتيك‌ تشكيل‌ شده‌ و داراي‌ طيف‌ضدباكتريايي‌ وسيعي‌ مي‌باشد و بر عفونت‌هاي‌ حاصل‌ ازمايكوپلاسماگــالي‌ سپتيكوم‌ نيز موثر است‌ و از طرف‌ ديگــر درسال‌هاي‌ اخير به‌ علت‌ گــران‌ بودن‌ قيمت‌، اين‌ دارو كمتر مورداستفاده‌ قرار گــرفته‌، ممكن‌ است‌ همين‌ امر موجب‌ حفظ اثر آن‌بر ميكروارگــانيسم‌هاي‌ مختلف‌ شده‌ باشد.

همان‌گــونه‌ كه‌ از جدول‌ (3) مشخص‌ مي‌شود، ضريب‌تبديل‌ همه‌ گــروه‌هاي‌ درماني‌ در كل‌ آزمايش‌ از گــروه‌ شاهد بهتربوده‌ است‌. در اين‌ ميان‌، گــروه‌ سالينومايسين‌، ضريب‌ تبديل‌بهتري‌ نسبت‌ به‌ گــروه‌هاي‌ ديگــر داشته‌ است‌. با توجه‌ به‌مرطوب‌ و خيس‌ شدن‌ بستر در هفته‌هاي‌ آخر (به‌ علت‌ ريزش‌آب‌ از آبخوري‌هاي‌ دستي‌ و عدم‌ وجود تهويه‌ مناسب‌)، و ازآنجا كه‌ اين‌ وضعيت‌ از عوامل‌ مستعدكننده‌ رشد ااسيست‌هاي‌آيمريا مي‌باشد، در اين‌ حالت‌ بروز عفونت‌ تحت‌باليني‌كوكسيديوز را نمي‌توان‌ از نظر دور داشت‌. به‌ همين‌ علت‌ دراين‌ شرايط مصرف‌ دارويي‌ مانند سالينومايسين‌ كه‌ ازكوكسيديواستات‌هاي‌ يونوفوره‌ مي‌باشد ممكن‌ است‌ با اثر براين‌ عفونت‌ توانسته‌ باشد به‌ بهبود وضعيت‌ هضم‌ و جذب‌روده‌اي‌ پرندگــان‌ اين‌ گــروه‌ كمك‌ نمايد كه‌ در اين‌ شرايط،بازدهي‌ پرندگــان‌ به‌طور منطقي‌ بهبود مي‌يابد. اين‌ امر دربررسي‌هاي‌ ساير محققين‌ نيز نشان‌ داده‌ شده‌ است‌.

علي‌رغم‌ معني‌دار نبودن‌ اختلاف‌ بازدهي‌ بين‌ گــروه‌هاي‌درماني‌ و شاهد لازم‌ است‌ به‌ اين‌ نكته‌ توجه‌ نمود كه‌ ممكن‌است‌ اين‌ اختلاف‌ها در سطح‌ يك‌ گــله‌ كوچك‌ ظاهراچندان‌اهميتي‌ نداشته‌ باشند، ولي‌ همين‌ اختلاف‌هاي‌ كم‌ در ميزان‌ضريب‌ تبديل‌ غذايي‌، وقتي‌ در مقادير بالاي‌ توليد (مانند توليدگــوشت‌ مرغ‌ استان‌ يا كشور) محاسبه‌ شوند ارقام‌ بسيار بالايي‌را ايجاد خواهند كرد كه‌ از نظر اقتصادي‌ اهميت‌ فراواني‌ دارد.

در خاتمه‌ مي‌توان‌ چنين‌ نتيجه‌گــيري‌ كرد كه‌ در شرايطنامساعد و استرس‌زا، در صورتي‌ كه‌ آنتي‌بيوتيك‌ها به‌ درستي‌انتخاب‌ شده‌ و به‌ ميزان‌، مدت‌ و روش‌ توصيه‌ شده‌ به‌ مصرف‌برسند، مي‌توانند موجب‌بهبودبازدهي‌درگــله‌هاي‌گــوشتي‌شوند.

اما نكته‌ مهمي‌ كه‌ در اينجا بايد به‌ آن‌ اشاره‌ نمود آن‌ است‌كه‌ به‌ هيچ‌وجه‌، نبايد مصرف‌ آنتي‌بيوتيك‌ها را جايگــزين‌رعايت‌ كامل‌ اصول‌ بهداشتي‌ و مديريتي‌، نمود. زيرا در اين‌صورت‌ نتيجه‌ مطلوب‌ به‌ دست‌ نيامده‌ و زيان‌هاي‌ اقتصادي‌ناشي‌ از مصرف‌ بي‌رويه‌ داروها، به‌ خسارات‌ ديگــر اضافه‌خواهند شد. 

منبع : مجله صنعت مرغداري

 

بافت دان و عملکرد مرغ گوشتی

تغذیه مهمترین امر در پرورش طیور بوده و حدود 75 تا 80 درصد هزینه تولید را شامل می شود بنابراین با توجه به اهمیت و ضرورت ان لازم است که مدیریت تغذیه و کاربرد روش های جدید مدیریتی به عنوان یک مساله مهم وجدی مدنظر پرورش دهندگان قرار گیرد تحقیقات و گزارش های متعدد منتشره حاکی از آن است که بافت دان تاثیر بسزایی درعملکرد مرغ گوشتی دارد وبه ویژه دان پلت ، سرعت رشد را بهبود بخشیده کارایی دان را افزایش می دهد در این مقاله تاثیر بافت و شکل دان بر صفات تولیدی مرغ گوشتی مورد بررسی قرار می گیرد .

 

اشکال دان

جیره های طیور به سه شکل آردی ، کرامبل و پلت تولیدمی گردند در فرم آردی ، مواد اولیه غذایی جیره به شکل آسیاب شده هستند در ساخت پلت ، جیره آسیاب شده باکمک بخار آب ، داغ و مرطوب شده ، سپس با فشار از دستگاه پلت زنی عبور کرده مجددا سرد می شود و در نهایت به صورت استوانه ای کوچک در اندازه های مختلف شکل می گیرد اگر پلت های درشت به وسیله غلتک های مخصوص خرد گردند محصولی بین دان آردی و پلت حاصل می گردد که به آن کرامبل گفته می شود .

 

تاثیر بافت خوراک بر توان تولیدی پرنده 

در پرندگان حواس پنج گانه مخصوصا حس چشایی و بویایی به طور ناچیزی توسعه یافته است و این محدودیت توسط گیرنده های مکانیکی موجود در منقار جبران شده است جوجه ها با کمک این گیرنده های مکانیکی ، ذرات درشت تر را تشخیص و ترجیح می دهند با افزایش سن پرنده و بزرگتر شدن منقار ، مصرف ذرات بزرگتر توسط پرنده افزایش یافته و این توانایی درسن 4 روزگی کاملا آشکار می گردد تحریک این گیرنده های مکانیکی ، بر اشتها تاثیر مستقیم داشته درنهایت نقش مهمی را در توان تولیدی پرنده ایفا می نماید تحقیقات مختلف نشان داده است که بافت خوراک یکی از مهم ترین عوامل موثر بر توان تولیدی پرنده می باشد تغذیه پرنده با جیره کرامبل یا پلت قدرت انتخاب را از پرنده سلب کرده و پرندگانی که غذا را به این شکل دریافت می کنند مجبورند که تمامی محتویات غذا را به مصرف برسانند به این ترتیب از انتخاب قطعات درشت وعدم مصرف ذرات ریز که عمدتا ویتامین ها ، مواد معدنی و اسیدهای امینه ضروری می باشند جلوگیری می شود با توجه به اهمیت این ترکیبات درچند روز اول زندگی استفاده از جیره های کرامبل به میزان زیادی ازعوارض سو ناشی از این کمبودها کاسته وکاربرد آن به طور مشخص در سنین ابتدایی پرورش گله های مادر ، تحریک اشتها و حفظ یکنواختی رابه دنبال خواهد داشت بر اساس دلایل ذکر شده در زمان تغذیه با پلت رشد بهتر شده ضریب تبدیل غذایی بهبود قابل ملاحظه ای خواهد یافت . در سالن های مرغداری دیده شده است که پرندگان سنگین تر در زمان پخش دان قطعات بزرگ تر را که معمولا ذرت و سایر غلات میباشند به طور انتخابی مصرف کرده به دلیل عدم توزیع مناسب دان غیر یکنواختی در رشد به چشم می خورد بافت خوراک از طریق تاثیر بر قسمت های مختلف دستگاه گوارش و سرعت عبور غذا بر توان تولیدی پرنده تاثیر می گذارد هر چه ذرات غذایی درشت تر باشد سرعت عبور غذا از دستگاه گوارش کندتر شده میزان جذب افزایش می یابد ازاین طریق سرعت رشد وضریب تبدیل نیز بهبود یافته سودمندی تغذیه باکرامبل و پلت حاصل میگردد . بعد از خوراک دان به شکل کرامبل و یا پلت ، خوراک بلافاصله در چینه دان حل شده آغاز سریع هضم میزان جذب را افزایش می دهد ثابت شده است که تغذیه با پلت حرکات دودی دستگاه گوارش را بالا برده بازده خوراک بهتر می شود علاوه بر این اگر پرنده در ابتدا دان را به شکل کرامبل وسپس به شکل پلت دریافت کند دستگاه گوارش سازگاری بیشتری نسبت به اندازه ذرات پیدا می کند و لذا این پرنده رشد بیشتر و ضریب تبدیل مناسبتری نسبت به پرنده ای خواهد داشت که از ابتدا جیره آردی دریافت کرده باشد . تغییرات شیمیایی درحین تهیه پلت نیز بر هضم و جذب غذا تاثیر داردبخار آب ، حرارت و فشار اعمال شده درجریان ساخت پلت ، سبب ایجاد تغییراتی در دان شده سبب ایجاد تغییراتی در دان شده هضم سریع تر غذا وبهبود بازده را به دنبال دارد حرارت طی فرایند پلت سبب از بین رفتن برخی از ممانعت کننده های رشد موجود در مواد خوراکی نیز شده انرژی قابل متابولیسم هم افزایش می یابد به عنوان مثال کنجاله بذرک ، زمانی که به شکل کرامبل یا پلت درمی اید ارزش انرژی زایی آن به طور معنی داری بیشتر می شود زیرا فشار و حرارت حاصله در طی عملیات ساخت پلت ، سلول های ذخیره کننده چربی در دانه های روغنی راشکسته و همین عامل، مصرف چربی را بهبود می بخشد انرژی قابل متابولیسم کنجاله سویا نیز در اثر پلت کردن افزایش یافته جذب چربی از 73 درصد در حالت آردی به 91 درصددرحالت پلت می رسد . همچنین در هوای گرم می توان مصرف خوراک در طیور را با استفاده ازخوراک پلت تحریک کرده و افزایش داد.

 

تاثیر بافت خوراک در حفظ کیفیت مواد مغذی و بهداشت دان 

بافت خوراک یکی از عوامل موثر در حفظ کیفیت مواد مغذی می باشد . پلت کردن دان به حفظ کیفیت مواد خوراکی کمک می کند و به دلیل فشرده شدن اجزای مواد غذایی به یکدیگر سطح تماس اجزای تشکیل دهنده خوراک با هوا کمتر شده لذا دان پلت شده را می توان در مدت زمان بیشتری نگهداری نمود این امر به ویژه در اضافه کردن چربی به خوراک می تواند بسیار سودمند باشد به طوری که چربی موجود در پلت به علت تماس کمتر با هوا دیرتر اکسیده می شود ومشکلات ناشی از فساد آن کاهش می یابد حرارت و فشار در طی فرایند پلت سبب کاهش میکروارگانیسم هایی نظیر قارچ ها و باکتری ها ازجمله سالمونلا درغذا می شود و طیور خوراک سامتری را دریافت می کنند همچنین جمعیت میکروارگانیسم های مفید روده که خود عامل موثری درهضم وجذب مواد غذایی می باشند نیز افزایش می یابند .

 

سهولت در ساخت دان 

امکان ساخت بسیاری از فرمول های مناسب غذایی با پلت امکان پذیر است . به عنوان مثال اضافه نمودن مکمل های پودر چربی یا انزیم ها و ... در ساخت پلت بهتر صورت می گیرد استفاده از ویتامین ها وداروهای پوشش دار و مقاوم در برابر گرما اثرات سوحرارت را از بین می برد . به طور کلی توسط این روش فرمول مورد نظر به طور مناسب یکنواخت ، با سهولت بیشتر و هزینه کمتری تولید می گردد .

 

صرفه جویی در فضای اشغالی حین حمل و انبار

با تولید پلت وزن حجمی توده غذا 40 تا 100 درصد افزایش یافته فضای کمتری برای نگهداری و انبار دان مورد نیاز است تولید پلت سبب دوبرابر شدن توانایی حمل دان بدون اثر سو بر آن شده بدین ترتیب هزینه حمل ونقل ضمن حفظ کیفیت خوراک به نصف تقلیل خواهد یافت باید متذکر شد که خوراک پلت نشده در زمان حمل و نقل ویا در هنگام بارگیری و تخلیه در صدی از مواد غذایی با ارزش خود را به صورت ایجاد غبار از دست خواهد داد این مواد جز ترکیبات گران قیمت و با اهمیت درجیره غذایی بوده شامل انواع پیش مخلوط نظیر ویتامین ها، املاح ، اسیدهای آمینه و داروها می باشند این مواد به راحتی از خوراک جدا شده از کیفیت دان کاسته خواهد شد همچنین در روش پلت طی حمل و نقل ، ذرات بزرگتر از کوچکتر جدا نشده کیفیت مناسب خوراک حفظ خواهد گردید .

تاثیر بافت خوراک بر سیستم ایمنی و بیماری ها 

طی آزمایش های مختلف ثابت شده است که تغذیه جوجه ها در چند روز اول زندگی با جیره هایی که دارای ذرات درشت بوده است از آلودگی زرده جلوگیری کرده به جذب زرده کمک موثری می نماید همچنین به دلیل دریافت کامل مواد مغذی توسط پرنده سیستم ایمنی توسعه مناسبی می یابد و مقاومت نسبت به بیماری ها وسایر عوامل منفی محیطی بالا می رود به علاوه ،مصرف غذای آردی به علت ایجاد گرد و غبار درهنگام تغذیه جوجه ها به دستگاه تنفسی آنها آسیب رسانده آنها را مستعد ابتلا به بیماری هایی نشزی CRD می کند که با مصرف پلت این عوامل منفی به میزان زیادی کاهش می یابد .با مخلوط کردن دان کرامبل و پلت و استفاده از پلت های کوچک تر و رعایت برخی مسایل مدیریتی ، سندرم آسیت ، مرگ ناگهانی و کانی بالیسم که مصرف پلت گاهی به عنوان عامل مستعد کننده در بروز انها ذکر میگردد قابل کنترل می باشند همچنین مصرف پلت باعث افزایش رطوبت بستر نمی گردد زیرا علی رغم بالا رفتن آب مصرفی به دلیل وجود مواد پیوند دهنده در پلت ازجمله بنتونیت سدیم که خاصیت جذب آب دارد آب اضافی جذب شده و مشکل رطوبت بستر از بین می رود .

 

تاثیر بافت خوراک بر دستگاه گوارش 

همان طور که قبلا ذکر شداندازه ذرات خوراک بر توان تولیدی پرنده موثر بوده این تاثیر بر روی قسمت های مختلف دستگاه گوارش اعمال می گردد درتحقیقات مختلف مشخص گردیده است که پلت ، وزن سنگدان و حجم آن را کاهش داده اما تاثیری بر pH دستگاه گوارش ندارد در جوجه های تغذیه شده با جیره آردی سنگدان وزن بیشتری داشته و دوازدهه سبک تر می شود همچنین pH محتوای روده کاهش یافته جمعیت میکروبی سکوم درجوجه های تغذیه شده با جیره آردی نسبت به جیره پلت کمتر می باشد کاهش وزن لوزالمعده و به تبع آن کم شدن فعالیت تریپسین و آمیلاز روده در جوجه های تغذیه شده با جیره اردی دیده می شود .

بیماری هایی که سوددهی جوجه های گوشتی خاور میانه را تحت تاثیر قرار می دهند

تولید کنندگان جوجه های گوشتی در خاورمیانه مواجه با یکسری بیماری هایی هستند که روی میزان رشد و ضریب تبدیل غذایی تأثیر منفی گذاشته و مرگ ومیر جوجه ها را افزایش می دهد، میزان ضرر و زیان اقتصادی ایجاد شده توسط این بیماری ها توسط نوع بیماری ومدت زمان درگیری گله و شرایط کنترلی و پیشگیری که صاحبان گله ها در پیش می گیرند، تحت تأثیر قرار می گیرد.

بطور معمول بیماری های طیور براساس شدت شان نیز می توانند مورد تقسیم بندی قرار گیرند بیماری های با شدت بالا شامل آنفولانزای طیور با بیماری زایی بالا و بیماری نیوکاسل احشایی حاد (VVND) می باشد. نیوکاسل احشایی حاد بخصوص در گله های مادر باعث مرگ ومیر بالایی می شود. دربسیاری از کشورهای خاورمیانه این بیماری با استفاده از ترکیب (بیوسکوریتی و واکسیناسیون) کنترل شده است.


ایران ، عربستان سعودی ، پاکستان واحتمالا" کشورهای دیگری نیز مشکل بیماری آنفولانزای طیور متوسط تا حاد را به تنهایی یا همراه با بیماری های دیگر داشته اند. در تعدادی از کشورها پایشهای سرمی وجود آنتی بادی بر علیه آنفولانزا را نشان داده است واضح است که سویه های با حدت متوسط H5 وH7 تحت تأثیر موتاسیون، قابلیت تبدیل به سویه های با حدت بسیار بالا را دارند.

این مسأله باعث ایجاد آنفولانزایی با بیماری زایی بسیار حاد در آمریکا در سال 1984، مکزیک شمالی در سال 1994 ، و ایتالیا درسال 1999 شده است .

خسارت مداوم

بیماری های مخربی باعث وارد آمدن خسارات مداومی تقریبا" به کل کشورهای خاورمیانه می شود. بیماری های عفونی در گله های تجارتی بصورتی منفرد اتفاق نیفتاده بلکه مجموعه بیماری هایی هستند که در طول دوره رشد جوجه ها را مبتلا می کنند.

ویروس های تضعیف کننده سیستم ایمنی و عوامل تنفسی مکررا" بصورت سینرژیسم دیده می شوند و سپتی سمی ای . کولایی و تورم کیسه های هوایی با منشا کلی فرمی عامل اصلی مرگ ومیر وکاهش رشد شناخته شده است. ویروس های ضعیف کننده ایمنی شامل ویروس های موجد بیماری مارک ، بیماری گامبورو و ویروس کم خونی عفونی جوجه ها می باشند که باعث کاهش ایمنی همورال و ایمنی بافتی شده ، تأثیر ویروسهای تنفسی را افزایش داده و پاسخ به واکسیناسیون را کاهش می دهند . ویروس های عامل بیماری گامبورو و مارک به میزان زیادی نسبت به عوامل محیطی مقاوم هستند و در جاهاییکه ضد عفونی نشده اند باقی خواهد ماند. وجود گله های چند سنی یا نزدیک بودن مرغداریها به هم موجب مواجه زود هنگام گله های طیور با این ویروس ها شده و تضعیف پاسخ های ایمن را خواهیم داشت.

ویروس عفونی جوجه ها قابلیت انتقال عمودی از گله های مادر به جوجه ها را دارد، از اینرو ایجاد ایمنی مناسب در گله های مادر جهت جلوگیری از این انتقال ضروری می باشد همچنین وجود آنتی بادی مادری کافی بر علیه بیماری های نیوکاسل ، گامبورو و برونشیت در جوجه ها ضروری است که این امر با هیپرایمینایمون کردن گله مادر حاصل می شود.

برنامه های هماهنگ

در کمپانی هایی که بصورت مستقل عمل کرده و به امر فروش دان ، جوجه یکروزه و جوجه های گوشتی مشغول اند، علاقه کمی نسبت به تحقیق در مورد(بیوسکوریتی)، واکسیناسیون گله های مادر وحذف بیماری های دارای قابلیت انتقال عمودی وجود دارد. هر بخش از این نوع صنعت تنها به افزایش سوددهی خود فکر می کند، بدون اینکه توجهی به موفقیت دیگر اجزای زنجیره تولید بکند. ولی شرکت های معظمی که حوزه عمل وسیعی دارند در مورد کیفیت دان ، تولید جوجه های عاری از بیماری های دارای انتقال عمودی وکافی بودن میزان آنتی بادی های مادری در جوجه ها تحقیق می کنند.

 ضریب تبدیل غذایی و ماندگاری جوجه های گوشتی در چنین شرایطی به بهترین وضعیت خود خواهد رسید. در این نوع صنعت هربخش تولیدی هزینه ودرآمد خود را براساس جوجه گوشتی قابل عرضه به بازار محاسبه می کند. این نوع برنامه های هماهنگ با هم ،بروز بیماری ها و پیامدهای حاصله را به حداقل می رساند. تجربیات عملی که در طول 30 سال گذشته بدست آمده است، اهمیت و ارزش پیشگیری از بیماری ها را نشان می دهد. شرکت های بزرگی در آمریکای شمالی و اروپای غربی تأکید بر(ریشه کنی بیماری های منتقله به طریقه عمودی ، بیوسکوریتی سطح بالا و استفاده از برنامه های واکسیناسیون مؤثرتر) دارند.

 در مقایسه با این برنامه ها در تعدادی از کشورهای خاورمیانه هنگام مواجهه با شیوع بیماری ها و افزایش مرگ ومیر پرنده ها که اثر ترکیبی از بیماری های ضعیف کننده ایمنی و بیماری های تنفسی حاصل شده است ، از مصرف میزان بالای آنتی بیوتیک جهت درمان گله استفاده می شود. استفاده ناصحیح از آنتی بیوتیک ها تا 20 درصد هزینه های تمام شده جوجه های گوشتی را می تواند شامل شود. تجویز طولانی مدت و بیشتر از حد آنتی بیوتیک هایی نظیر کینولون ها، ماکرولیدها و داروهای سولفانامیدی منجر به بروز مقاومت های وسیع دارویی شده است . این مساله نه تنها تأثیرات داروها را کاهش می دهد، بلکه دلیل عمده بروز مقاومت دارویی دربین جمعیت انسانی می باشد. تجویز بی هدف داروها جهت مقابله با سپتی سمی ای.کولایی ممکن است تا 2 روز قبل از فروش جوجه ها ادامه داشته باشد. عدم رعایت صحیح زمان پرهیز از مصرف داروها منجر به آلوده شدن زنجیره غذایی و مصرف مواد پروتئینی واجد باقی مانده های دارویی می شود.

 تجویز بی هدف داروها

دامپزشکانی که آموزش تئوریکی لازم را دیده اند با آزمایشگاههای تشخیصی دولتی ، کارخانجات تهیه دان و تهیه کنندگان جوجه همکاری دارند .اما بهرحال مشکلاتی در رابطه با همه گیرشناسی بیماری ها، تداخل عوامل بیماری زا با محیط و اقتصاد تولید وجود دارد. دامپزشکان آموزش های لازم را دیده اند تا بدون بررسی های دقیق علمی و اقتصادی آنتی بیوتیک ها را تجویز نکنند اما توسط تولید کنندگان و صاحبان مزارع تحت فشار قرار داده می شوند تا بدون بررسی های کافی داروها را تجویز کنند.

وجود رشتـــه های تخصصی در زمینه پیشگیری از بیماری ها ضروری است و وجود برنامه هایی در زمینه مدیریت تهویه ، ایمونیزاسیون ، روش های تشخیصی آزمایشگاهی و تجربی و تفسیر رکوردهای تولید و سرولوژی لازم است . در بعضی موارد دامپزشکانی از آمریکا و اروپای غربی توسط شرکت های بزرگ به خدمت گرفته شده اند تا بیماری را با استفاده از (پیشگیری و درمان صحیح آنها) کنترل کنند.دامپزشکان در بیشتر کشورهای خاورمیانه امکانات تشخیص محدودی دارند، آزمایشهای سرولوژی از طریق الیزا گران تمام می شود و جداسازی و تشخیص عوامل بیماری زای طیور بعلل ( وجود تعدادکم تکنیسین های ماهر، نبود تخم مرغ های SPF ، نبود سیستم های کشت بافتی و مواد لازم آنها) دچار وقفه می شود. عمده ترین مشکلاتی که در زمینه بیماری های طیور در خاورمیانه وجود دارد شامل عفونت های ویروسی و باکتریهایی می شودکه به هر دو طریقه افقی و عمودی منتقل شده و بصورت ترکیبی از بیماری های سیستمهای تنفسی و گوارشی را درگیر می کنند.

 بیماری مایکوپلاسما

این بیماری قابلیت انتقال عمودی داشته و در هر دو مزارع اجداد و مادردیده شده منجر به کاهش رشد جوجه های گوشتی همراه با افزایش حساسیت نسبت به تورم کیسه های هوایی با منشا ای.کولایی می شود.

 بیماری مایکوپلاسما (با منشاء مایکوپلاسما گالی سپتکیوم و مایکوپلاسما سینوویه ) توسط معیارهای صحیح بیوسکوریتی که در گله های اجداد اعمال می شود و این گله ها از مزارع لاین عاری از بیماری تهیه می شوند، می تواند کنترل شود. این بیماری ها با سوددهی تناسب معکوس دارد. معیارهای کنترلی شامل واکسیناسیون گله های مادر سالم با استفاده از واکسن های تخفیف حدت یافته درطی دوره پرورش می باشد. باکتری های مایکوپلاسما (کشته) معمولا" تأثیری ندارند. این بیماری در جوجه ها می تواند توسط تجویز صحیح داروهایی نظیر تایلوزین، لینکومایسین و دیگر داروهای ازبین برنده مایکوپلاسما تضعیف شود. واکسیناسیون گله های مادر و تجویز آنتی بیوتیک های عاری از بیماری زای خاص پیشگیری کننده، سودمند است و تأکید شده است که ریشه کنی Mg برای سودمندی صنعت طیور لازم و ضروری است .

 بیماری های مارک

این عفونت همه جا گیر، باعث تضعیف ایمنی و سپتی سمی ای. کولایی متعاقب آن در کشورهای خاورمیانه می باشد. برنامه های کنترلی جهت تضعیف این بیماری در جوجه های گوشتی شامل برنامه های جوجه ریزی همسن، ضدعفونی سالن ها بین دوره های مختلف جوجه ریزی و استفاده از برنامه های واکسیناسیونی مؤثر می باشند. در کشورهای خاورمیانه استفاده از واکسن های HTV همرا ه سلولی یا واکسن های ترکیبی HTV_SB که بصورت داخل تخم مرغی و یا زیرجلدی در جوجه های یکروزه استفاده می شوند ضروری می باشد، در گله های مادر باید واکسن های سویه ریسپس استفاده شود که میزان بالایی از ایمنی را بوجود آورده و مشکل تداخل با آنتی بادی های مادری از بین می رود. تاکید شده است که واکسن لئوفیلیزه بیماری مارک دربرابر نوع بیماریزای سویه های وحشی که در خاورمیانه وجود دارند تأثیری ندارد.

 بیماری بورس عفونی 3 ( گامبورو)

مهمترین تضعیف کننده سیستم ایمنی، ویروس عامل این بیماری می باشد که منجر به پاسخ ضعیف نسبت به واکسیناسیون شده و حساسیت پرنده ها را نسبت به عفونت های تنفسی و سپتی سمی ای.کولای ثانویه افزایش می دهد. کنترل بیماری بورس عفونی (IBD) نیازمند انتقال میزان بالای آنتی بادی مادری می باشد. این امر با استفاده از تجویز واکسن های زنده تخفیف حدت یافته جهت تحریک سیستم ایمنی گله های مادر درطی دوره پرورش آنها حاصل می شود. تزریق واکسن های روغنی کشته در موقع انتقال آنها ودر صورت نیاز در اواسط تولید، انتقال آنتی بادی کافی به نتایج را ممکن می سازد. تحت شرایط ریسک بالای مواجهه با سویه های بیماری زای IBD ، گله ها می توانند بصورت تجویز داخل تخم مرغ یا تزریق زیرجلدی در سن یکروزگی ایمن شوند. هردوی واکسن های تخفیف حدت یافته و یا ترکیبی از ویروس زنده همراه با فاکتور خنثی کننده می توانند استفاده شوند.

 واکسن های تخفیف حدت یافته همرا ه با آب آشامیدنی و با رعایت احتیاط های لازم بصورت متوالی در دوره رشد می تواند استفاده شود. انتخاب سویه واکسن وزمان تجویز واکسن با استفاده از پایشهای سرولوژی صورت می گیرد که زمان کاهش آنتی بادی های مادری ، پاسخ به واکسیناسیون اولیه وسن ابتلای به بیماری تعیین می شود.

 علائم بالینی ناشی از مواجهه گله با عفونت می تواند از طریق مشاهده و ویزیت گله ها، میزان مرگ ومیر و آزمایشهای پس از مرگ مورد بررسی قرار گیرد. در گله هایی که شیـــــوه پیشرونده سپتی سمی ای. کولایی دیده می شـــــود، جوجه های مبتــــلا ، آتروفی بورس فابرسیوس را نشان می دهند که بیانگر مواجهه قبلی جوجه ها با ویروس بیماری بورس عفونی می باشد. واضـــــــح تر

اینکه بطور معمول جوجه های غیر مبتلای گله ، فرم و اندازه بورس شان متناسب با سنشان می باشد.

 بیماری نیوکاسل حاد

بیماری نیوکاسل حاد تقریبا" در تمام کشورهای خاورمیانه بصورت اندمیک وجود دارد وشیوع آن در اثر عملکرد واکسیناسیون های فشرده می باشد. وقتی که گله ها در جای خاصی، به میزان 60 -40% حساسیت در برابر این بیماری می رسند، شیوع کلینیکی بیمار VVND اتفاق می افتد. رفت و آمد افراد، ماشین های حمل دان و بار می توانند ویروس این بیماری را وارد مزرعه کرده و عفونت را مابین قسمت های مختلف مزرعه منتشر کنند. بعضی مناطق نزدیکی واحد های مستقل مرغداری با هم دیگر همراه با روش های بیوسکوریتی ضعیفی که دارند یک مجموعه چند سنی عظیمی را بوجود می آورند که ممکن است صدها کیلومتر مربع گستردگی داشته باشند. محافظت گله ها بر علیه VVND برنامه واکسیناسیون صحیحی می خواهد.

 تجربه نشان می دهد واکسن هیچنر تخفیف حدت یافته که بصورت اسپری استفاده می شود باید با واکسن های کشته تزریقی که واحد میزان بالایی آنتی ژن است همراه شود. سپس گله ها با واکسیناسیون های مداومی که با فاصله 10 روزه انجام می شوند، در طی دوره پرورش بر علیه بیماران ایمن شوند. وقتی که سیستم ایمنی ابتدا با واکسن سویه هیچنر تحریک می شود، در گله های عاری از مایکوپلاسما و با مدیریت و سیستم تهویه قابل قبول، می توان از واکسن سویه لاسوتا استفاده کرد. سویه واکسنی که استفاده می شود بستگی به میزان ریسک ابتلای به بیماری و سن مواجهه با بیماری دارد که توسط بررسی سرمی آنتی بادی ها معلوم می شود. در جاهاییکه VVND اندمیک است سویه های اولستر، V4 و سویه های با منشا گوارش بعلت ایجاد ایمنی ناکافی توصیه نمی شوند. توصیه می شود که قابلیت هر برنامه واکسیناسیونی با استفاده از مواجهــــه جوجه های گوشتی 30 روزه با سویه های وحشی ویروس عامل VVND تحت شرایط کنترل شده آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گیرد.

لارنگوتراکئیت

این بیماری در تعداد خاصی از کشورها اندمیک است و ممکن است بر اساس یک زمینه فصلی، رخداد لارنگوتراکئیت را در این کشورها داشته باشیم .تشخیص زود هنگام این عفونت با استفاده از جداسازی وتشخیص عامل بیماری یا با استفاده از پایشهای سرولوژیک جهت کنترل این بیماری حیاتی است.

 متعاقب شیوع این بیماری ، اجرای برنامه واکسیناسیون مؤثر بدون کوچکترین تأخیری لازم و ضروری است. مطالعات در آمریکا نشان می دهد که واکسن های با منشاء تخم مرغی نسبت به واکسن های با منشاء کشت سلولی ایمنی بهتری را بوجود می آورند واکسن ها می توانند بصورت قطره چشمی یا همراه با آب آشامیدنی تا 7 روز قبل مواجهه با بیماری مصرف شوند. تاکید شده است که واکسن این بیماری تنها در مناطقی استفاده شود که بیماری در آن منطقه تشخیص داده شده است. گله های واکسینه شده ویروس لارنگوتراکئیت را به مدت زمان طولانی دفع خواهند کردو گله های مادر و پولت های تجارتی ممکن است ویروس را به نقاط جدید وارد کنند.

لکوز طیور – سویه ز 2

این عفونت به طریقه عمودی منتقل شده و اولین بار در سال 1990 در طیور مادر دیده شده است . پیشرفت هایی که در زمینه تکنیک های بیولوژیکی مولکولی حاصل شده منجر به تشخیص گله های آلوده شده و به پرورش دهندگان این اجازه را داده تا تقریبا" عفونت را از بین ببرند. درچند سال گذشته خسارات حاصل از این بیماری کاهش داشته است. این بیماری بطور معمول در گله های مادر دیده شده و با افزایش مرگ ومیر پیش رونده مشخص می شود که می توانـد 40-20 درصد خروس ها و مرغ ها را شامل شـــود.علایم کالبد گشایی شامل تومورهای احشایی و استخوان ها وجناغ می باشد.

 نتایج حاصل از گله های آلوده ممکن است عدم رشد نشان دهند. براساس گزارش های اولیه تحت شرایط آزمایشگاهی این بیماری ضعیف کننده ایمنی نیست . بهر حال ممکن است تحت شرایط تجربی تقابل اثر هایی مابین این عفونت و بیماری مارک و بیمــــاری کم خونی عفونی جوجه ها رخ دهد. گله های درگیر می توانند با استفاده از شناسایی میزان بالای آنتی ژن P 58 اختصاصی موجود در آلبومین تخم مرغ ها وسواب هایی کلواکی تشخیص داده شوند. تاکید شده است که در استفاده از آزمایش الیزا تعدادی مثبت کاذب وجود دارد. تایید تشخیص جداسازی و شناسایی ویروس لوکوز با استفاده از تکنولوژی واکنش های زنجیره ای پلی مر از ترانس کریپتاز معکوس صورت می گیرد. این آزمایش ها تنها در آزمایشگاه های مجهز اروپایی می تواند انجام بگیرد.

 کلی باسیلوز

این عفونت یک بیماری اختصاصی نیست اما در نتیجه تضعیف ایمنی و عفونت تنفسی بوجود می آید. کلی باسیلوز و تورم کیسه های هوایی در اثر مایکوپلاسما، مواجهه با سرما در طی دوره پرورش وعدم وجود تهویــــه کافی در طی نیمه دوم دوره پرورش تشــــدید می شود. تغییرات روزانه دما، میزان بالای گرد وغبار و انباشته شدن آمونیاک گله ها را مستعد اثرات عفونت های تنفسی کرده و شیوع سپتی سمی ای. کولایی در سطح گله افزایش خواهد یافت . تضعیف ایمنی و بخصوص بیماری بورس عفونی پاسخ سیستم ایمنی را کاهش داده و بعنوان عاملی در جهت بروز کلی باسیلوزهای مجدد معرفی شده است . این بیماری می تواند با استفاده از اعمال برنامه های صحیح واکسیناسیون برعلیه بیماری های ضعیف کننده ایمنی و بیماری های تنفسی کاهش داده می شود. این امر نیازمند انتخاب سویه های واکسن مناسب و تعیین صحیح زمان تجویز واکسن می باشد. مؤثر بودن برنامه های واکسیناسیون باید با استفاده از پایش های سرمی بررسی شود.

 کلرینــــه کردن آب به میزان mpp 2 ، شستشوی مکرر سیستم های آبرسانی جهت ممانعت از تجمع اجرام و عوامــــل عفونی در لوله های آب وقوع کلی سپتی سمی را کاهش خواهد داد. تجویز آنتی بیوتیک حتی اگر بر اثر آزمایش تعیین حساسیت میکروبی نیز صورت بگیرد، مرگ ومیر را تنها درطی زمان درمان، کاهش خواهد داد. تجویز آنتی بیوتیک باید بر اساس قوانین دارویی موجود صورت بگیرد. هزینه تجویز داروها قابل توجه بوده و در تجویز آنها باید ارزیابی ( سودمندی هزینه ) صورت بگیرد.

 سندرم تورم سرا

این بیمــــــاری تظاهر اختصاصی سلولیت ای کولایی بوده و در گله درگیـــر تا 15 درصد مرگ ومیر در اثر تـــورم دور چشمـــــی و کلـــی سپتی سمی ناشی از آن می تواند اتفاق بیفتد. منشـــاء این عارضه چند عاملی بوده و نیازمنــــد تضعیف ایمنی توسط بیماری های گامبورو، کم خونی عفونی جوجه ها و مارک می باشد وپاسخهای ایمنی همورال و پاسخهای ایمنی بافتی موضعی تضعیف می یابند. برخی استرس های تنفسی به همراه تهویه پایین تر از حد ایده آل منجر به تجمع گرد وغبار و آمونیاک می شود. عفونت های مستعدکننده شامل پنومو ویروس ها، کرونا ویروس ها( برونشیت عفونی) و یا بیماری نیوکاسل سنتوژن می باشند که عفونت بخش فوقانی دستگاه تنفسی را بوجود می آورند . پنومو ویروس ها بطور اختصاصی التهاب ملتحمه، التهاب کام و مجرای بینی را ایجاد می کنند.

 جوجه های مبتلا چشمهایشان را مورد خارش قرار داده و به کولای بیماریزا امکان تهاجـــم به بافت های زیر جلوی چشم ها وسر را می دهند. وارد آوردن جراحت به سر وبافت لنفاوی ملتحمه وضعیت حاصل را مستعد ایجاد سلولیت می کند. پرندگان دارای وضعیت خفیف بیماری می توانند به پن دیگر منتقل شده و با در اختیار گذاشتن آب وغذا حفظ شوند. عوامل بیماریزایی که گله ها را در خاورمیانه درگیر می کنند تقریبا" شبیه جدایه هایی هستند که در نیم کره غربی دیده می شوند. شدت و دامنه بیماری ها به علل ذیل در کشورهای خاورمیانه بالاتر است :

وجود استانداردهای پایین بیوسکوریتی، فروش پرنده زنده ، برنامه های واکسیناسیون غیر مؤثر ، امکانات تشخیصی ناکافی و تاکید بیش از حد به درمان این آنتی بیوتیکی ، مشکلات مربوط به تکنولوژی با استفاده از آموزش و تحقیق می تواند حل شود. نقایص ساختاری نیز در طی زمان و با حرکت این صنعت بطرف یکپارچگی می تواند حل شود.

تأثير غلظت مواد مغذّي جيره بر شاخصهاي اقتصادي در جوجه‌هاي گوشتي

مقدمه 
مسأله غذا و نگراني تأمين آن براي جمعيت آينده جهان موجب شده است تا موضوع دسترسي كافي به غذا در دستور كار سياستگزاران اقتصادي اجتماعي باقي بماند(5). رشد و توسعه كشور ايران در چهار دهه اخير همراه با افزايش چشمگير جمعيت بوده است، بدين لحاظ تأمين رژيم غذايي مطلوب براي همه، نياز به برنامه‌ريزي دقيق و مديريت صحيح دارد. در تأمين رژيم غذايي، پروتئين حيواني نقش و سهم خاصي خود را دارد. همراه با رشد و پيشرفت كشورها به دليل بهبود سطح آگاهي و اقتصادي، گرايش تغذيه‌اي براي مصرف پروتئين افزايش مي‌يابد. بنابر اين رشد تقاضا براي كالاهاي پروتئيني بيش از رشد اقتصادي اين كشورها است(8). نتايج تحقيقات در طي يك دهه (1380-1370) در ايران نشان مي‌دهد كه با افزايش درآمد خانوارها، تقاضا براي مصرف محصولات دامي افزايش مي‌يابد. انتظار مي‌رود كه در دهه جاري اين تقاضا كماكان به رشد خود ادامه دهد. با توجه به نتايج رشد تقاضا براي محصولات دامي در دهه گذشته، مي‌توان انتظار داشت تقاضا براي گوشت مرغ بالاترين رشد (257 درصد) را به خود اختصاص دهد(3). گوشت مرغ به دلايل متفاوت به يك كالاي راهبردي در سبد مصرف خانواده تبديل شده است(8)، به نحوي كه مصرف سرانه گوشت مرغ از 3/5 كيلوگرم در سال 1353 به 11 كيلوگرم در سال 1375 و در نهايت به رقم 55/16 كيلوگرم در سال 1384 رسيده است(1 و8). با وجود اين در صنعت مرغداري فاصله زيادي بين ظرفيتهاي بالقوه و بالفعل توليد وجود دارد و بهره‌برداري كارآمد و بهينه از منابع صورت نمي‌گيرد(8). بكارگيري دانش فني و افزايش بهره‌وري دربخشهاي توليدي اساس رشد و توسعه اقتصادي را تشكيل مي‌دهد. شواهد حاكي از پايين بودن بهره‌وري عوامل توليد در بخش كشاورزي و زيربخشهاي آن در ايران است(9). از مهم‌ترين نهاده‌ها در پرورش جوجه‌هاي گوشتي، جيره است؛ زيرا به تنهايي بيش از 60 درصد هزينه‌هاي توليد را به خود اختصاص مي‌دهد(5 و 14). تحقيقات در ايران نشان مي‌دهد كه توجه به ضريب تبديل غذايي مي‌تواند بيشترين تأثير را بر درآمدهاي مرغداري را به خود اختصاص دهد، در حالي كه اغلب واحدهاي مرغداري از جيره‌هاي متوازن شده استفاده نمي‌كنند كه اين مسأله مي‌تواند علاوه بر افزايش هزينه‌هاي توليد، موجب كاهش رشد و افزايش ضريب تبديل غذايي باشد(2 و6). بدين لحاظ مطالعه بر روي جيره‌هاي متوازن اقتصادي بر مبناي شرايط كشور ايران ضرورتي انكارناپذير است. در تحقيق حاضر تأثير غلظت مواد مغذّي جيره بر شاخص‌هاي اقتصادي جوجه‌هاي گوشتي سويه راس در يك مزرعه تجاري مورد مطالعه قرار گرفت. 
.....
مواد و روش 
از 400 قطعه جوجه گوشتي سويه راس در قالب طرح كاملاَ تصادفي با چهار تيمار، چهار تكرار و در هر تكرار 25 قطعه جوجه استفاده گرديد. آزمايش به مدت 42 روز بر مبناي دو جيره غذايي آغازين (صفر تا بيست و يك روزگي) و رشد (بيست و دو تا چهل و دو روزگي) انجام گرفت. جيره‌ها برمبناي غلظتهاي متفاوت انرژي متابوليسمي به شرح زير تنظيم شدند: جيره الف) جيره100% با 3200 كيلوكالري انرژي متابوليسمي، جيره ب) جيره 95% با 3040 كيلوكالري انرژي متابوليسمي، جيره ج) جيره 90% با 2880 كيلوكالري انرژي متابوليسمي و جيره د) جيره 85% با 2720 كيلوكالري انرژي متابوليسمي. غلظت ساير مواد مغذّي جيره نسبت به انرژي براساس توصيه انجمن ملي تحقيقات(11) متوازن گرديدند. شاخصهاي مورد مطالعه به صورت هفتگي اندازه‌گيري شدند. در تمام طول آزمايش جيره غذايي (به شكل آردي) و آب به صورت آزاد در اختيار جوجه‌ها قرار داشت. قفسهاي آزمايشي جهت يكسان بودن شرايط آزمايش با شرايط تجاري در داخل سالني قرار داشت كه به صورت هم زمان در حال پرورش جوجه بود. جهت مقايسه اقتصادي، تمام هزينه‌هاي انجام شده براي كل جوجه‌هاي دوره پرورش محاسبه شد و اين ارقام به دست آمد: خريد و حمل جوجه= 51/19 درصد، خوراك= 44/70 درصد، انرژي (سوخت و برق)= 46/0 درصد، بهداشت و درمان= 68/3 درصد، نيروي انساني= 94/3 درصد و متفرقه= 97/1 درصد. براي تعيين شاخصهاي اقتصادي از معادلات زير استفاده گرديد: 
(1) هزينه توليد يك گرم وزن زنده (ريال) = a + (قيمت هرگرم خوراك *ضريب تبديل) 
a = ساير هزينه‌ها براي توليد يك گرم وزن زنده 
(2)هزينه توليد يك گرم لاشه = 100 * (راندمان لاشه / هزينه توليد يك گرم وزن زنده در كل دوره) 
(3) هزينه توليد يك گرم سينه = 100 * (راندمان سينه / هزينه توليد يك گرم لاشه) 
(4) هزينه توليد چربي حفره بطني به ازاي هر كيلوگرم لاشه = (10* راندمان چربي حفره بطني) هزينه توليد يك گرم لاشه 
....
جهت تجزيه آماري داده‌ها از برنامه رايانه‌اي SAS استفاده گرديد و مقايسه ميانگين‌ها براساس آزمون دانكن در سطح احتمال 05/0 صورت گرفت. 
....
نتايج و بحث 
نتايج حاصل از آزمايش در جدول شماره 1 آورده شده است. جيره 100 درصد در تمام هفته‌ها به ازاي هر گرم افزايش وزن زنده داراي اختلاف معني دار با جيره 90 درصد است، همچنين در كل دوره اختلاف با جيره 95 درصد نيز معني‌دار است(05/0P<). با تغيير جيره از مرحله آغازين به مرحله رشد در روند هزينه‌ها به ازاي هر گرم وزن توليدي تغيير ايجاد شده و اختلاف جيره 100 درصد با ساير جيره‌ها و نيز جيره 85 درصد با جيره 90 درصد معني دار است(05/0P <). نتايج تأييد مي‌نمايند كه قيمت جيره بر هزينه وزن توليدي تأثير معني‌داري مي‌گذارد. همچنين ضريب تبديل غذايي مي‌تواند بر اين شاخص تأثير به سزايي داشته باشد، زيرا نتايج مبين آن هستند كه ارزان‌ترين جيره (جيره 85 درصد) بهترين نتيجه را به همراه نداشته است. روند تغيير انرژي در جيره‌ها كه تأثير خود را بر اين شاخص گذاشته است، تأييد كننده اين موضوع است كه بايد در ميزان تأثير غلظت انرژي جيره بر روي مصرف خوراك تجديد نظر شود(15)، زيرا جوجه‌ها نتوانسته‌اند با كاهش انرژي جيره، معادل با اين كاهش، نياز به انرژي و ساير مواد مغذّي را با مصرف بيشتر فراهم نمايند، لذا با نامناسب شدن ضريب تبديل غذايي، تأثير ارزاني جيره پوشانده شده است. اين موضوع توسط محققين ديگر نيز مورد تأييد قرار گرفته است(4، 7، 10 و 13). 



هزينه توليد لاشه آماده عرضه تحت تأثير قيمت جيره‌هاي غذايي قرار گرفت و جيره 85 درصد بالاترين هزينه را به خود اختصاص داد و تفاوت آن با جيره‌هاي 95 و 90 درصد به عنوان جيره‌هاي اقتصادي، معني‌دار بود(05/0P <). نتايج تأييد مي‌نمايند كه گران‌ترين يا ارزان‌ترين جيره هميشه اقتصادي‌ترين جيره نخواهد بود به ويژه هنگامي كه ملاك اقتصادي بودن جيره، شاخص لاشه كامل قرار گيرد. به نظر مي‌رسد در جيره 100 درصد قيمت بالاي جيره موجب افزايش هزينه توليد لاشه شده است و در جيره 85 درصد، كيفيت جيره موجب رشد اندام‌هاي غيراقتصادي همچون دستگاه گوارش شده و به همين جهت با افت وزن بخشهاي اقتصادي لاشه، قيمت پايين جيره نتوانسته اثر مثبت بر روي هزينه توليد لاشه قابل عرضه داشته باشد(7 و 10). اين نتايج در مورد عضله سينه تكرار گرديد و غيراقتصادي‌ترين جيره با مصرف جيره 85 درصد و اقتصادي‌ترين جيره با مصرف جيره 95 درصد حاصل شد. اين موضوع در مورد صنايع تبديلي كه در مورد تفكيك لاشه و عرضه اندامهاي مختلف به بازار عمل مي‌نمايند مي‌تواند از نظر اقتصادي مهم باشد. هر چند در حال حاضر در شرايط بازار ايران اين موضوع اهمّيّت از زيادي برخوردار نيست، امّا براي افزايش صادرات به ويژه به كشورهايي كه تنها امكان ورود بعضي از اندامها مانند عضله سينه را مي‌دهند، موضوع از اهمّيّت خاصي برخوردار است. 
اقتصادي‌ترين جيره از نظر توليد چربي حفره بطني با استفاده از جيره 85 درصد به دست آمد. در جوجه‌هاي پرورش يافته با اين جيره با توليد پايين‌ترين ميزان چربي، كمترين هزينه براي توليد چربي حفره بطني اختصاص يافت(7 و 12). نتايج نشان مي‌دهند در صورت افزايش غلظت انرژي، جوجه‌ها نخواهند توانست از همه انرژي وارد شده به خون براي توليد بافتهاي پروتئيني استفاده نمايند و در نهايت بخشي از انرژي به چربي تبديل خواهد شد. از انجا كه همبستگي زيادي بين تجمع چربي در چربي جفره بطني و كل چربي لاشه وجود دارد، به نظر مي‌رسد لازم باشد در مورد ميزان انرژي جيره‌اي جوجه‌ها در حدي كه حداقل چربي لاشه را به همراه داشته باشد پژوهشهاي بيشتري صورت گيرد. در هر صورت در حال حاضر چربي لاشه در جوجه‌هاي توليدي در صنعت مرغداري به دليل عدم استفاده غذايي از آن به يك مشكل جدي براي مصرف كنندگان تبديل شده است(13). 
.....
نتيجه‌گيري 
نتايج اين پژوهش مبين آن است كه بايد در مورد اقتصادي‌ترين جيره در ايران با توجه به غلظت موثر مواد مغذّي جيره تحقيقات لازم صورت گيرد. همچنين لازم است قيمت جوجه‌هاي توليدي در هر واحد پرورشي از وزن زنده به سمت لاشه قابل عرضه توليدي حركت نمايد. در صورت موفقيت بودن اين امر بدون شك غلظت مواد مغذّي و به ويژه انرژي متابوليسمي جيره‌ها بايد مورد بازنگري قرار گيرد. نتايج همچنين تأييد مي‌نمايند كه با توجه به مداوم بودن تحقيقات اصلاح نژادي براي بهبود رشد سويه‌هاي گوشتي طيور، لازم است اين تداوم به بخش تغذيه‌اي اين صنعت نيز تعميم يابد، زيرا در هر شرايط نزديك به سه چهارم هزينه‌هاي واحدهاي پرورشي جوجه گوشتي به امر تغذيه اختصاص مي‌يابد. 
.......
جعفري صيّادي1 و نسيم حسنقلي‌پور2
1- عضو هيات علمي، 2- دانش آموخته گروه مهندسي علوم دامي دانشگاه گيلان

رديابي عوامل وازدگي وتلفات اوليه درگله گوشتي

  مقدمه :
  نحوه برخورد باتلفات اوليه مرغداريها ، ازمعضلات جـدي اين حرفه است كه بعضا“ باتبعـات ونتـايج حقوقي ودرگيريهاي مربوط بدان نيـز همراه مي شود . متأسفانه ، عليـرغم اهميت اين مقوله ، تاكنون كار مدون ومنظمي دراين زمينه،صورت نگرفته است.به دليل ضرورت وجوديك راهنماي عملي ، براي قضاوت صحيح درمورد منشأ وعوامل تلفات ، مقاله حاضـربه عنـوان ورودومقدمه اي دراين موضوع ، تقديم مي گردد بدان اميدكه جزئيات فني اين مباحث به كمك اهل نظر،تفصيل وتعميق بيشتري پيدا كند .
  روش شناسي :
  بيش ازهرچيزبايدمتدلوژي مناسبي براي تحقيق وبررسي موردنظرمان داشته باشيم.اين متدلوژي بـايدبـه گونه اي تنظيم شـودكه حتي الامكان ، كليه عـوامل دخيل درتلفات اوليه راپوشش دهـد.روش برگزيده اين مقاله تبارشناسي(دودمان پژوهي)خواهدبود. اين متدلوژي منسوب به“نيچه” وبخصوص “ ميشل فوكو ” فيلسوف معروف ومعاصرفرانسوي است . تفاوت اين روش با روش تاريخ شناسانه آن است كه درروش تـاريخي ، سابقه تـاريخي مسئله ازابتـدا به انتـها مـرورمي شودحـال آنكه درروش تبارشناسي جستجو ازحال به گذشته سيرمي كند.يعني ما گزارشي ازوضعيت موجود(ودراين مـورد از تلفات غيرعادي اوليه درگله اي معين ) داريم . درمحل حضورمي يابيم وباروش تبارشناسانه ازوضعيت حال حاضر گله گوشتي گزارشي تهيه مي كنيم .اگرصحت گزارش،دال برتلفات غيرعادي موردتأييدمان قرارگرفت ،آنگاه به رديابي عوامل آن ازحـال به گـذشته مي پردازيم وقدم به قدم به حـذف عوامل غيرمؤثربـرتلفات اقـدام مي كنيم .هدف آن است كه بتدريج حلقه محاصرة عامل يـا عـوامل اصلي را تنگتر ونهايتا“ آنها راشناسايي نمائيم .
  گام اول : بررسي صحت وسقم گزارش 
  پس ازحضوردرمحل،اولين كار،تحقيق صحت وسقم اصل گزارش است.بارها اتفاق افتاده كه مرغدار بدليل عدم اطلاع كافي ازطبيعي بـودن درصدي ازتلفات اوليه ، يـا بدلايل ديگـر ، دروخـامت وضع گله دانسته ياندانسته مبالغه كـرده است . ميزان استاندارد يـا طبيعي تلفات اوليه ووازدگي گله دركشور ما تاسقف 3% تعيين شـده است .البته اين رقم سالياني طولاني است كه مبناي قضاوت وداوري قرارگرفته وظاهرا“ بيش ازآنكه نوعي اتكـا بردلايل علمي داشته باشد، عمـدتا“ بديل جنبه بخشنامه اي آن ملاك عمل قـرارمي گيرد. بـاتوجه به ارتقاء وضعيت بهداشتي مـرغـداريها وسـوادوآگـاهي مـرغـداران و توليـدكنندگان جوجه ، شابسته است مقدمـات تجديد نظـرعلمي دراين رقم بـاتوجه به واقعيات جديد صنعت مرغداري فراهم گردد. نخستين گام دراين زمينه مي تواند برآوردي واقعي ازآمار تلفات اوليه جوجه هاي توليد شده درسراسركشورباشد.علي ايحال تاآنزمان،ناچاريم رقم 3% رامبناي كارقراردهيم 
  مشكل ديگـر عدم توافق درمحـدوده زماني تلفات است كه اغلب 7 روز ذكـرشده ولي بعضـا“ ده روز راواقعي ترمي دانند وبندرت هم تا15 روز راملاك قرارمي دهند.دربخشنامه هاي اداري تـأكيد برتلفات هفته اول است ولي به نظرنگارنده اگرمنشأوازدگي وتلفات عواملي غيراز بيماريهاي eggborn 
( عفونت نـاف ـ سالمونلا وآسپرژيلوس ) بـاشد.محاسبه تلفـات هفتـه اول عــادلانه است چـون دراين شـرايط منحني تلفات بين روزهـاي 3و6 به اوج مي رسدوسپس دفعتا“سقـوط مي نمـايد.امـادرمورد بيماريهاي egg born داوري بايد باتوجه به دوره كمون ودوره خودبيماري صورت گيرد.مثلا“درعفونت ناف ناشي ازآلودگي هجري اين مدت تا10 روزاول ادامه داردودرموردسالمونلوز باتوجه به اينكه اوج تلفات درهفته دوم است حـداقل 15 روز بـايدملاك محاسبه باشد. درمـوردآسپرژيلوس هاي مادري هم درست است كه اوج تلفـات درهفته اول متمـركزاست ولي تلفات مراحل غيرحاد بيماري هم تا 15 و20 روزگي وبعضا“ بيشتر مي تواند طول بكشدكه طبعا“ بايستي دربرآورد خسارات وارده، موردتوجه قرارگيرد.
  نكته مهم ديگرآن است كه دراين برآورد صرفا“نبايد تلفات اوليه لحاظ گرددبلكه بايدوضع عمومي گله، ميزان جوجه هاي وازده،روند بهبودي وتلفات احتمالي گله درآينده هم موردنظر قرارگيرد ودر محاسبه نهايي اعمال گردد.
  گام دوم : بررسي مشكلات مديريتي 
  چنانچه درگـام اول اصل وجودمشكل منتفي نگرديد وموردتائيدواقع گشت،درگام دوم بايدوضعيت
مديريتي گله بررسي شود.
  مهمترين عامل سوء مديريت منتهي بـه تلفات ووازدگي ،آمـاده نبودن سالن درزمان تخليه جوجه 
مي باشدكه خود شامل سردي سالن وتشنگي است.عـدم تامين حـرارت هفتـه اول فاكتـور بسيـارمهم تلفات اوليه است كه به سرماخوردگي جوجه ها(باعلائم پژمردگي وتجمع،رسوب اورات وعفونت ناف) منجرخواهدشد.تشنگي دادن به جوجه ها نيزبه دهيدرا تاسيون ووازدگي مي انجامدوهرچه مدت آن طولاني تـرشـود،وضع عمـومي گله وخيم تـر مي شـود.مشكل تشخيص اين عـوامل درعـدم همكاري 
احتمالي مـرغـداردر دادن اطلاعـات است كه مي تـوان كمـابيش آنها را ازكالبـدگشايي تلفات ــ وضع موجودمديريت ــ روندومنحني تلفات وبررسي اطلاعات ثبت شده توسط خود مرغدار،بدست آورد.
  عامل مهم سـوء مديريتي ديگرمسئله تغذيه است . عدم بالانس جيره حداقل درمراحل اوليه نمود
محسوسي در تلفـات نـدارد ولي مسموم بـودن دان و TVN بالاي آن مي تـواندبه افـزايش غيرعادي تلفات اوليه منجرشود.استاندارد TVN براي دان كامل وبراي پودرماهي مي باشد.
  آلودگي ثانويه دان وبسترباآسپرژيلوس هم ازمواردمشكل آفرين است كه به افزايش تلفات ازروز 5و6بخصوص درهفته دوم منجرمي شود.دراين حال ندول هاي قارچي ازمواردegg born آسپرژيلوس درشت ترواوج تلفات متمركزدرهفته دوم است .دراين مواردبرداشت نمونه ازدان وبستر وارسال به آزمايشگاه براي رديابي مسئله ، وتفريق ازدرگيريهاي مادري ضرورت دارد.
  سايرمواردسوءمديريت ازقبيل مشكلات تهويه، مشكلات بهداشتي وعـدم بالانس نسبي جيـره تأثيـر خاصي بـرتلفات اوليه ندارندهرچندقطعا“ درسنين بـالاتـرعوارض وعواقب سوء آنها وضع عمومي گله رامتأثرخواهدكرد.نكته مهم دراين موردآن است كه شدت وحدت وضعيت گله بـايدبا نـوع عاملي كه براي آن قائل مي شويم ، متناسب بـاشدوميزان تلفات وحدت مسئله بتواندعلي الاصول ازعامل مورد نظرما ناشي گردد.
  گام سوم : بررسي نحوه حمل 
  چنانچه دروضعيت مديريتي گله عاملي راكـه بتـواندوضع موجودراتوضيح دهـد نيافتيم ، درمرحله بعدي بايدپروسه حمل از بارگيري تاتخليه جوجه بررسي شود .
  مشكلات ناشي ازحمل درگله دونموداساسي دارد: يكي تلفات غيرعادي داخل كارتن هـاي جوجه و ديگــربيحالي جوجه هاي تخليه شده ، طوري كه جوجه ها سينه مي زنندوتمايلي به تحرك وجستجوي آب ودان ندارند.
  درحمل ، مدت حمل ، نوع بسته بندي ، توقف توي راه وتجهيزات وسيله حمل مؤ ثرند.
  افزايش مدت حمل به بالاي 24ـ 18 ساعت بـاعث دهيـدراته شدن جوجه ها مي شود.هرچه جوجه ازمادرجوانتري توليدشده باشد ، نسبت به افزايش اين مــدت آسيب پذيرمي شـود.دراين حـال براي كنترل ابعادضايعه جوجه بايد سريعا“ به آب ودان رسانده شود وازالكتروليت بـراي جبران آب ازدست رفته استفاده شود . مدت حمل به سادگي ازتفاضل زمان تخليه وبارگيري بدست مي آيد .
  توقف ميان راهي بدليل خرابي فني وسيله نقليه يا استراحت راننده ،باعث واردشدن شوك حرارتي وتهويه اي به جوجه ها ،مي شود،كه تحقيق وقوع يــا عـدم وقـوع آن راه وروش متعــارفي نداردوبه ميزان همكاري راننده دردادن اطلاعات بستگي دارد.
  حمل ونقل جوجه ها درفصول گرم وخاصه براي مسافت هاي دوربايدحتما“ دربسته بنــديهاي 80 قطعه اي وحتي درصورت لزوم كمترازآن صورت مي گيرد تامشكل گرمازدگي وخفگي عارض نگردد. جوجه خفه شده دركالبدگشايي داراي ريه پرخون ونوك تيره( بدليل آنوكسي ) مي باشد. ضمنا“ تعداد كارتن هايي كه بـرروي هم چيده مي شودنبايداز4 تجاوزكندچــراكه درغيراين صـورت تهـويه كابين وتوزيع هوا دچارمشكل جدي مي شود.بعلاوه مشكل مكانيكي روي كارتن هاي زيري ممكن است باعث فشاربه جوجه ها شود. 
  ماشين حمل بـايد ازتجهيزات مناسب گــرمـايشي وســرمـايشي وتهويه اي برخوردارباشد.درعمل اكثريت قريب به اتفاق وسايل حمل دركشور، فـاقداين تجهيزات مي باشند وازتهويه طبيعي ( بازكردن دريچه هاي هوا ) وبعضـا“ روشن كردن گـاز پيك نيكي بـراي تأمين گرما استفاده مي كنندكه خوداين گاز بامصرف اكسيژن هوا وتوزيع غيريكنواخت گرما ، مسئله سازخواهد بود .
  گام چهارم : بررسي ميزان دهيدراتاسيون درسالن انتظار
  چنانچه تلفات غيرعادي وبيحالي درجوجه هاي تخليه شده وجودنداشت واين عامل هم ازمجموعه عوامل مؤثربرضايعات اوليه ووازدگي ، حذف گرديد،رديابي واردفازجديدي مي شود وآن خودجوجه كشي است .بررسي پروسه توليد جوجه را نيز بـراساس متـدلـوژي تبـارشنـاسـانه ازروز 21 شــروع مي كنيم .
  نكته مهم روز21 آن است كه جوجه به چه مدت درداخل سالن انتظار جوجه كشي مانده است ؟ مدت قابل قبول دراين مورد نبايداز15ـ12 ساعت تجاوز نمايدوگرنه جوجه دچاردهيدراتاسيون نسبي مي شود.اگـراين جـوجـه بيشتراز24 سـاعت درسالن باقي بماندوبعـدازآن هم به نزديكتـرين مقصـد بارگيري نشود،امكان تلفات اوليه بشدت افزايش مي يـابـد.علي ايحال مجموع مـدت انتظار درسـالن و مـدت حمل نبايد از36 سـاعت تجاوزنمايدوگرنه بروز مشكل حتمي است وطبيعتا“ هرچه براين مدت افزوده شود ، ابعاد مشكل افزايش خواهد يافت .
  يكي ديگرازعوامل دهيدراتاسيون درسالن انتظار، فقـدان رطوبت كافي اين سـالن وگـرماي زيادآن است .ميزان رطوبت لازم 75ـ70 درصدوحرارت مناسب24ـ 22 درجه است .فقدان شرايط اپتي موم باعث ناراحتي وسروصـداي غيـرعـادي جـوجـه ها مي شود كـه هنگام ورودبه سـالن مي تـوان آن را تشخيص داد.
  علي ايحال كنترل شـرايط فيـزيكي سـالن انتظارومـدت انتظار ـ بخصـوص بـراي دست اندركاران جوجه كشي ـ كارساده اي است كه درردگيري مشكل مؤثراست .
  گام پنجم : بررسي كيفيت جوجه توليدي 
  بخشي ازمشكلات كيفي جوجه به گله مادروبخشي به جوجه كشي برمي گردد.
  درجوجه كشي حذف جوجه هاي درجه 2 ( ريزـ زمين گيرـ دهيدراته ـ فقدان چشم ـ منقـارمتقاطع وتورم وزخم ناف . . .) مهم است درمراجع ، ميزان استاندارد جوجه هاي درجه 2 حدود1% عنوان شده ولي عملا“ ودركشورما اين درصدبيشتراست ودرگله هاي جونيـور ونيـزگله هاي پير2% وبعضـا“ هم تا 3% مي رسد.
  عامل اصلي وجود جوجه هاي دهيدراته ، پرت رطوبتي زياد تخم مرغ در جريـان انكوباسيون است. دوروش براي محاسبه اين افت وجوددارد .يكي محاسبه ميزان Humdityloose (رطوبت ازدست رفته)
باتوزين تخم مرغ هاي معين درسنين 1 و18 ، كه اين ميزان درشرايط نرمال ومتعارف 13ـ12% است .
افزايش اين درصد ،باعث دهيدراتاسيون ووازدگي،و كاهش آن موجب هيدراتاسيون وپـرآبي جـوجـه مي شود كه بنوبه خودباعث بسته نشدن نـاف وافزايش احتمال عفـونت نـاف مي گردد .درهردوحـال تلفات اوليه ووازدگي گله افزايش مي يابد.
  روش ديگر،محاسبه وزن تخم مرغ قبل ازست كـردن وجـوجـه توليدي حاصل ازآن است درحالت استاندارد وزن جوجه بـايـد حـدودا“ 66% وزن تخم مـرغ بـاشـد . درغيـراين صـورت بـاز يـا مشكل دهيدراتاسيون داريم ياهيدراتاسيون . 
  براي كنترل رطوبت ازدست رفته ،دردامنه استـاندارد ومتعـارف آن ، بايدمجموعه شرايط فيزيكي سيستم جوجه كشي ،ازسالن نگهداري تخم مرغ تاسـالن گـريد جـوجـه، تحت كنترل باشد . اين شرايط براي قسمتهاي مختلف سيستم درجدول زيرآمده است . 

مكان سالن گريد تخم مرغ 
ذخيره تخم مرغ 
اتاق گاز 
سالن ستر  
ستر 
سالن هچر  
هچر سالن گريد جوجه سالن نگهداري جوجه 
ماشين حمل
حرارت 18 27ـ20 24ـ22 5/37
(F5/99) 24ـ22 37 (5/98) 22 25ـ22
رطوبت 80ـ70 80ـ70 80ـ60 60ـ50 60ـ58
(86) 70ـ60 70
(87)  

نهايتا“ ضمن گام پنجم اگرديديم مشكلي درسيستم جـوجـه كشي نداشته ايم و ميزان حذف جوجه هاي وازده وميـزان افت رطـوبت ووزن تخم مـرغ هم عـادي است ، مشكل بـايـد درشـرايط بهـــداشتي وبيماريهاي egg born باشد كه ازطريق تخمدان مرغ هاي مادر ياآلودگي ثانويه سالن ها ودستگاههاي
جوجه كشي عارض شده باشند .دراين موردسه بيماري اهميت ويژه دارند :
  سالمونلوز كه منشأ آن گله مادراست .درسطح باليني علائم خاصي درگله مادرديده نمي شود. ( نه افت توليد ونه تلفات ) بيماري عمدتا“ ازطريق تخمدان ودرسالمونلاهاي گروه تيفي موريوم ازطــريق آلودگي موادغذايي بوسيله جوندگـان وبخصـوص موش ،انتقـال مي يابد .ولي درگله گــوشتي پس از گذشت دوره كمـون كه 6ـ 5 روزاست ، آغــازودرهفته دوم با علائم اسهـال سفيدوپژمردگي به اوج مي رسد . افت هچ بدليل تلفات جنين هاي آلوده مي تواند اتفاق بيافتد.تشخيص قطعي پس ازمشاهده علائم فوق وتأييد آن از طريق آزمايشات باكتريولوژيك وسرولوژيك امكان پذيراست .
  آسپرژيلوس هم بيماري egg born است ولي ازطريق تخمـدان منتقل نمي شود، بلكه ازراه آلودگي ثانويه پوسته تخم مرغ باقارچ اتفاق مي افتد.آلـودگي تخم مـرغ هم مي تواند ازبستـر وپوشــال ودان آلوده درگله مـادرناشي شـده بـاشد وهم ازنقص وضعف سيستم بهـداشتي درجوجه كشي . بهـرحـال ‌آسپرژيلوس هم به بيمـاري حـادتنفسي جوجه هاي جـوان وتلفات شـديد بخصوص درهفته اول منجر مي گردد.
  عفونت بند ناف هم مي تواند ازنقص سيستم بهداشتي جوجه كشي بوجودآيد . دراين حال عفونت كلي باسيلي ازطريق ناف،جوجه ها را آلوده ومنجربه تلفات10روز اول مي شود كه اوج آن درروزهاي 6 ـ3 قرار دارد.
بنابراين معمولا“ منشأآلودگي سالمونلايي درگله مادر وآلودگي ناف درجوجه كشي است ولي آلودگي قارچي مي تواند ازهــردوجا ناشي شـده باشد .دراين صورت اگــر مشكل فقط درجوجه هاي توليدي حاصل ازيك گله خاص باشد وسايرگله هايي كه تخم مرغشان درهمان جوجه كشي چيده مي شودفاقد مشكل باشند، مشكل ازدستگاههاست .ضمن اينكه آزمايشات وكشت قارچي وميكروبي درهرسه بيماري مي توانندمارا درشناسايي وردگيري سرچشمه مشكل ياري رسانند.شكستن تخم مرغ هاي هچ نشده و مشاهده تلفات جنيني ناشي از رشدقارچ دراطاقك هوايي هم به حدكافي روشنگرريشه آلودگي است . اگراين آلودگي درتخم مرغ هاي فارم خاصي باشد، طبعا“ جوجه كشي سرمنشأ مشكل نيست وآلودگي ازفارم به جوجه كشي منتقل شده است ولي اگـرآلودگي درتخم مرغ هاي فـارم هاي مختلف باشد يا مشكل ازجوجه كشي است يـاجوجه كشي بطـريق ثـانويه ا زطريق فـارم آلوده شـده وبه نوبه خود به آلودگي جوچه هاي فـارم هاي ديگر كمك كـرده است .درموردآلودگي ثانويه جوجه كشي، درصورت رعايت ضدعفوني ونكات بهداشتي بايد قضيه فيصله يابد ولي اگر آلودگي ازگله مادرشروع شده باشد ، ضدعفوني جوجه كشي دركنترل آن تأثيري نخواهدداشت .
  خلاصه مراحل بررسي وردگيري وازدگي جوجه هاي گوشتي :
  1 ـ تحقيق صحت وسقم اصل گزارش
  2 ـ بررسي مسائل مديريتي شامل :
احتمال سرما خوردگي ـ احتمال تشنگي كشيدن ـ بررسي جيره به لحاظ بالانس وميزان TVN ـ مسائل بهداشتي بخصوص دررابطه با بستر
  3 ـ بررسي مسائل حمل شامل :
تلفات ضمن حمل + ميزان شادابي جوجه پس از تخليه ـ مدت حمل ومسافت آن ـ نحوه بسته بندي وچيدن كارتن ها ـ تجهيزات حمل 
  4 ـ بررسي مدت انتظار شامل :
مدت نگهداري درسالن انتظار ـ رطوبت وحرارت سالن انتظار
  5 ـ بررسي مسائل جوجه كشي شامل :
ميزان جوجه هاي حذفي وعوامل حذف ـ ميزان افت رطوبت تخم مرغ ـ ميزان افت وزن تخم مرغ ـ نتايج كشت هاي ميكربي وقارچي ـ كنترل وضعيت بهداشتي
  6 ـ بررسي گله مادر شامل :
بيماي هاي گله ـ بررسي جيره ـ بررسي وضعيت بهداشتي گله ـ نتايج كشت ها وآزمايشات سرولوژيك

 

تخفيف اثرات استرس گرمايي از راه عادت دادن طيور به گرما

چکيده

استرس گرمايي اثرات زيان آور متعددي بر طيور مي گذارد عادت دادن طيور به گرما يکي از شيوه هاي تخفيف اين اثرات است در اين مقاله مروري برجوانب مختلف بکارگيري اين شيوه شده است .

 

مقدمه

امروزه در نتيجه تلفيق دانش انسان و اثرات طبيعت جوجه هاي گوشتي با قابليت رشد بسيار سريع توليد شده اند که اين رشد سريع ، فشار زيادي بر سيستم هاي فيزيولوژيک بدن پرنده وارد مي کند لذا حساسيت پرنده به انواع استرس ، افزايش مي يابد که استرس گرمايي يکي ازمهمترين آنها ست استرس گرمايي پاسخ پرنده به افزايش بيش از حد دماي محيط است اگر تلفيق رطوبت فراتر رود آنها در شرايط استرس گرمايي واقع خواهند شد . استرس گرمايي در طيور منجر به افزايش تعداد تنفس افزايش PH خون اختلال توازن اسيد – باز کاهش توان توليد ، توليد لاشه هايي سبکتر و با چربي بيشتر ، افزايش دفع الکتروليت هاي خون از قبيل سديم ، پتاسيم ، کلسيم ، منيزيم ، فسفر ، آهن ، روي ، موليبدن ، مس و بي کربنات ، رقيق شدن خون و کاهش هماتوکريت مي شود . بعضي عوامل مديريتي از قبيل تهويه مناسب سالن ، اعمال تاريکي در موقع استرس گرما ،کاهش تراکم سالن و عادت دادن طيور به گرما و برخي عوامل محروميت غذايي ، اصلاح ترکيب جيره و حذف پروتئين اضافي جيره در تخفيف اثرات زيان آور استرس گرمايي موثر مي باشد .

 

عادت دادن طيور به گرما

عادت دادن يا سازش دادن طيور با گرما يکي از شيوه مقابله با اثرات زيان آور استرس گرمايي است به خوبي ثابت شده که اگر جوجه هاي گوشتي در سنين اوليه در معرض دماي محيطي بالا قرار گيرند توانايي آنها طي استرس گرمايي بعدي به طور قابل ملاحظه اي افزايش مي يابد که اين پديده را خو گرفتن مي نامند اين روش شامل عادت دادن پرنده ها به يک استرس گرمايي مصنوعي قبل از وقوع استرس گرمايي که به طور طبيعي اتفاق مي افتد مي باشد . بر طبق گزارش هاي حاصل از تحقيقات متعدد عادت دادن جوجه هاي گوشتي به دماهاي بالا ، براي تخفيف اثرات زيان آور استرس گرمايي سود بخش است . Geract گزارش کرد که عادت دادن جوجه هاي گوشتي به دماهاي بالا در خلال روزهاي اول زندگي مقاومت به گرنا را در مراحل پاياني دوره پرورش يعني زماني که استرس گرمايي عملا آسيب مي رساند بالا مي برد . Teeter و همکاران جوجه هاي گوشتي اي را که قبلا به استرس گرمايي چرخه اي عادت کرده بودند در معرض استرس گرما قرار دادند و مشاهده کردند که ميزان مصرف خوراک اين پرنده ها نسبت به پرنده هاي عادت نيافته يعني جوجه هاي گوشتي که در دماي ثابت 24 درجه سانتي گراد پرورش يافته بودند و براي اولين بار استرس گرمايي را تجربه مي کنند 24 درصد کمتر و دماي بدن آنها نيز 4/0 درجه سانتي گراد کمتر بود کاهش مصرف غذا و دماي کمتر بدن بيانگر مقاومت بيشتر جوجه هاي گوشتي عادت يافته به استرس گرمايي است . 

Yahav و Hurwitz در يک آزمايش براي بررسي اثر خون گرفتن جوجه هاي گوشتي به استرس گرمايي ، جوجه هاي گوشتي را در سن 5 روزگي و يا 5 و 7 روزگي به مدت 24 ساعت در معرض استرس گرمايي قرار دادند و سپس اين جوجه ها را در سن 42 روزگي در معرض استرس گرما قرار دادند و گزارش نمودند که اين جوجه ها نسبت به گروه شاهد دماي مقعدي و ميزان مرگ و مير کمتري داشتند . همانطوري که در گزارش هاي بالا مشاهده ميشود کاهش دماي بدن يکي از نتايج عادت دادن جوجه هاي گوشتي به گرماي محيط است بر طبق نظر May و همکاران کاهش دماي بدن درناحيه مقعد به عنوان يک شاخص خوب عادت يافتن در جوجه هاي گوشتي مي باشد بنابراين دماي بدن پايين تر دلالت بر عادت کردن جوجه هاي گوشتي به استرس گرمايي و کم شدن اثرات زيان آور استرس گرمايي و کم شدن اثرات زيان آور استرس گرمايي بر جوجه هاي گوشتي عادت يافته دارد استفاده از شيوه عادت دادن جوجه هاي گوشتي به استرس گرمايي ممکن است با دو مشکل روبه رو شود مشکل اول اين که در موقع اعمال استرس گرمايي مصنوعي در سنين اوليه ممکن است مرگ و مير افزايش يابد و مشکل دوم اينکه ممکن است شدت گرماي مصنوعي که جهت عادت دادن به کار مي رود کافي نباشد در مورد علل اثرات مفيد خو گرفتن دلايل متعددي بيان شده است بر طبق نظر Teeter و Smith با توجه به اثري که مصرف خوراک بر دماي بدن پرنده هاي تحت استرس گرمايي دارد مصرف غذا نمي تواند در فرايند خو گرفتن ناديده گرفته شود 50 تا 70 درصد اثر هيپوترميک خو گرفتن پرنده به استرس گرما ممکن است ناشي از کاهش مصرف غذا در پاسخ به استرس گرماي مصنوعي باشد همچنين بر طبق نظر Teeter اثر مفيد خوگرفتن احتمالا بدين علت باشد که واکنش سازگاري چه بسا پرنده ها را براي انتقال فرآيندهاي گرمازايي از زمان استرس گرمايي به دوره هاي زماني خنک تر شبانه روز قادر سازد . Yahav و Hurwitz گزارش کردند که در معرض گرما قراردادن جوجه هاي گوشتي در سنين اوليه ، به تغييرات هموديناميک منجر مي شود و غلظت تري يدوتيروزين پلاسما را کاهش مي دهد اين محققان پيشنهاد کردند که اين تغييرات ممکن است بخشي از مکانيسمي باشد که با بهبود مقاومت دمايي در جوجه هاي گوشتي عادت يافته همراه مي شود .

 

فصلنامه چکاوک – مهندس محمد يگانه پرست

نقش ویتامین A,D در تغذیه طیور

نقش اساسی و بسیار ارزنده و ویتامینها در فرایند فیزیولوژیکی و متابولیسم اندام طیور و دام برکسی پوشیده نیست لذا با صنعتی شدن مرغداری ها و نگهداری انبوه و تراکم زیادی مرغ در یک لانه ٬سبب شده است که در رشته مرغداری توجه خاصی به مسائل مربوط به تغذیه مبذول شود . در این بین نقش ویتامین A در بازار بصورت استات .پالمینات و الکلات در تغذیه طیور مورد استفاده قرار می گیرد ولی نوع استات آن در طیور ترجیح دارد واحد بین المللی (IU) ویتامین A نوع استات ریتنول برابر 344/. میکروگرم ویتامین A می باشد که برابر یک واحد U.S.P است . 

عمل ویتامین A :

ویتامین A اشتهای طیور را زیاد کرده و هضم غذا را آسان تر می کند روی همین اصل یکی از عوامل رشد محسوب می شود لذا جوجه ها احتیاج زیادی به آن دارند . این ویتامین در ایجاد بال و پر نیز نقش مهمی ایفا می نماید ثابت شده است که اگر از تخم مرغهایی که مبتلا به کمبود ویتامین A هستند جوجه کشی به عمل آید قدرت تفریخ و جوجه درآوری پائین می آید اغلب جوجه ها در تخم تلف می شوند و چنانچه مقدار ویتامین A در غذای مرغ کم باشد جوجه های بدست آمده در هفته اول زندگی تلف می شوند ولی مرغهایی که به اندازه کافی ویتامینA در غذای خود دریافت می دارند جوجه های آنها به راحتی قادر به زندگی بوده ٬ چنانچه غذای جوجه ها از نظر این ویتامین کمبود داشته باشد علائم کمبود در سنین اولیه بروز خواهد کرد . 

علائم کمبود ویتامین A :

علائم کمبود ویتامین A ٬در جوجه ها عموماً عبارتند از توقف رشد ٬ضعف و لاغری ٬افتادن بال ٬لنگش ٬ ازبین رفتن و کم شدن پیگمان های زرد پا و منقار ٬تورم و پیدایش ترشحاتی در چشم و اطراف آن و ریزش ماده لزج از بینی البته در تمام جوجه ها همه این علائم و حالات دیده نمی شود زیرا جوجه های مبتلا عموماً در همان مرحله اولیه کمبود تلف می گردند . 

کمبود ویتامین A در جیره غذای مرغ مادر ممکن است باعث شود که جنین در هفته اول جوجه کشی تلف شود یاپس از تفریخ مدتی زنده بماند اما ضعیف باشد و یااینکه مدت کوتاهی پس از تولد تلف شود . اما کمبود ویتامین A در طیور بالغ خیلی به کندی ظاهر می شود . در طیوری که قبلاً با مقدار کافی ویتامین A تغذیه شده ولی بعداً دچار کمبود یا قطع ویتامین در غذای خود شده اند ٬علائم کمبود معمولاً بعد از 2 تا 5 ماه ظاهر می گردد. ممکن است تعداد خیلی کمی از طیور در همان وهله اول علائم کمبود را نشان دهند ٬ ولی عموماً به علت استفاده بدن از ذخایر کبدی و غیره طیور می توانند کمبود یا قطع ویتامین را در تغذیه تا مدت ها بدون علائم ظاهری تحمل نمایند . اولین علامت کمبود پائین افتادن میزان تولید تخم مرغ است سایر علائم که به فاصله چند روز ظاهر می شوند عبارتند از: ضعف و پژمردگی مرغها ژولیده شدن پرها مخاطات ابتدائی لوله تنفسی دچار التهاب گردیده آثاری شبیه به کوریزا یا C.R.D در مرغها ایجاد می شود . تنفس مشکل و مایع لزجی ازبینی ریزش پیدا می کند . سینوس متورم و در نتیجه صورت برجسته به نظر می رسد . در داخل دهان نیز دانه های سفید رنگ چرکی بوجود می آید که به آسانی کنده می شود . گاهی این دانه ها در حنجره و در داخل نای دیده می شود این دانه ها را که در قسمت ابتدایی دستگاه گوارشی بوجود می آید نباید با دانه های دیفتری و یا لارنگوتراکئیت اشتباه گرفت ٬ چون دانه های سفید ناشی از کمبود ویتامین A به آسانی و بدون خونریزی برداشته می شود اثر ویتامین A در پیشگیری بسیاری از بیماری های طیور مانند آر.دی- نیوکاسل – وبای مرغان و تفوئید مرغان و همچنین آلودگی های انگلی مثل کوکسیدیوز و کرم های روده ای بویژه آسکاریس به ثبوت رسیده است ویتامین A در پیشگیری از استرس ناشی از گرما در مرغان تخمی تاثیر قابل توجهی دارد . 

درمان وپیشگیری کمبود ویتامین A :

تجویز ویتامین A در آب و غذا به میزان 5-3 بار بیشتر از حد توصیه شده در مواقع معمولی به خوبی جواب می دهد و آثار و جراحات کمبود ویتامین در عرض چند روز مرتفع می گردد . وبرای پیشگیری و کنترل کمبود ویتامین A باید به نکات زیر توجه داشت :

1- استفاده از ویتامین A با ثبات در جیره غذایی طیور 

2- افزایش آنتی اکسیدان مناسب به جیره غذایی و با مکمل حاوی ویتامین 

3- کنترل مرتب غذا از نظر میزان ویتامین 

4- ذخیره صحیح و دقیق مواد اولیه ٬مکمل و جیره ساخته شده تا قبل از مصرف٬ استفاده از غذا به صورت تازه 

علائم مشخصه کمبود ویتامین D :

در جیره غذایی طیور عبارتست از عدم استفاده بدن از کلسیم و فسفر در نتیجه اختلالات در استخوان های بدن و مفاصل و در طیور تخمی کاهش تولید تخم مرغ و اثر سوء در کیفیت پوسته .

علائم کمبود در جوجه ها:

در جوجه ها در مرحله ای که معمولاً رشدشان سریع است علائم کاهش رشد و علائم ریکتوز و نرمی استخوان در طی دو هفته بوجود می آید . معمولاً منقار ٬ پنجه ها و استخوانها نرم می شوند و راه رفتن مشکل می گردد . حتی روی مفصل ها چمباتمه می زنند به مرور که کمبود ادامه یافت تلفات به وجود می آید حتی ممکن است 100 درصد جوجه های مبتلا تلف گردند . 

در طیور آثار خمودگی و کسل بودن مشاهده می شود ٬پرها خشن و آویزان می شود سن رشد کاهش یافته و از وزن کاسته می شود چنانچه در گله معالجه صورت نگیرد تلفات به صدرصد می رسد در طیور درمان شده ممکن است استخوان ساق پا خم باقی بماند در طیور بالغ معمولاً تعداد تخم مرغ کاهش می یابد پوسته نازک میش ودر مرغهای مادر خاصیت جوجه درآوری کاهش می یابد و ندرتاً ممکن است مرغ دچار فلجی شود . استخوان منقار و پنجه ها و ساق نرم و استخوان جناق سینه کج و نرم می شود . استخوانهای نرم شده معمولاٌ به آسانی خم شده و می شکنند کمبود ویتامین D در اواخر دوره جوجه کشی سبب تلفات جنین می گردد که بیشتر در روزهای 18 و 19 اتفاق می افتد و باعث شکل منقار و عدم تشکیل کامل اسکلت می گردد . 

درمان وکنترل ویتامین D :

در فرم های پیشرفته بیماری تزریق یک دز ویتامین D جواب بهتری می دهد تا استفاده از آن در غذا٬ دز مناسب واحد بین المللی ویتامین D3 در ازای هر کیلوگرم وزن است در مرغهای تخمی و مسن این مقدار دو برابر می شود در پی تزریق ویتامین می توان مقدار کافی ویتامین D به غذا و یا آب اضافه نمود . برای کنترل و پیشگیری از بوجود آمدن آثار کمبود٬ باید مقدار لازم ویتامین D به غذا و یا آب اضافه نمود . 

برای کنترل و پیشگیری از بوجود آمدن آثار کمبود ٬باید مقدار لازم ویتامین D به جیره غذایی اضافه نمود میزان احتیاج به ویتامین D3 بستگی به مقدار کلسیم به فسفر و چگونگی استفاده جوجه ها از نور آفتاب دارد . دادن مقدار بیش از حد لزوم ویتامین D3 به طیور به مدت طولانی سبب ضایعات کلیوی و مفاصل می شود .

منبع : مجله مزرعه شماره 53 

نقل از : کتاب نقش ویتامین در تغذیه طیور – دکتر مراد علی زهری

مسمومیت آفلاتوکسین در جوجه ها (گالوس گالوس): یک نوع تاثیر سمی

چکیده 
مرغداری معمولا محیط مناسبی برای رشد آفلاتوکسین ها است. و در میان گوشت مرغ تغییرپذیری گسترده ای از نظر حساسیت بخصوص در میان گونه ها به این میکوتوکسین ها وجود دارد. مطالعات مقایسه ای توکسیکولوژی در گونه های پرندگان نشان داده اند که جوجه اردک ها و جوجه های بوقلمون حساس ترین گونه ها نسبت به آفلاتوکسین هستند، بلدرچین ها حساسیت متوسطی را نشان می دهند. در صورتی که جوجه مرغ ها مقاوم ترین نوع به شمار می روند. تاثیر سمی (HERMID) یک پدیده پاسخ دوزی می باشد که به وسیله تحریک دوز کم و ممانعت دوز زیاد توصیف می شود. تحریک دوز کم مشخصا در فقط حدود 30 الی 60% بزرگتر از کنترل ها حداکثر می باشد. تاثیر سمی از نظر تغییرات در وزن بدن در مطالعات زیادی تذاکر داده شده است. از آنجمله آنهایی که برای برنامه مسمومیت شناسی ملی ایلات متحده و با بیش از 50 ماده شیمیایی انجام شده اند. مقاله اخیر بررسی می کند که چگونه سطوح کم مصرف آفلاتوکسین درتغذیه می تواند به طور موثری در سرعت رشد جوجه ها تاثیر بگذارد. به طور کلی تحقیقات گوناگون مستقلی نشان داده اند که مصرف آفلاتوکسین به یک روش دو مرحله ای مثل تاثیر سمی و با یک تحریک دوز کم و یکممانعت دوز زیاد روی رشد تاثیر می گذارد. سپس چنین مشاهداتی برای سایر مواد سمی دیگر و مدل های حیوانی عمومیت دادهشدند نشاندهنده آن است که دوزهای کم عوامل تشدید کننده پاسخ های تطبیقی را القا می کنند چون در سرعت های تشدید شده رشد منعکس شده اند. مفاهیم ضمنی چنین پاسخ های دوز تاثیر سمی مختصرا مورد بحث قرار می گیرند:
کلمات کلیدی مهم: آفلاتوکسین، اثر سمی ماده، بیماری تاثیر سمی آفلاتوکسین، جوجه، علم مرغداری

مقدمه:آفلاتوکسین ها یک گروه از متابولیت های متروسیکلیک ساخته شده از قارچ آسپرژیلوس فلاووس هستند. آفلاتوکسین ها برای اولین بار بعنوان ایجاد کننده شیوع بیماری × بوقلمون شناسایی گردیدند، یک بیماری که بیش از 000/100 جوجه بوقلمون را در سال 1960 در انگلستان کشت (آسپلین و کارناقان، 1961). 
افلاتوکسین ها یک موضوع شکل مهمی هستند چون آنها هپاتوکارسینوژن ها هستند و برای ایفای یک نقش مهم در رویداد زیاد کارسینومای هپاتوسلولی انسان ودر زمینه های مناطق بخصوص دنیا در نظر گرفته می شوند (کاست، 2003). 
در مرغداری، خوردن غذای آلوده با آفلاتوکسین ها ممکن است منجر به عملکرد ضعیف و کاهش وزن اندام ها، توقف مصونیت در برابر بیماری ها ، صدمه غیر قابل جبران کبد، و در نهایت مرگ می گردد (اوسترووسکی، 1984، لسون و همکاران 1995). بعلت این تاثیر پذیری؛ مرغداری معمولا آمادگی زیادی برای ابتلا به آفلاتوکسین ها دارد. اما حساسیت سویه های مرغ خانگی نسبت به این میکوتوکسین ها کمتر است. مطالعات مسمومیت شناسی مقایسه ای در گونه ها پرندگان نشان داده اند که جوجه اردک ها و جوجه بوقلمون ها حساس ترین گونه ها نسبت به افلاتوکسین ها هستند و بلدرچین ها حساسیت متوسطی را نشان می دهند در صورتی که جوجه ها مقاوم ترین گونه هستند (سن و همکاران 1995) وزن بدن و وزن نسبی کبد جوجه بوقلمون بطور زیادی تحت تاثیر دوزهای خورانده شده در PPM4/0 افلاتوکسین کم همانند B1 درجیره غذایی آنان قرار می گیرد، در صورتی که جوجه مرغ ها در این جیره غذایی و با این غلظت تحت تاثیر قرار نگرفتند. (اوسترووسکی 1984). به طور کلی بعضی از مطالعات یک افزایش نسبتا کم در وزن بدن جوجه های را گزارش کرده اند که در جیره غذایی خود در معرض افلاتوکسین ها قرار گرفته اند. 
تاثیر سمی یک پدیده پاسخگویی دوز می باشد که به وسیله تحریک کم و ممنوعیت دوز زیاد توصیف می شود. تحریک دوز کم مشخصا فقط در حدود 30 تا 60% حداکثر می باشد (کالابرس، 2002). این نوع پاسخ در گذشته به صورت دو مرحله ای Uشکل، j شکل، معکوس و دوتایی، جبران زیاد، تحریک آمیز- ممنوعیت و غیره شرح داده شدهاست. هومسیس از نظر تغییراتدر وزن بدن در بسیاری از مطالعات تذکر داده شده است. از آنجمله آنهایی که در مورد برنامه مسمومیت شناسی ملی ایالات متحده و با بیش از 50 ماده شیمیایی انجام شده اند (جدول 1 را برای دیدن مواد شیمیایی آزمایش شده، نگاه کنید، کالابرس و بالدوین، a2003، کالابرس و بلین 2005). اکثریت پاسخ های دوز مرتبط با تغییرات در وزن بدن دارای حداکثر پاسخ های تحریکی مابین 110% و 150% کنترل بوده اند (جدول 2). باید تذکر داده شود که پایگاه داده های هورمسیس شامل مطالعاتی با افزایش های زیر 110% نمی باشند، مگر اینکه نتایج از لحاظ آماری مهم باشند (کالابرس و بلین 2005).
جدول 1- خلاصه اطلاعات شیمیایی و مدل در مطالعات مشاهده تاثیرات هوموسیس روی پارامترهای بدن 
هدف مقاله حاضر خلاصه کردن و آنالیز کردن مدرک علمی می باشد که نشان می دهد که اطلاعات وزن بدن در جوجه ها (گالوس گالوس) در معرض یک جیره غذایی آفلاتوکسین متناسب با نمونه پاسخ دوز هورمسیس وارزیابی مفاهیم احتمالی این پدیده می باشد.

افلاتوکسین ها و هورمسیس در جوجه ها 
یک منحنی پاسخ گویی دو مرحله ای تحریک دوز کم و ممنوعیت دوز زیاد برای وزن بدن در جوجه های دریافت کننده سطوح درجه بدی جیره غذایی با افلاتوکسین به طور گسترده ای در نوشتجات گزارش گردیده است. جدول 3 نتایج چندین مطالعه ای که با جیره غذایی افلاتوکسین هایی در جوجه ها انجام گرفته اند را به طور خلاصه نشان می دهد که یکتحریک کم و در سطح دوز کم آزمایش شده ای مشاهده می گردد. در یک مطالعه انجام شده در جوجه های گوشتی ( هوف 1980)، مرغ های دریافت کننده جیره غذایی با مجموع سطح آفلاتوکسین 625 و µg/kg1250 یک میانگین وزن بدن 24±528گرم و 24±515 گرم داشتند. میانگین وزن بدن جوجه های کنترل 23±511 گرم بود تحریک وزن بدن در این آزمایش تجربی با یک افزایش 3/3% در µg/kg625 افلاتوکسین و حدود 1% برای µg/kg1250 کم بود هوف وهمکاران (1986) دریافتند که جوجه های گوشتی دریافت کننده جیره غذایی حاوی µg/kg1250 آفلاتوکسین برای 21 روز میانگین وزن بدن 28±557 گرم در مقایسه با میانگین وزن جوجه های تحت کنترل( 20±520 گرم ) را داشتند. این تحریک در وزن بدن یک افزایش 1/7% روی گروه کنترل را نشان داد. سطوح بالاتر افلاتوکسین در جیره غذایی منجر به کاهش زیادی در وزن بدن گردید (2500 µg/kg5000) (2/89 و 1/77% کنترل به ترتیب). شکل 1 طرح هایی از اطلاعات منتشر شده در مقاله های ذکر شده بالا را نشان می دهد (هوف، 1980، هوف وهمکاران 1986) که آنجا پاسخ دو مرحله ای هورمسیس مشخص با تحریک دوز پایین و ممنوعیت دوز بالا مشاهده می شود. در یک مطالعه اجرا شده ای توسط (یاز و سوگاما را 1995) جوجه های گوشتی در حال رشد µg/kg3000 افلاتوکسین B1 خالص شده ای از دوز 4 تا 11 را تغذیه کردند و دارای میانگین وزن بدن 2/5±1/89 گرم در مقایسه با 6/3±3/85 گرم برای کنترل های مربوطه را داشتند. جوجه های سفید لگهورن مذکر روز قبل مجموعا µg/kg1000 جیره افلاتوکسین را برای سه هفته خوردند و یک وزن بدن نهایی 7/219 گرم در مقایسه با 3/210 گرم برای گروه کنترل را داشتند. اگر چه تحریک دوز پایین افلاتوکسین ها روی وزن بدن دراین مطالعات همیشه زیر 10% بود. ولیکن یک تطابقی برای نشان دادن یک تاثیر واقعی وجود داشت تحریک هورمسیس معمولا کم است (معمولا بیش از 30% تا 6% نیست، کالابرس و بلین 2005). بنابراین موجب آن غالبا چشم پوشی می گردد. ولیکن برای یک تولید کننده جوجه کبابی، هر افزایشی در وزن بدن یک افزایش زیاد در درآمد را نشان می دهد. 
مطالعات مذکور فوق مدرکی را برای پاسخگویی تحریک دوز پایین و ممنوعیت دوز بالا در افلاتوکسین های در جوجه ها را فراهم می کنند. ولیکن بهترین مدرک برای پاسخ هورمسیس آفلاتوکسین های جیره غذایی در وزن بدن جوجه ها از مطالعه ریچارد سون وهمکاران 1987 بدست می آید که در طول 15 روز هر افزایش وزنی را هر چند خیلی کم مورد آزمایش قرار دادند. در این مطالعه یک منحنی معکوس دوز j شکل هورمسیس برای وزن بدن در مقابل سطح آفلاتوکسین جیره بدست آمد. بعلاوه یک مدل چهارتایی رسمی در منحنی مناسب بود. (شکل2)
پاسخ هورمسیس آفلاتوکسین ها به وزن بدن در جوجه های سایر گونه های تجارتی نظیر اردک ها و بوقلمون ها مشاهده نشده است. برای مثال جوجه بوقلمون های دریافت کننده جیره غذایی حاوی µg/kg 500، 250، 125 برای مدت 21 روز به ترتیب وزن های بدن 4/65% و 2/81% و 89% از خود نشان دادند.(هامیلتون و همکاران، 1972) البته اردک ها حساسیت بیشتری نسبت به تاثیرات جیره غذایی با آفلاتوکسین ها را دارا هستند. برای مثال اردک های آلابیو در مدت 2 هفته از جیره غذایی با مقدار 50، 100، /kg200 گرم آفلاتوکسین برای 14 روز تغذیه کردند و به ترتیب وزن های بدنی مربوط به 1/78، 3/54 و 3/40% نسبت به گروه کنترل داشتند. (اوسترووسکی و میز، 1983). 
بحث
چندین مطالعه به ارزیابی تاثیر آفلاتوکسین ها در جوجه ها با خصوصیات الگویی تحریک دوز کم و ممانعت دوز زیاد و پاسخ دوز هورمسیس پرداخته اند. یک مطالعه اجرا شده با مقادیری از دوزها و در فواصل زمانی کم، منحنی معکوس j شکل را در مطالعات نشان داده است که در آن نقطه پایان به طور معکوسی در معرض اکسنوبیوتیک ( xenobiotic ) قرار گرفت (شکل2). به طور قطع قابل برسی است که چرا جوجه ها به این روش در جیره غذایی های حاوی آفلاتوکسین پاسخ می دهند. هورمسیس یک استراتژی (خط مشی) برای حیوانات و بهینه سازی اختصاصی منابع را نشان می دهد و ممکن است از طریق دو مکانیزم عمل مختلف اتفاق بیفتد: تحریک مستقیم و تحریک غیر مستقیم ناشی از جبران بیش از حد توزیع اولیه و در تلاش برای تضمین اینکه هومئواستاتیس نگهداری می شود (کالابرس، 2002). 
بهرحال نتیجه یکسان است: پاسخ دو مرحله ای توصیف شده توسط تحریک نسبتا کم در مقایسه با موارد تحت کنترل؛ احتمال دارد که آفلاتوکسین ها به میزان زیادی برای کبد سمی باشند. در مجموع مکانیزم عمل آفلاتوکسین ها در پاسخ هورمسیس در جوجه ها نیاز دارد مورد تحقیق قرار بگیرد. 
جدول 3:خلاصه آزمایشات اجرا شده ای با جیره غذایی حاوی افلاتوکسین ها و نشاندهنده تاثیر تحریک مشاهده شده در دوزهای آزمایش شده کم 



جدول 4- شکست روابط دوز و پاسخگویی برای تغییرات در وزن بدن و در پایگاه داده های هورمسیس به وسیله عرض حد تحریک
درصد مجموع روابط دوز و پاسخ (108) تعداد روابط دوز و پاسخگویی عرض (برابر)



یک آنالیز از داده های هورمسیس مربوط به پارامترهای وزن نشان می دهد که عوامل بیشماری (جدول1) پاسخگویی دوز دو مرحله ای هورمسیس را از نظر بدست آوردن وزن بدن القا میکنند. پارامترهای پاسخگویی دوزها آنهایی هستند که مشخصا درهورمسیس با حداکثر پاسخگویی و مابین 110% و 150% از موارد تحت کنترل (جدول2). این یافته ها معمولا تایید کننده نمونه های نشان داده شده ای در حدود آفلاتوکسین در جوجه ها می باشند و در مورد وجود پاسخگویی دوزهای پایین جیره غذایی حاوی آفلاتوکسین ها و وجود پاسخگویی یک طبیعت معمولی تر بحث می کنند. 

نتیجه 
واقعیت این است که جیره غذایی حاوی مقدار کمی آفلاتوکسین و سایر مواد بیشمار سمی دیگر می توانند رشد راتحریک کنند در نتیجه دوزهای پایین دارای مفاهیم ضمنی برای صنعت مرغداری می باشند. برای مثال استفاده از مواد افزودنی غذایی به قصد کاهش جذب ماده سمی در مجرای گوارشی می تواند مجددا در زمینه های سودو ضرر ارزیابی شوند. از نظر مفاهیم اقتصادی و بهداشت عمومی پاسخ گویی هورمسیس، تحقیق درباره وقوع بالقوه پاسخگویی های هورمسیس برای تولید تجاری حیوانات به طور کلی ضروری می باشد.

پیشگیری از عفونت كلی باسیلوز از راه خوراك

باكتری اشرشیا كلی ( Escherichia) زمانی بیماری زا می شود كه pH لوله گوارش از ۵ بالاتر رود. با استفاده از تركیبات خاص در جیره غذایی، خوراندن لاكتوباسیل ها یا بعضی از اسید های پوشش دار می توان اسیدیته دستگاه گوارش را حفظ كرد. مانند تمام حیوانات خونگرم كه در محیط طبیعی نگهداری می شوند، در زمان كوتاهی پس از خروج از تخم، جمعیت میكروبی در لوله گوارش جوجه ها ایجاد خواهد شد. گونه های مختلف باكتریایی كه در لوله گوارش میزبان كلونیزه می شوند به تغییرات حساس می باشند. لوله گوارش در جوجه هایی كه تازه از تخم خارج شده اند. تا حدودی عاری از اجرام می باشد و دارای pH نسبتاً بالا و باكتری های غیر بیمارزایی مانند لاكتوباسیلوس ها است كه كاهش pH را در حدود ۴ تا ۵ ممكن می سازد. باكتری های بیماریزای روده ای ( Enteropathogenic) نظیر اشریشیا كلی در pH‌ بالاتر از ۶ تا ۷ ، فعالیت مطلوبی را لز خود نشان می دهند. در صورتی كه در جیره غذایی پرنده كربنات سدیم وجود داشته باشد، زمان انكوباسیون اسریشیا كلی مهاجم از ۷۲ ساعت طبیعی به ۵ تا ۱۲ ساعت كاهش می یابد. فاكتور ضد ترشح Antiseceretory Factor (ASF) پروتئین تنظیم كننده ای است كه از ترشح مایع به داخل روده جلوگیری می كند. مقدار ۰۱/۰ پیكومول از ASF‌ در جوجه باعث كاهش قابل توجهی در ترشحات ایجاد شده توسط توكسین های اشریشیا كلی می شود. پلاسمای جوجه هایی كه از اسهال رنج می برند، حاوی مقادیر كمی از ASF می باشد. اگر چه حضور این ماده ، یک پاسخ ایمونولوژیک به حساب نمی آید، با این حال توسط آنتروتوکسین ها در لوله گوارش به شدت تحریک می شود و به نظر می رسد که نقش مهمی در دفاع علیه ترشح مایعات در حالات مرضی داشته باشد.
فاکتور ضد ترشحی (ASF) در سیستم اعصاب مرکزی تولفید می شود و عمدتاً در غده هیپوفیز تجمع می یابد و از طریق خون و صفرا به دستگاه گوارش انتقال داده می شود.
●حساس بودن فاکتور ضد ترشحی به غذا
مقادیر ASF در پلاسمای خون به تناسب تغییر در اجزای طبیعی جیره افزایش می یابد. نوع خاصی از فاکتور ضد ترشحی که لیسیتین القاء شده توسط غذا ( Feed Induced Lecithin = FIL ) خوانده می شود، حساسیت ویژه ای دارد. این نوع ASF دارای همان خواص ضد ترشحی، نظیر ASF ایجاد شده توسط توکسین می باشد، ولی ساختمان شیمیایی آن تا اندازه ای متفاوت است.
تولید آن در سیستم اعصاب مرکزی مستقیماً به قند و امینواسیدهای جیره وابسته است. در تجربیات مختلف ثابت شده است که می توان میزان پروتئین خام جیره با پایه غلات را با افزودن سومین اسیدهای آمینه محدود کننده ( limiting amino acid) نظیر تره اونین، کاهش داد. در پرندگان در حضور مقادیر بالای فاکتور ضد ترشحی کاهش مشخصی در بروز اسهال مشاهده شده است. احتمالاً میزان تولید نیز به علت بهبود وضعیت سلامتی افزایش می یابد. شیوع اسهال را می توان به طور مشخصی با کاستن پروتئین خام جیره و به کمک خاصیت ضد ترشحی جیره کاهش داد. در حال حاضر به بهره گیری از مقادیر بیشتر پروتئین های گیاهی در جیره های طیور تمایل بیشتری وجود دارد. این امر می تواند رشد یک سویه را به سیستم گوارشی تحمیل کند. جوجه ها باید به خوردن جیره ای کاملاً متفاوت از نظر ساختار، مزه و ترکیب غذایی عادت داده شوند. سازگاری باید با در نظر گرفتن ترشح آنزیم تنظیم کننده pH، میزان عبور مواد هضم شده و مکانیسم های جذبی ایجاد شود.
تغذیه با مقادیر کم وم تناوب بیشتر، در حفظ اسیدیته لوله گوارش کمک می کند و بنابراین pH در حد مطلوب حفظ می شود. اطمینان از این امر، نه تنها از طریق سلول های پوشانننده معده كه اسید هیدروكلریك ترشح می كنند، بلكه با حضور باكتری های موجود در لوله گوارش، تأمین می شود. این باكتری ها به طور طبیعی در معده یافت می شوند و حضور آنها به فراهم كردن اسیدیته معده و مساعدت در حفظ pH ‌ مطلوب جهت فعالیت آنزیمی و جلوگیری از رشد باكتری های بیماریزا كمك می كند. در ۴ pH= ، این باكتری ها به سرعت رشد كرده، كاملاً فعال هستند. اگر pH به میزان خیلی زیاد افزایش یابد ( بالاتر از ۵ )، باكتری اشریشیا كلی تكثیر یافته، با باكتری های مفیدی كه تعداشان كاهش می یابد، رقابت می كند. تغییر در تركیبات غذایی تشكیل دهنده جیره باید به آرامی انجام شود تا به پرنده فرصت سازش یافتن داده شود. تغییر ناگهانی در تركیب جیره ممكن است به تغییر pH منجر شود. گونه های لاكتوباسیلوس از باكتری هایی هستند كه قادر به تولید مقادیر زیادی اسید لاكتیك می باشند. اثر ممانعتی لاكتوباسیلوس روی باكتریهای دیگر، به تولید پراكسیدهیدروژن توسط آنها نسبت داده شده است. باكتری های اسید لاكتیك از طریق خاصیت چسبندگی خود روی دیواره، خنثی سازی سموم، فعالیت باكتری كشی، جلوگیری از سنتز آمین و افزایش قدرت ایمنی، مانع از كلونیزه شدن كلی فرم ها می شوند. لاكتوباسیلوس اسیدوفیلوس ( Lactobacillus acidophilus ) همچنین قادر به تولید آنتی بیوتیك اسیدولین ( acidolin ) است كه مانع رشد ارگانیسم های بیماریزای روده ای می شود. شرایط طبیعی برای رشد باكتری های مولد اسید لاكتیك مناسب است. شرایط نامطلوب ( استرس ) این اثر را از بین می برد و رشد اشریشیا كلی را تشویق می نماید. تغذیه مخمر، تعداد باكتری های مصرف كننده اسید لاكتیك را تحریك كرده، pH دستگاه گوارش را پایین می آورد. در این حالت افزایش ساخت پروتئین باكتریایی وجود دارد. اسیدی كردن معده، نظریه نسبتاً جدیدی است. روش های متعددی برای اسیدی كردن معده پیشنهاد شده و مورد بررسی قرار گرفته است. افزودن اسیدهای معدنی و آلی ساده و مخلوطی از چند اسید كه باعث اسیدی شدن در محل های مختلف دستگاه گوارش می شوند، از جمله این روش ها است. غذاهای پلت شده pH دستگاه گوارش را پایین می آورند حال آنكه غذاهای آردی آن را بالا می برند. همچنین مشاهده شده است كه تغذیه با ذرت، PH دستگاه گوارش را پایین می آورد. با مشاهده اسهال در پرندگان لازم است جهت تصحیح دهیدراتاسیون، درمان حمایتی با تجویز مایعات و الكترولیت، صورت گیرد

پیشرفتهای سالهای اخیر در مواد افزودنی به تغذیه طیور

در روشهای غذادهی مدرن به طیور ، ماده های افزودنی غذا را در جایگاه اول اهمیت قرار می دهند . مواد افزودنی به غذا فقط محرک رشد و بالابرنده بازدهی غذا نمی باشند ، بلکه سلامتی طیور نیز میتواند بواسطه این مواد بهبود یابد . پروبیوتیکها ، آنزیمها ، مکمل های آمینواسید و مواد معدنی موجود ، افزودنی های جدید برای استفاده متخصصان تغذیه در جیره های طیور میباشند که اگر بصورت مناسبی بکار برده شوند ، اثرات مثبتی در بهره گیری از مواد غذایی دارند .

 

پروبیوتیکها :

پروبیوتیکها مکملهای برجسته زنده میکروبی هستند که اثرات مثبتی را با بالانس کردن روده حیوانات میزبان دارند . ریشه کلمه پروبیوتیک یونانی میباشد که بمعنای زندگی است و نقطه مقابل کلمه آنتی بیوتیک است که بمعنای ضد زندگی میباشد . تقریبا تمامی پروبیوتیکها از فروشگاه ها قابل تهیه میباشند که شامل :

Lactobacilli و Streptococci و مقدار کمی باکتری بیفیت ، مخمر و همچنین قارچ است . افزودنیهای باکتریایی دیگری که در تجارت از آنها استفاده میشوند عبارتند از :
Lactobacillus Acidophilus . 
L.bulgaricus . 
L.planatarum . 
L.casei . 
Bifidobacterium bifidum . 
Aspergillus oryzae . 
Saccharomyces cerevisae .

محصولات و پروبیوتیکهای متعدد تجاری زیادی در مغازه ها موجود میباشد که به برخی از آنها اشاره شد . این مواد در خارج از بدن کارآمد نیستند . پروبیوتیکها پس از ورود به بدن در دستگاه گوارش و بخصوص در روده کوچک شروع به تکثیر کرده و در تعداد زیاد وضعیت خود را به اثبات میرسانند .

استفاده از میکروارگانیسمهای زنده در تغذیه طیور که ممکن است شما آنها را بنام پروبیوتیک بشناسید در سالهای اخیر پیشرفت زیادی کرده است و مقدار زیادی از اینگونه فرآورده ها توسط سازمانهای تجاری مختلفی به بازار عرضه شده است . برای بدست آوردن سودهای بزرگ اقتصادی ، صنعت طیور تحت یک سیستم تولیدی متمرکز و فشرده رشد کرده است . حتی در این سیستم کوتاه و فشرده نیز انواع استرسهای مختلف و مرگ و میرهای گوناگون وجود دارد که بطور نامطلوبی بر روی عملکرد آنها تاثیر می گذارد . استفاده غذایی از پروبیوتیکها قدرت پیشرفت طبق برنامه را به طیور داده است و حتی استرس آنها را خنثی میکند . پروبیوتیکها همچنین اثرات مفیدی در افزایش وزن زنده ، کم شدن تلفات در برویلرها ، افزایش تولید تخم مرغ و تبدیل غذایی در لایرز دارد .

 

آنزیمها :

آنزیمها کاتالیزورهای طبیعی هستند که واکنشهای بیوشیمیایی را دچار تغییر میکنند ، بدون آنکه خودشان دستخوش تغییری بشوند . آنزیمها در طبیعت بصورت پروتئین میباشند که از آمینواسیدهای متوالی که بدنبال هم آمده اند تشکیل شده اند . فعالیت آنزیمها بستگی به رفتار متغیر و یا یک محل اختصاصی در محلول دارد. آنزیمها زنده نمی باشند ولی محصول ارگانیسمهای زنده ایی مانند : باکتریها ، مخمرها ، قارچها و بافتهای نباتی میباشند . آنزیمهای تجاری مختلف که مورد استفاده قرار می گیرند یک آنزیم را شامل نمی شوند . مقدار زیادی از فرآورده های مولتی ویتامین توسط سازمانهای تجاری مختلفی تهیه و به بازار عرضه شده است . برخی از آنزیمها که در فروشگاه ها قابل تهیه هستند شامل :

· Novozymes Sp243 .

· Beta glucanase .

· Cellulase .

· Lipase .

· Pectinase .

· Nutrizyme .

· Amylase .

· Protease .

· And …

طیور آنزیمهایی مانند : سلولاز ، همی سلوز ، بتاگلوکاناز که برای هضم دیواره سلولی گیاهان لازم دارند را نمی سازند . حدود هشتادوپنج تا نود درصد غذای طیور ، تشکیل شده از غذای گیاهی که شامل مقادیر زیادی فیبر میباشد . بیشترین اثرات امیدبخش آنزیمها در رژیمهایی با ذرت ، گندم و دانه های غلات میباشد زیرا آنزیمها فعالیتهای ضدغذایی آنها را تا حد زیادی خنثی میکند . دلیل فعالیتهای ضدغذایی اینگونه محصولات وجود خاصیت (Non Strach Polysaccarides) در آنها میباشد . اثرات مفید استفاده از آنزیم در جیره هایی که بر اساس جو ، جوی دوسر ، گندم و چاودار میباشند بر اساس NSP این محصولات مشخص میشود . با دقت در انتخاب آنزیم از میان آنزیمهای گسترده و متنوع تجاری قابل دسترس و موجود در بازار میتوان بخوبی عملکردها را در طیور بهبود بخشید . افزایش استفاده از آنزیم در غذا ، گمان میرود که فقط بخاطر منافع اقتصادی صورت نگیرد ، بلکه ویژگیهای محیطی بهبود ذرات غذا توسط آنزیمها مورد نظر میباشد . آنزیمها سبب کاهش دفع کود و کاهش دفع مواد غذایی و بخصوص فسفر ، نیتروژن ، مس و روی میشود .

 

آمینواسیدهای تجاری :

آمینواسیدهای خاص که در صنعت طیور مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از :

· ال - لیزین .

· دی ال – متیونین .

· ال – ترئونین .

· ال – تریپتوفان .

استفاده از آمینواسیدهای تجاری در فرمول رژیم غذایی طیور به فرمول نویسان این امکان را میدهد که بصورت دقیقتر آمینواسید ایده آل را بالانس کنند تا به این وسیله نیتروژن کنستانتره رژیم غذایی را با کاهش کاتابولیسم آمینواسید کاهش بدهد تا آلودگی ناشی از نیتروژن را کم کند . این محصولات همچنین یک انعطاف پذیری به فرمول رژیم غذایی می دهند و یک پیش بینی منسجم در مورد قابلیت اسید آمینه در جیره را ممکن میسازد . بدین ترتیب میتوان یک عمل منسجم شبیه آنچه در بالا اشاره شد را توسط آنزیمها بخوبی اجرا کرد . موادی شبیه آمینواسیدها نیز میتوانند ساخته شوند ، مانند متیونین هیدروکسیل آنالوگ که تاثیرات کمتری از آمینواسیدها دارد ، ولی مزیت آن اینست که حالت مایع دارد و پوشش بیشتری به غذای پراکنده میدهد .

 

مواد معدنی با کیفیت بالا :

مواد معدنی با کیفیت بالای قابل دسترس مانند :

· Chelates .

· Proteinates .

· Copper lysine comlex .

· Chelated iron .

· Zinc proteinates .

میتوانند جایگزین منابع طبیعی که نیازهای متخصصان تغذیه را برآورده می کنند بشوند . مواد تشکیل دهنده سلنیوم زمانی که بصورت Seyeast فراهم شده و آماده میشود می تواند اثرات مشخصی را بر روی متابولیسم داشته باشند و بنابراین کمک به افزایش وضعیت سلامتی پرنده می کند .

 

نتیجه گیری :

بزرگترین دلیل اثرات مثبت بر وضعیت سلامت ، عملکرد رشد استفاده از مواد مغذی و مطلوب میباشد. پس علت استفاده گسترده از مکملهای غذایی و افزودنیها چیست؟ اگرچه آنزیمهای غذایی و آمینواسیدها جنبه تجاری پیدا کرده اند ولی در ناحیه پروبیوتیکها پیشرفت کمتری حاصل شده است . بنظر میرسد که تلاش و ممارست بیشتری برای تاثیرگذاری بر روی کیفیت محصولات طیور لازم است .

به امید آنروز .

 

 

منبع :

Featured Poultry Articles At Poulvet.com

آنفلانزای فوق حاد طیور

این بیماری یکی از مهمترین خطرناکترین و مسری ترین بیماریهای ویروسی می باشد .ویروس آنفلانزا در طیور ایجاد بیماری مینماید و تحت تیپ های مختلفی دارد که نوع H5 و H7 فرم بسیار شدید بیماری را ایجاد می نماید .

 

مخازن بیماری

پرندگان ابزی و وحشی بدون ابتلا به بیماری می توانند ویروس را تا مسافت طولانی انتشار دهند خوک نیز بعنوان یک مخزن می تواند ماده ژنتیکی ویروسهای انسانی و مرغی را مخلوط نموده و در نهایت تحت تیپ های جدیدی ایجاد نماید و از نظر بیماری زایی برای انسان و طیور خطرناک باشد .

 

میزبان ها 

پرندگان زینتی ، مرغ ، خروس ، بوقلمون ، شتر مرغ و مرغ شاخدار به بیماری حساس می باشند .

علائم بیماری 

1- انتشار سریع بیماری در گله 

2- کاهش شدید و روبه رشد تلفات 

3- کاهش شدید مصرف دان 

4- افت شدید تولید در مرغ تخمگذار

5- علائم تنفسی حاد 

6- سیانوزه شدن تاج و ریش و خونریزی در ساق پا

 

پیشگیری و کنترل بیماری 

با توجه به اینکه واکسیناسیون به تنهایی نمی توانند ایمنی صددرصد ایجاد نماید بنابراین رعایت نکات بهداشتی و قرنطینه ای نیز اهمیت بسزایی دارد .

1- قبل از جوجه ریزی نسبت به پاکسازی و ضدعفونی کامل فارم با دقت کامل اقدام نمایید .

2- بامشورت با شبکه دامپزشکی منطقه نسبت به جوجه ریزی اقدام نمایید .

3- حتی المقدور قبل از ورود جوجه دان مورد نیاز را تامین نموده و از تهیه دان از منابع آلوده من جمله سایر مرغداریها اکیدا خودداری نمایید 

4- جوجه مورد نیاز را از منابع مطمئن تهیه واز بدو ورود جوجه های وارده را ازگله حذف نمایید جوجه ها در روزهای اول و هفته اول نیاز به مراقبت بیشتری دارند .

5- شرایط محیطی مناسب را جهت پرورش جوجه ها فراهم آورید تهویه ، حرارت و رطوبت نامناسب زمینه ساز رشد اجرام بیماریزا است .

6- کلیه سطوح سالن پرورش ونیز انبار دان اعم ازکف ، سقف ، دیوارهای داخلی وخارجی بایستی صیقلی و قابل شستشو و ضد عفونی باشند .

7- از ورود پرندگان و جوندگان به داخل سالن ها وانبار با ایجاد تمهیداتی از قبیل نصب توری جلوگیری نمایید 

8- از ورود افراد متفرقه به فارم جلوگیری نمایید .

9- واحدهای پرورش مرغ مادر نسبت به اصلاح سیستم دوش و یکطرفه نمودن مسیرهای ورودی به فارم اقدام نمایند .

10-در واحدهای تخمگذاری و گوشتی در صورت امکان نسبت به برقراری سیستم قرنطینه و دوش برای پرسنل اقدام نمایید در صورت عدم امکان استفاده از دوش ، تعویض کامل لباس و کفش واستفاده از کلاه وماسک الزامی گردد . این مورد در خصوص دامپزشکان و گروههای واکسیناسیون با دقت وشدت بیشتری اعمال گردد .

11-در صورت عدم برقراری سیستم دوش از کلیه کارگران شاغل در واحد خواسته شود در پایان روز ویا قبل از شروع کار در منزل دوش بگیرند .

12-از کلیه پرسنل شاغل تعهدی مبنی بر عدم نگهداری مرغ بومی زینتی و یا هر نوع پرنده دیگر در منزل اخذ شود و نیز در صورت امکان از محل سکونت انان بازدید به عمل اید .

13-برای هر سالن کارگر جداگانه درنظر گرفته شود و از تردد افراد بین سالنها بویژه در زمان وقوع تلفات جدا جلوگیری شود 

14-درورودی فارم و نیز هر سالن حوضچه ضد عفونی چکمه ها و نیز ظرف مخصوص جهت ضدعفونی دست ها تعبیه گردد .

15-ورود کلیه کامیونها پس از عبور از حوضچه ضد عفونی شود و بین دیوارهای بیرونی کامیون نیز ضد عفونی شود .

16-حتی المقدور ازنگهداری گله در چند سن خودداری فرمایید و فاصله مناسب بین دو جوجه ریزی در نظر گرفته شود .

17-دراولین فرصت نسبت به ازمایش میکروبی اب مصرفی اقدام و سپس هر 6 ماه یکبار تکرار نموده و از سلامت آب مطمئن شوید ورود باکتری ها از طریق اب یا هرعامل دیگر زمینه تکثیر ویروسها را فراهم می نماید در صورت الوده بودن آب با مشورت کارشناسان مربوطه رفع نقص نمایید .

18-کلیه ورود و خروج ها لیست شود تا امکان ردیابی عامل انتقال دهنده میسر گردد .

19-کلیه اقدامات من جمله واکسیناسیون نوع واکسن شماره بچ واکسن و نام افراد واکسیناتور دردفتر ویژه ای یادداشت شود .

20-در طول دوره پرورش از ورود پرندگان جدید به گله خودداری نموده و در صورت نیاز و در شرایط اضطراری پرندگان تازه وارده قرنطینه شوند و پس از طی دوره قرنطینه به سالنها وارد شوند .

21-نسبت به پایش گله از نظر تیترهای ایجاد شده و نیز احتمالا ورود اجرام بیماریزای جدید اقدام نمایید این کار با تاکید بیشتر درگله های تخمگذار باید صورت پذیرد .

22-از وارد آوردن استرسهای بی مورد به گله از قبیل ورود افراد به شکل ناگهانی ایجاد سرو صدای ناهنجار ، کاهش یا افزایش غیرطبیعی دمای سالن ، کاهش رطوبت شدید ، قطع ناگهانی دان یا آب قطع ناگهانی تهویه خودداری فرمایید .

23-از سیستم داکت منتهی به حوضچه ضدعفونی درپشت هواکش ها استفاده نمایید دراین خصوص با اداره طیور استان تماس حاصل فرمائید .

24-هر نوع کاهش مصرف دان ، کاهش تولید یا افزایش تلفات در اسرع وقت به اطلاع نزدیک ترین شبکه دامپزشکی رسانده شود .

 

بیماری آنفلانزای فوق حاد طیور عمده ترین خطر صنعت طیور تاکنون باتیپ های H5 و H7 به عنوان عامل آنفلانزای فوق حاد طیور شناخته شده اند .

 

اقدامات ضروری جهت پیشگیری از بیماری آنفلانزای طیور :

1- تهیه جوجه یکروزه ازکارخانجات جوجه کشی دارای پروانه بهداشتی بهره برداری معتبر از سازمان دامپزشکی 

2- اخذ گواهی بهداشتی معتبر وتکمیل شده از واحد جوجه کشی 

3- جوجه ریزی همزمان و یک سن و کاهش تراکم پرورش در واحد مترمربع در مزرعه 

4- رعایت دقیق اصول بهداشتی قرنطینه ای در داخل و خارج مرغداری و تشدید آنها در مرغداری های واقع در مناطق پرخطر

5- جلوگیری از ورود پرندگان وحشی به مرغداری از طریق نصب توری و ترمیم خرابیهای ان قبل از جوجه ریزی

6- تهیه دان ازمنابع مطمئن و اجتناب از مصرف دان باقی مانده دوره قبل وعدم تهیه ان از مرغداریهای دیگر

7- کنترل بهداشتی اب 

8- اعلام سریع علائم مشکوک بیماری به شبکه دامپزشکی منطقه از قبیل :

الف – شروع ناگهانی بمیاری 

ب – تلفات فراینده

ج – علائم تنفسی حاد 

د- افت ناگهانی تولید 

و – سیاه شدن و خونریزی تاج ریش وساق پا 

9- کنترل بهداشتی تردد پرسنل و کارگران شاغل در مرغداری و کاهش ترددهای غیر ضروری 

10 – ممانعت از نگهداری انواع طیور ، سگ و گربه در مرغداری و خانه ها ی کارگری

11- ممانعت ازورود حیوانات ولگرد به عنوان ناقلین مکانیکی به داخل مرغداری

12- امحا بهداشتی لاشه ها در داخل مرغداری

13- اخذ مجوز کشتار در پایان دوره پرورش از شبکه دامپزشکی 

14- پاکسازی و ضدعفونی کامل سالن وکلیه لوازم و تجهیزات پس ازتخلیه 

15- ممنوعیت فروش مرغ پایان دوره به صورت زنده در بازارهای محلی 

16- ذخیره بهداشتی کود در مرغداری یا انبارهای مطمئن وحمل بهداشتی آن پس از عمل نوری 

17- عدم استفاده از شانه تخم مرغ وکارتن های مصرف شده و ممانعت ا زورود کلیه لوازم مستعمل به مرغداری 

18- اخذ مجوز جوجه ریزی ازشبکه دامپزشکی با در نظر گرفتن وضعیت بیماریهای منطقه 

19 – ممانعت ازورود وسایل نقلیه به داخل مرغداری و در صورت اضطرار ضدعفونی نمودن کلیه وسایل نقلیه قبل ازورود به مرغداری 

20 -اجتناب از مصرف پودر گوشت و استخوان به خصوص بامنشا طیور 

21- اطلاع رسانی به مرغداران وکلیه صنایع جانبی مربوط به صنعت طیور 

 

انواع روش هاي تغذيه طيور

غذاي كامل :
جيره اي كه تمام مواد مغذي مورد نياز پرنده را در بر داشته باشد ، غذاي كامل ناميده مي شود .
فرمولاسيون جيره‌هاي طيور يك اصل ثابت نيست ، بلكه تفاوت قيمتهاي مواد اوليه غذايي و بهبود در مديريت تغذيه ، باعث تعويض فرمولاسيون جيره خواهد شد . 
تغذيه اختياري و تغذيه كنترل شده :
طيور مي توانند مصرف غذاي خود را بر حسب احتياجاتشان كنترل كنند . در گذشته غذاي كاملاً مش « آردي » در دسترس طيور قرار مي گرفت . اين نوع خوراك در تمام مدت در دسترس طيور قرار مي گرفت . اما بعد ها معلوم شد اين روش غير اقتصادي مي‌باشد . چون پرنده در اين روش ميل به پرخوري نموده و بسيار سنگين مي شود . و توليد تخم مرغ و افزايش وزن آنان جنبه اقتصادي ندارد . در بعضي از سويه ها هنوز به‌روش اختياري غذا در دسترس گله قرار مي‌گيرد . دز واريته‌هاي سنگين وزن چه از سويه تخمگذار و يا گوشتي مصرف غذاي گله مادر بايد به‌روش كنترل شده انجام گيرد . 
شكل غذا : 
جيره‌هاي طيور به سه شكل مش ، ‌كرامبل و پلت مي باشد .
فرم مش ( آردي ) 
در اين شكل از غذا مواد اوليه غذايي جيره به شكل آسياب شده هستند . اما طيور علاقه‌اي به جيره‌هايي كه از ذرت بسيار ريز تشكيل شده باشد ندارند ، زيرا اين‌گونه مواد چسبناك هستند . در فرم مش ميزان مصرف غذاي طيور افزايش مي‌يابد . اگر غلات خيلي ريز شوند ، طيور در درجه اول مايل به مصرف غلاتي خواهند بود كه اندازه شان درشت‌تر است و مواد ريز براي مصرف نهايي در دانخوري باقي مي‌مانند .بنابر اين در مصرف دان فرموله شده اشكال ايجاد خواهد شد . 
اندازه ذرات و تأثير آن :
اندازه ذرات جيره مش در مصرف آب آشاميدني موثر است . هر چه تركيب جيره مش درشت تر باشد ميزان مصرف آب آشاميدني كمتر مي‌شود . اين موضوع در ميزان آب مدفوع تأثيري ندارد .
تأثير حجم غذا در مصرف آب :
هر چه غذا داراي حجم بيشتر باشد . يعني فيبر آن بالا باشد مصرف آب بيشتر خواهد شد . به همين دليل آب مدفوع نيز افزايش مي‌يابد . هرچه جيره‌هاي طيور داراي انرژي بالاتر و حجم كمتر داشته باشد ، مصرف و دفع آب نيز كمتر مي‌باشد .

پلت :
جيره‌اي كه به صورت مش بوده و طي مراحل خاص از دستگاههاي پلت‌زني عبور مي‌كند و به شكل استوانه هاي كوچك در اندازه‌هاي مختلف تحت عنوان پلت ناميده مي‌شود . با مصرف غذاي پلت ، ماكيان قدرت انتخاب قسمتهاي مشخص از جيره غذايي را از دست مي دهند و بايد غذا را بطور كامل مصرف نمايند . مزيت مصرف پلت براي پرندگان جوان كه مصرف غذاي آنان كم است مي باشد . همچنين وقتي بخواهيم كه دارو را از طريق خوراك در اختيار دام قرار دهيم ، مصرف پلت داراي اهميت مي‌شود .  
فوايد و معايب پلت : 
توليد پلت باعث بالا رفتن هزينه است ، در صورتيكه هزينه مصرف شده جهت توليد پلت قابل برگشت باشد بايد فوايد و معايب پلت بررسي گردد .
فوايد پلت : 
1- كاهش گرد و غبار از جيره .
2- حمل و نقل راحت ، پرت دان پلت كمتر است .
3- آلودگي كمتر در هنگام ذخيره نمودن خوراك .
4- آلودگي كمتر در هنگام ذخيره نمودن خوراك .
5- براي پخش دان پلت كارگر كمتري مورد نياز است . 
6- در خوراك پلت خوراكهايي كه پرنده از مصرف آن خود داري مي‌كنند ، بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرد .
7- ريخت و پاش دان از دانخوري كمتر مي‌شود .
معايب پلت :
1- باعث افزايش هزينه خوراك مي شود .
2- افزايش مصرف آب .
3- افزايش رطوبت مدفوع .
4- افزايش بروز كاني‌باليسم .
كرامبل :
حدواسط غذاي مش و پلت مي باشد . هنگامي‌كه پلت هادرشت آسياب شوند ، محصولي بوجود مي‌آيد كه به آن كرامبل گويند . ذرات كرامبل بايد حد واسط در نظر گرفته شود ، بهترين كرامبل معمولاً داراي مقداري ذرات ريز مي باشد. اين موضوع باعث افزايش زاندمان مصرف دان مي شود . كه اين موضوع باعث جلوگيري از عارضه كاني‌باليسم مي شود . 

 او ماج :
در گذشته ، مرطوب كردن جيره هاي مش متداول بوده است . با اين فرض كه اين عمل باعث افزايش مصرف غذا مي شود . اما اين امر براي مدت 1 الي 2 روز است . و طيور بزودي ميزان مصرف غذا را تنظيم مي كنند .مرطوب كردن جيره مش نتايج زير را بدنبال نخواهد داشت :
1- افزايش توليد تخم مرغ 
2- افزايش وزن تخم مرغ
3- افزايش رشد 
4- بهبود ضريب تبديل غذا

تغییر جنسیت در مرغها

همواره در مورد تغيير يافتن مرغ به خروس مطالبي را شنيده‌ايم. 
اكثراً نسبت به اين موضوع با ديده شك و ترديد نگاه مي‌كنيم اما به راستي تغيير جنسيت گر چه رويداد نادري است ولي اتفاق مي‌افتد. تا بحال تغيير جنسيت از خروس به مرغ گزارش نشده است. 
درتغيير جنسيت خودبخودي فقط فنوتيپ مرغ تغيير ميكندو ظاهر مرغ شبيه خروس مي‌شود و از نظر ژنتيكي تغيير‌ي در آن ايجاد نمي‌شود. 


تفاوتهاي ما بين مرغ و خروس 
مرغ و خروسهاي كم‌سن را جوجه(Chick) مي‌نامند و با بالارفتن سن آنها به جوجه‌هاي نر (كمتر از يكسالگي) جوجه خروس (Cockeral) و خروس(COCK) و به جوجه‌هاي ماده (كمتر از يكسالگي) جوجه مرغ( pullet) و مرغ (hen)گفته ميشود. 
بسته به نژاد مرغ و خروسي كه پرورش داده ميشود سن مناسب جهت اطلاق مرغ به جوجه‌ مرغ و خروس به جوجه‌خروس متفاوت است، اين سن در طيوري كه داراي نژاد خالصي مي‌باشند سن مشخصي دارد. 
معمولاً به جوجه‌ها تا قبل از يكسالگي يا جوجه‌ خروس اطلاق ميگردد يا جوجه‌‌مرغ و بعد از يكسالگي مبدل به خروس و مرغ مي‌شوند اما درتجارت صنايع طيور يك جوجه مرغ را بعد از توليد اولين تخم مرغش در حدود سن 5 ماهگي مرغ مي‌نامند و جوجه نر را بعد از بلوغ جنسيش كه در حدود سن 5 ماهگي مي‌باشد خروس ميگويند. 
تفاوتهاي قابل ملاحظه‌ در صفات ثانويه‌ جنسي بين جوجه‌هاي نر و ماده سبب ايجاد دو شكل مختلف در جنس نر و ماده ميشود. 


تفاوتهاي مشخص بين خروس و مرغ عبارتند از: 
بدن، تاج و ريش خروس بزرگتر از مرغ است. 
در پرنده‌‌هاي تك‌ تاجي، تاج حيوان نر متورمتر و قائمتر است نسبت به جنس ماده كه ممكنه به سمتي خم شده باشد. 
سيخك خروس بلندتر از مرغ مي‌باشد. 
بانگ خروس با مرغ فرق دارد. 
پرهاي خروس نسبت به مرغ داراي رنگهاي متعددي بوده و رنگ پرهاي زينتي خروس تنوع بيشتري دارد. 
پرهاي ناحية پشت‌ و ران خروس نسبت به مرغ بلندتر و نوك‌تيزتر مي‌‌باشد. 


در دم مرغ پراصلي وجود دارد اما در خروس علاوه براين پرها، در ناحيه عقب بدن (پشت و ران) نيز پر اصلي وجود دارد. 
در تفاوتهاي فوق‌الذكر استثنائي هم وجود دارد مثلاً در دو نژاد Campine وSebright خروسها داراي پر مرغ گونه هستندعلت اين امر موتاسيوني است كه در يكي از ژنهاي اين دو نژاد ايجاد شد و سبب توليد بيش از اندازه آروماتاز1 (Aromatase) در چندين بافت از جمله فوليكول پرها مي‌شود. 
زيرا آروماتازآنزيمي است جهت تبديل آندروژن به استروژن و لذا در فوليكول پر خروسهاي دو نژاد Sebright وCampine هورمون استروژن توليد شده بيشتري وجود دارد با توجه به اينكه وجود استروژن در فوليكول‌هاي مرغ سبب تغيير شكل و توليد پردر گردن و دم مرغ ميشود و مقدار زياد استروژن در فوليكول پرهاي خروس سبب رشد آنها آنچنانكه در مرغ وجود دارد مي‌شود. 
همچنين اخته كردن خروسهاي اين دو نژاد بعلت از بين رفتن منشاء آندروژني در فوليكول پرها كه به استروژن تبديل ميشود مجدداً در خروسها شاهد توليد پرهاي مرغ گونه ميباشيم. 


ژنوتيپ يا فنوتيپ 
ايجاد جنس نرو ماده در پرندگان توسط وجود يا عدم وجود كروموزومWW كه شبيه كروموزومY در انسان مي‌باشد كنترل ميشود. 
پرندگان نر از نظر ژنتيكي هموزيگوتZZ و پرندگان ماده هتروزيگوت مي‌باشدZW ، درست برعكس پستانداران كه در آنها نرهتروزيگوتXY و ماده‌ها هموزيگوت XXميباشند. 
بعد از چند روز كه از لقاح تخمك بگذرد چنانچه جنين ماده باشد در تخمدان چپ(غدة تناسلي ابتدائي) و مقدار زيادي از سلولهاي تمايز يافتة ابتدائي(primordiad germ cells) ديده ميشود. 
در روز دهم جوجه‌كشي غدد جنسي به مقدار كافي تمايز يافته‌اند ولذا ميشود جنسيت را بوسيله كالبد شكافي تشخيص داد. در تمام طول مدت رشد جنين به هيچ طريق نمي‌شود از روي مشخصات خارجي تخم‌مرغ جنسيت جوجه را مشخص كرد حتي در هنگام از تخم بيرون آمدن جوجه‌ها (تفريخ) وزن جوجه مرغ با وزن جوجه خروس يكسان است و در آن هنگام فقط در واريته‌هايي باژنتيك خاص ميتوان از روي رنگ پرهايشان جنسيت جوجه‌ها را تعيين كرد در غير اينصورت در زمان تفريخ جوجه نر و ماده هيچگونه مشخصات ثانويه جنسي از خود نشان نمي‌دهند. 
بروز صفات ثانويه جنسي پرندگان بالغ در اثر ترشحات هورمون از بيضه و تخمدان مي‌باشد و افزايش صفات ثانويه جنسي در اثر ژنهاي جنسي است كه فتوتيپ آن جنسي را تجلي ميدهد و به توليد آندروژن و استروژن مربوط ميشود. 
در خروسها آندروژن مسئول تحريك رشد تاج و ريش و صوت خاص خروس مي‌شود همچنين رشد سيخك مرغ و خروس به ترشحات بيضه‌اي و تخمداني بستگي دارد و در پرندگان رشد سيخك توسط ژن جنسي كنترل ميشود. 
استروژن موجود در فوليكول پرمرغ، مرغ‌گونه بودن پر از لحاظ رنگ پروبال و فرم لبه گرد پر در گردن و دم كنترل مي‌كند. 
در نژادهائي كه در آنها مرغ و خروس از نظر رنگ پروبال داراي دو شكل متفاوت از هم مي‌باشند هورمون استروژن باعث كاهش رنگدانه در پرهاي بعضي از اندام ميشود. 


دگرگوني جنسي چگونه اتفاق مي‌افتد؟ 
در بيشتر موارد دگرگوني جنسي ناخواسته ناشي از وجود بيماري‌است كه طي آن به تخمدان مرغ معمولاً تخمدان سمت چپ آسيب ميرسد زيرا در جوجه مرغ معمولاً‌ تخمدان سمت چپ فعال مي‌باشد و در تمام پرندگان تخمدان و اويدوكت سمت راستي عموماً در دوران جنيني تكامل نمي‌يابند. 
عموماً وجود علل پاتولوژيكي مثل كيست تخمدان ، غده تخمدان وبيماري غده آدرنال سبب بروز دگرگوني جنسي مي‌شود زيرا اين علل سبب تحليل رفتن تخمدان سمت چپ شده و در نتيجه باقيماندة بافت تخمدان سمت راست جهت انجام وظايف تخمدان آسيب ديده(چپ) شروع به رشد و تكامل مي‌نمايد. 
در احياي دوبارة تخمدان سمت راست ممكن است اين تخمدان خصوصيات بافت تخمدان يا بيضه يا هر دو آنها را بروز دهد و تخمدان سمت راست چنان عمل نمايد كه هم تخمك توليد كند و هم وظايف نرينگي را به انجام رساند(ovotestis) . 
گزارش شده كه اينچنين تخمداني(ovotestis) قابليت توليد مني را آنچانكه يك خروس براي توليد نطفه دارد را از خود نشان ميدهد هرچند كه اين دسته مرغهاي تخمگذار هرگز قادر به تخمگذاري و يا انزال اسپرم جهت تشكيل نطفه نيستند اما Ovotedtis با تأثير بر تركيبات استروئيدي و ترشح آندروژن سبب بروز صفات ثانوي جنس نر ميشود آنچنانكه پرنده‌اي كه داراي ژنوتيپ ماده است فنوتيپ جنس نر را از خود نشان خواهد داد.

بیماری های مدیریتی

بیماری های تغـذیه ای:ریکتز Rickets : ریکتز می تواند در پرندگان جوان به علت کمبود ویتامینD3 ، کلسیم و یا فسفر رخ دهد. غذا های تجاری تامین کننده مواد غذایی هستبد اما اگر آنها بیش از حد رقیق باشد مواد غذایی کافی در دسترس پرنده قرار نخواهد گرفت. پرنده می تواند ویتامین D3 خود را از ترکیب ویتامین D3 مواد غذایی و همچنین از در معرض قرار گرفتن نور خورشید بدست آورد.کمبود هرگونه مواد غذایی می تواند شروع مشکلات در پرندگان تخم گذار باشد. تخم آنها کاهش پیدا می کند و یا کیفیت پوسته آن پایین می آید. در چندین مورد در مرغ های خانگی مشاهده شده است که بیماری خستگی مرغهای در قفس (بیماری استخوان شکننده یا Osteoporosis) به این علت بوجود آمده است. همین طور که از اسم این بیماری می آید، این بیماری در پرندگانی که در زمین رشد می کنند دیده نمی شود.کمبود ویتامین A Vitamin A Deficiency)):کمبود ویتامین A یک بیماری تغذیه ای معمول در جوحه های کوچک است.این بیماری بیشتر در پرنده هایی که فقط با غله و یا علوفه تغذیه می شوند دیده می شود.پرنده ها می توانند ویتامینA را از غذاهای سبز تابستان بدست آوررند و در مدت کوتاهی در کبد ذخیره کنند، ولی هر چقدر غذای سبز دریافت کنند بار هم کمبود دارند، مگر اینکه ویتامین خود را از منبع دیگری تامبن کنند.نشانه های این بیماری شامل، گیج بودن، لاغری، رنگ پریدگی عضلات، رنگ پریدگی مخاطات و کوری عصبی و همچنین وجود لکه های خون در تخم مرغ ها نشانه این بیماریست.اگر این بیماری زود تشخیص داده شود با مکمل های ویتامینی قابل درمان خواهد بود.

 بیماری های انگلی:کوکسیدیوز Coccidiosisü :یک بیماری انگلی است که عموما در پرنده هایی که در آشغال ها و کود زندگی می کنند دیده می شود.اگر یک بار کوکسیدیوز به مرغ داری شما بیاید ریشه کن کردن آن خیلی مشکل خواهد بود. این عفونت کاهش پیدا خواهد کرد اگر آشغال ها و کودها به طور منطقی خشک شوند. عفونت می تواند سبب کاهش وزن گیری و یا کاهش تولیدات شود. زیرا این انگل بافت های روده کوچک را مورد تهاجم قرار می دهد و ایجاد مزاحمت در هضم و جذب در دستگاه گوارش می کند. در این بیماری اسهال و احتمالا قطره های خون دیده می شود. هر چند که نشانه های این بیماری وابسته به سایر بیماری ها است اما عفونت های ایجاد شده ممکن است پرنده را بکشد. کوکسیدیواستاتها اغلب برای درمان و یا پیشگیری از عفونت در پرندگانی که در بستر پرورش می یابند استفاده می شوند. این دارو ها احتیاط مصرف دارند و باید آنها را با احتیاط مصرف کرد.اگر چه این دارو ها برای مرغ مفیدند ولی برای بعضی حیوانات دیگر سمی هستند (مثل سگ ها و اسب ها)، همچنین این دارو ها برای مرغابی ها و یا غاز ها مفید است. همچنین هنگام کشتار پرنده ها نباید از این دارو ها استفاده کرد(در این زمینه با دامپزشک ویا جیره نویس خود مشورت کنید.).اگر پرندگان برای مدت زیادی نگه داشته می شوند، امکان این وجود دارد که بتدریج بر علیه کوکسیدیوز ایمنی بوجود آید. این مکانیسم فوق الغده مهم است برای پرندگانی که از تخم آنها استفاده می شود.زیرا ایمنی در تخم آنها هم بوجود می آید، و جوجه های آنها اگر در هفته 3 و4 آنتی کوکسیدیوز دریافت کرده باشند، کافی است. و دیگر احتیاجی به در یافت داروی دیگری ندارند و این روش بسیار اقتصادی است. برای تحریک سیستم ایمنی ، وقتی با یک دز پایین کوکسیدیواستات ها در جیره استارتر داده شود پرنده دچار یک عفونت ملایم میشوند وسیستم ایمنی گسترش پیدا میکند.اگر برای بار اول به پرنده ها به دقت دارو داده شود عفونت های شدید کاهش پیدا می کند. اگر نشانه ها مشاهده شدند (اسهال، پرهای ژولیده، بی میلی و سستی) دارو های ملایم تهیه شده در آب می توانند با عفونت مبارزه کنند

.مایت ها ((mites: مایت های پرندگان، کوچک، سیاه و حشره های خون خوار هستند. آنها حشره را نمی کشند اما می توانند سبب کاهش تولید تخم مرغ در مرغ های تخم گذار شوند. آنها برای مدت زیادی بر روی پرنده زندگی نمی کنند، بنابراین فاصله انداختن بین دو دوره جوجه ریزی کمک زیادی به خروج مایت ها می کند. همچنین می توان از حشره کش ها بر علیه مایت ها استفاده کرد.برای پی بردن به وجود مایت هامی توان به دنبال آنها در زیر پر پرندگان در قسمت مخرج گشت. روش دیگر قراردادن پرهای ژولیده پرندگان روی تکه کاغذ سفید است، مایت ها بر روی تکه کاغذ مانند لکه ای یا نقطه ای سیاه رنگ نمایان می شود.

شپش ها ((Lice:ششپش ها مانند مایت ها عمومی نیستند.آنها تغذیه می کنند از فولیکول های پوست و سبب کاهش محصولات می شوند.تخم های آنها مانند خوشه ای سفید رنگ بر روی پایه فولیکول پرها نمایان است. همانند مایت ها با فاصله مناسب بین دو دوره می توان آنها را بیرون کرد یا اینکه از حشره کش ها استفاده نمود.

 کانی بالیسم Cannibalism:üکانی بالیسم وقتی شروع می شود که پرندگان با نوک خود به پر ها یا پنجه پاهها یا سرها و یا مخرج دیگر پرندگان را مورد هجوم قرار دهند. اگر آن منطقه در ادامه نوک زدن خونریزی کند، ممکن است مرگ پرنده را در پی داشته باشد. نوک زدن به مخرج اغلب در مرغ هایی که در بستر زندگی می کنند و یا بوقلمون ها اتفاق می افتد.مرغ های جوان به خصوص آنهایی که وزن بیشتر دارند، استعداد بیشتری برای بیرون زدگی دارند(اویداکت بعد تخم گذاری به جای خود بر نمی گردد)، که محرک نوک زدن به مخرج است. همچنین ممکن است در این زمان روده ها هم به بیرون هدایت شود.این یک مورد برای کانی بالیسم است. بیشتر موارد در مورد تخم گذار ها و سپس در مورد گوشتی ها است. این موارد در حالات کمبود های مواد معدنی از قبیل: نمک، ویتامین ها یا اسید آمینه ها (سازنده پروتئین ها). موارد دیگر در ایجاد کانی بالیسم استرس ها مثل محرومیت از غذا، ازدحام زیاد، گرمای زیاد، نامناسب بودن تهویه ها و شدت نور زیاد است.حذف کردن این استرس ها می تواند کمک به حذف یا کاهش کانی بالیسم شود. اگر ممکن باشد باید مجروحین کانی بالیسم را جمع آوری کرد وبری مدتی آنها را جدا گانه پرورش داد تا جراحات آنها خوب شود. بیرون بردن آنها از گله کمک به از بین بردن تحریک نوک زدن در سایرین می کند.یک روش مناسب دیگر برای کنترل و یا پیشگیری از کانی بالیسم دست کاری در نور دهی است. کاهش شدت نور و یا خاموشی در خلال نور دهی در روز کمک به آرام کردن کانی بالیسم می شود. همچنین استفاده از نور قرمز کمک به این گونه موارد می کند. مدت نور دهی در مرغ های بستر نباید کم شود. راه حل دیگر چیدن منقار در همه پرندگان در هچری(روز آخر) یا بعد از آن است.نوک های تیز(فقط یک بخش خیلی کوچک) از منقار را می توان با سوهان ناخن و یا نوک چین برقی اصلاح کرد. با این روش نوک ها خطر کمتری برای دیگر پرندگان دارد، اما باید مراقب بود که به آب خوردن و دان خوردن پرنده صدمه ای وارد نشود.

ü بیماری های متابولیک (Metabolic Diseases):

بیماری های متابولیک، ارگان های داخلی بدن و رشد آنها را مورد تاثیر قرار می دهد و موجب از بین رفتن قسمت زیادی از مرغ های اقتصادی و خانگی می شود. پرندگان اصلی این عارضه بوقلمون ها و مرغ های گوشتی هستند. بیشترین ضرر این بیماری کاهش در اندازه رشد است.دو نوع مهم از بیماری های متابولیکی عبارتند از، بی نظمی در سیستم قلبی- ریوی، سندرم مرگ ناگهانی و آسیت می باشد. یک نوعی از بیماری لنگش پا، اثبات شده است که وابسته به اختلالات متابولیکی است. این اختلالات متابولیکی می تواند به طور قابل توجهی در کاهش رشد موثر باشد. که می تواند در اثر کاهش خوردن غذا باشد. برای مثال، حظور غذا فقط در مدت روشنایی روز (بعد از سن یک هفتگی).غذاهایی که کمتر کامل می شوند سبب می شوند که جذب مواد غذایی کمتر شده و به دنبال آن کاهش رشد مرغ یا جوحه را در پی دارد. ذکر این نکته الزامی است که جیره جوجه گوشتی با جیره جوجه تخم گذار تفاوت های زیادی با هم دارند، ونمی توان آنها را به جای یکدیگر به گله داد.روش دیگر در کاهش رشد جوجه ها استفاده از مدیریت نور دهی است که از لحاظ تجاری موفقیت آمیز بوده است. این برنامه نور دهی تعداد ساعت های نور را در روز که به پرنده داده می شود کاهش می دهد (بعد از روز 5 تا 7) برنامه های که هم اکنون هستندزمان نور دهی را از 24 ساعت در روز به 6تا8 ساعت می رساند و به دنبال آن به صورت هفتگی نور را افزایش می دهند. برای جوجه های گوشتی این افزایش به طور تقریبی 4 ساعت در هفته افزایش می یابد و برای بوقلموی ها تقریبا 2 ساعت در هفته. این برنامه ها تقریبا برای بزرگ کردن گله های کوچک غیر عملی هستند. نگه داشتن نور دهی در طی ساعت های نور طبیعی روز یا در محدوده 8 تا 12 ساعت در روز کمک زیادی به کاهش تعداد زمین گیری ها و یا مرده ها دارد] . البته به اعتقاد بنده این روش برای جوجه های تخم گذار است نه برای جوجه های گوشتی 

ü سندرم مرگ ناگهانی (Sudden Death Syndrome):جوجه ها و بوقلمون هایی که از سندرم ناگهانی مرگ تلف می شوند اغلب موارد به صورت به پشت افتاده می میرند و در هیچ زمانی به جلو نمی افتند. آنها بدون ظهور هیچ گونه نشانی تلف می شوند، مستقیما بعد از یک تشنج می میرند. آنها معمولا پرندگانی درشت و در اغلب موارد خروس ها هستند.چرا اینکه پرندگان می میرند هنوز مشخص نیست، اما این مشخص شده است که در همه آنها بی نظمی در سرخرگ ششی وجود داشته است. در گله های گوشتی از یک هفتگی شروع شده و حد اکثر تا حول و هوش هفته سوم ادامه دارد. رشد سریع یکی از دلیل های آن است. رشد آهسته تر کمک خواهد کرد تلفات کمتری داشته باشیم.

 آسیت و نا کار آمدی قلب (Ascites andü Heart Failure): آسیت در هنگام بروز فشار بر روی سیستم سرخرگ ریوی و جمع شدن مایعات در بطن پرنده بوجود می آید. در چندین مورد شانه ها و چنگال های آبی رنگ یافت شده است. تنفس آنها بدون صدا و با دهان باز است و همچنین پرهای آنها ژولیده و موج دار است. این پرندگان ممکن است بدون هیچ نشانه بارزی بمیرند. پرندگانی هم که در این بیماری زنده می مانند محکوم به ذبح شدن هستند زیرا نگه داشتن آنها اقتصادی نیست.خیلی از موارد ممکن است منجر به گسترش آسیت شود. این بیماری با رشد سریع و دمای سرد در طی جوجه کشی، ارتفاع زیاد از زمین، نمک بیش از حد در جیره غذایی و یا فاکتور های ژنتیکی تحرک می شود.پیشگیری از این بیماری شامل، جلوگیریاز رشد سریع پرنده ها، اطمینان از هوای گرم و مناسب در اتاق جوجه کشی و کنترل کیفیت آب (از لحاظ مقدار سدیم ). همچنین مهم است انبار غلات هم دارای تهویه مناسب باشد چرا که آمونیاک می تواند سبب آسیب به بافت ریه و ایجاد استعداد بروز آسیت شود.

ü مشکلات پا( فلجی، پا های ناتوان، لنگش) Leg Problems(Cripples, Leg Weakness, Lameness)همه پرندگان می توانند در معرض مشکلات پا ها قرار گیرند اما به نظر می رسد این مشکلات بیشتر در مرغ های گوشتی دیده می شود. پا ها ممکن است به صورت گوشه دار و عجیب و غریب و زاویه دار در بدن باشد و یا ممکن است به صورت زانوی بد شکل که به صورت پا های کمانی دار به بظر می رسد و یا به صورت مبالغه آمیز به صورت زانوی گاوی شکل درآید. اغلب این مشکلات آنقدر سخت هستند که پرنده نتواند به راحتی حرکت کند و غذا وآب مناسب رابه دست آورد و در نتیجه وزن گیری آهسته تری خواهد داشت. مشکلات دیگر نیز می توانند در بالای مفصل پا اتفاق بیافتد. این پرنده ها به سختی می توانند در اطراف خود حرکت کنند.یکی از علت های اصلی که باعث بد شکل شدن زاویه دار در مرغ های گوشتی و یا بوقلمون ها می شود رشد سریع آنها است. اثبات شده است که در رشد آهسته تر پرندگان و یا در شرایط نور دهی مناسب و یا محدودیت غذا های ملایم سبب کاهش اینگونه مشکلات خواهد شد.مشابه این مشکلات در بخش بیماری های متابولیک بحث شد.اگر در زمانی که جوجه وارد سالن می شود بستر مناسبی در سالن نباشد، پرندگان جوان تعادل خود را از دست می دهند و لیز می خورند. این خود عاملی در ایجاد مشکلات در پاها است. مخصوصا در بوقلمون های جوان و مرغ های آبزی. همچنین وجود سالن های نسبتا خشک مهم به نظر می رسد اما نباید به حدی خشک باشد که گرد و غبار در سالن ها داشته باشیم. سالن های نمور می توانند در ایجاد مشکلات پاها و جراحات آنها موثر باشد.تغذیه های بد و یا بالانس نشده هم یکی از عوامل این بیماری است. پا ها رشد میکنند وسبب ایجاد بد شکلی می شوند. ویتامین و یا مواد معدنی (منگنز، روی، سلنیوم، ویتامین E، بیوتین، نیاسین، اسید فولیک، ریبو فلاوین، پیرو دوکسین) می توانند سبب ظهور این بیماری شوند . کمبود های پروتئین و متعادل نبودن اسید آمینه ها هم می توانند سبب ظهور این بیماری شوند.عفونت های میکروبی هم می توانند این بیماری را ایجاد کنند. مفصلهل ممکن است ورم داشته و یا نداشته باشند، پرنده از حرکت کردن امتناع میکند. کاهش استرس ها می تواند به بهبود این بیماری کمک کند. شما می توانید با جلوگیری از سرما (به خصوص در شب)، ازدحام زیاد، شرایط محیط نمور و جلوگیری مناسب از بیماری ها از ایجاد این بیماری پیش گیری کنید

.تهیه، تنظیم وترجمه:مهرداد اسحق حسینی دانشجوی دامپزشکی دانشگاه آزاد واحد گرمسار

آبان ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار ReferencesAgriculture Canada, 1991. Raising chicken and turkey broilers in Canada. Publication 1860/E. Ontario Ministry of Agriculture and Food, February 1989. Ascites in meat-type chickens caused by right heart failure. Agdex 451/662. Saskatchewan Agriculture and the University of Saskatchewan, 1987. Guide to Farm Practice in Saskatchewan.

مقایسه مزیتها و معایب سیستم های گرم کننده سالنهای مرغداری با سیستم گرمایش از کف

1- سیستمهای حرارتی :

یکی از فاکتورهای بسیار مهم پرورش و نگهداری انبوه پرندگان تأمین احتیاجات حرارتی محیط پرورش و نگهداری آنها در شرایط سنی مختلف است.

 

2- شرایط کلی مولدهای حرارتی در سالنهای مرغداری و اماکن مرتبط با صنعت مرغداری:

1) یک منبع حرارتی مناسب و مطمئن باید قادر به تولید گرمای یکنواخت باشد و نیاز به مراقبت زیاد و همچنین سرویسهای روزانه – هفتگی – ماهانه و سالانه نداشته باشد و به سادگی قابل راه اندازی باشد، تکنسین های خاص ملزم به تعمیرات اساسی و جزئی آن را نداشته باشند و از تکنسین های معمولی بتوان جهت سرویس و نگهداری آنها استفاده نمود.

2) قیمت آنها با توجه به هزینه استهلاک ، هزینه تعمیرات و هزینه های اولیه و ثابت و ثانویه مناسب باشد و سالیان متمادی بتوان از این تجهیزات استفاده نمود.

3) باید قابل انطباق با شرایط سالن بوده و فضای زیادی را اشغال نکند. کارگران به راحتی در سالن کار نمایند و سیستم تهویه سالن مرغداری را دچار مخاطره نکند، حرارت تولید شده را به راحتی از طریق سیستم تهویه سالن هدر ندهد. حرارت تولید شده در پرندگان اغلب از روی میزان اکسیژن مصرفی آنها محاسبه می گردد، اگر پرنده در حال استراحت بوده رشد نکرده و یا اینکه چربی در بدن خود ذخیره ننمایند، درنتیجه یک ارتباط مستقیم بین اکسیژنی که توسط پرنده مصرف شده با مقدار حرارتی که تولید شده وجود دارد. احتیاجات طیور و متابولیزم پرنده ها بسیار بالا است و مقدار هوای مورد نیاز آنها در واحد وزن نسبت به سایر دامها زیادتر است، بطور مثال طیور پنج برابر انسان در وزن مساوی احتیاج به اکسیژن دارند، میزان هوای مورد نیاز برای جوجه ها به ازای هر کیلوگرم وزن زنده بدن حدود 2 فوت مکعب در دقیقه می باشد، با رشد جوجه ها میزان نیاز آنها به اکسیژن بیشتر است و تهویه اهمیت بیشتری می یابد که مقدار قابل ملاحظه ای از هوای گرم شده در سالن مرغداری توسط هواکشها از سالن خارج می شود.

 

3- انواع مولدهاي حرارتي در سالنهای مرغداری :

- چهارشاخ وفر - انواع بخاریها

- هیترهای معمولی - دمنده های هوای گرم

- مادرهای مصنوعی - سیستم های تابشی 

- سیستم گرمایش از کف ( کف خواب ) ( floor heating )

 

4- موارد استفاده از مولد های حرارتی :

بر حسب نحوه پرورش و نوع کار در سالنهای پرورش طیور استفاده از مولدهای مختلف و دستگاه های گرم کننده دو گونه است :

دسته اول – مولدهای حرارتی ویژه پرورش روی بستر

دسته دوم _ مولدهای حرارتی ویژه پرورش در قفس

مولدهای حرارتی دسته اول :

شامل انواع فر چهار شاخ ، مادرهای مصنوعی ، انواع دمنده های گرم ، رادیانت هیترها، سیستم گرمایش از کف ( حرارت مرکزی )

مولدهای حرارتی دسته دوم :

این مولدها بیشتر ویژه پرورش طیور در قفس می باشد و عبارتند از: 

1) سیستم دمنده هوای گرم

2) سیستم حرارت مرکزی.

 

1- سیستم دمنده هوای گرم در پرورش در قفس به طور کلی مردود می باشد. زیرا این سالنها به دلیل داشتن طول و عرض بسیار زیاد و ارتفاع بالای سالن مقدار سوخت مصرفی بسیار بالا می باشد.

2- سیستم آب گرم ( حرارت مرکزی ) که گرمای لازم از طریق هدایت آب گرم در لوله های مخصوص تأمین می شود، این قفسها می توانند چند طبقه باشند و در تمام طبقات آنها سیستم گرمایی یاد شده حرارت لازم را به جوجه ها می رساند. این نوع سیستم در روش پرورش در قفس بیشتر متداول می باشد.

مقایسه سیستمهای حرارتی در سالنهای مرغداری :

1- سیستم فر و شاخ :

این سیستم به دلیل مصرف بالای سوخت و نقص در احتراق و همچنین اشغال فضای زیادی از سالن مرغداری و خطر آتش سوزی به طور کلی مردود می باشد و همچنین فضایی در حدود 300 الی 400 متر مربع از سطح سالن مرغداری را اشغال می نماید.

2- سیستم دمنده هوای گرم مرکزی ( هیترهای مرکزی ) :

این سیستم با توجه به مصرف سرانه سوخت بالا و همچنین راندمان حرارتی پایین در مراحل مختلف تولید حرارت مورد تأیید نمی باشد، زیرا در این سیستم فضایی به نام هیترخانه در نظر گرفته می شود که مقداری از حرارت تولید شده در هیتر جهت گرم کردن هوای داخل هیتر صرف می شود. مقداری از حرارت تولید شده توسط دودکش ( اگزوز) موجود در هیتر به خارج از محوطه هیتر خانه و سالن مرغداری انتقال می یابد. این سیستم به دلیل اینکه در یکی از انتهای سالن در محیطی به نام هیترخانه قرار می گیرد، مقداری از حرارت از طریق دریچه انتقال حرارت هیترخانه به لوله اصلی دمنده هوای گرم انتقال پیدا کرده و مقدار زیادی از حرارت در این قسمت یعنی فضای بین هیترخانه و سالن مرغداری از بین می رود. به دلیل وجود کانالی برای انتقال هوای گرم شده در سالن مرغداری مقدار قابل توجهی ازحرارت تولیدی صرف گرم کردن کانال هوای گرم در سالن مرغداری می شود و به دلیل طول زیاد سالن مرغداری در حدود 100 متر، هیتر نمی تواند به خوبی درجه حرارت یکنواختی را در سالن ایجاد نماید، که این عمل باعث مي شود تا ابتدای سالن مرغداری دارای درجه حرارت بالاتر از حد نیاز طیور باشد و اواسط سالن حرارت تقریبا" مناسب و انتهای سالن هوای سردتر از احتیاج بدن طیور را داشته باشد و به خاطر اینکه در حدود 2/1 از سالن مرغداری همیشه درجه حرارت پایین تر از احتیاجات طیور را دارد، همیشه هیتر به صورت یکنواخت کار می کند که خود سوخت بالایی را مصرف می کند.

3- سیستم دمنده هوای گرم در سالن مرغداری :

در سیستم گرمایش از طریق جابه جایی هوای گرم حرارت بیشتر در زیر سقف متمرکز می گردد و سطوح نزدیکتر به کف و محل پرورش طیور از دمای مناسب برخوردار نخواهد شد و اتلاف حرارت از طریق سقف بسیار زیاد است.

اتلاف حرارتی به علت حرکت هوای گرم و خروج آن از جداره ها، درها، پنجره ها و هواکشها در سیستم جابجایی بسیار زیاد است و به علت آنکه در روش پرورش بر روی بستر بین سنین ( 2- 0 ) هفتگی سالن مرغداری را به وسیله پرده های پلاستیکی تقسیم بندی می نمایند، هوای گرم از طریق روزنه های موجود در اطراف پرده پلاستیکی به قسمتهای خالی از جوجه سالن مرغداری انتقال می یابد.

گرمایش به روش جابجایی بستگی به حرکت هوای گرم دارد، در صنعت مرغداری این گردو غبار ایجاد شده از عمر مفید دستگاه دمنده هوای گرم در سالن مرغداری می کاهد و همچنین باعث ایجاد بسیاری از بیماری های دستگاه تنفسی طیور می گردد. از جمله آنها می توان به بیماری مزمن دستگاه تنفس( CRD ) اشاره نمود. 

 

سیستم گرمایش از کف ( کف خواب ) FLOOR HEATING

حرارت در سیستم گرمایش کفی بیشتر از طریق کف سالن منتقل می شود، لذا امکان جهت دادن به مسیر گرمایش وجود داشته و حرارت بیشتر در فضای کف و سایر مکانهای مورد نیاز متمرکز می گردد که طبق قانون Foavier در زمانی که دمای محیط و دمای بدن پرنده یکسان است جریان حرارت از یک سو به سویی دیگر وجود ندارد.

سیستم گرمایش کفی در پرورش این امکان را به مدیریت واحدهای پرورش طیور می دهد که با تقسیم بندی و کنترل منطقه ای و امکان گرمایش در مناطق انتخابی طبق نیاز پرندگان طراحی شود.

سیستم گرمایش از کف باعث چرخش هوا نمی شود، در نتیجه آلودگی مواد معلق و غبار موجود در هوا به شدت کاهش یافته و اثرات مثبت در بهداشت واحدهای پرورش طیور را دارد.

حرارت تولید شده در کف سالنهای مرغداری مستقیما" به بدن پرندگان و تجهیزات و ادوات سالن حرارت مرغداری واقع شده منتقل می گردد بدون اینکه نیازی به گرم شدن کل محیط پرورش باشد، در نتیجه حرارت تولیدی محیط را سریعتر گرم می کند. کوتاه شدن زمان گرمایش صرفه جویی زیادی در انرژی و وقت در برداشته و نیازی به گرم کردن سالنهای مرغداری قبل از ورود جوجه نمی باشد که این زمان در حدود 24 ساعت تا 48 ساعت از نظر وقت و هزینه در سیستم گرمایش کفی صرفه جویی به عمل می آید.

تهيه وتنظيم : مهندس احمدزاده و مهندس رها خداياري

اندازه گيري شدت نور و تعريف محيط نوري

مترجم : مهندس محمد مهدي ايزدي فر

شركت مجتمع توليدي گوشت ماهان

 مبحث نور يكي از جذاب ترين موضوعات در صنعت طيور مي باشد. از سال هاي دور داستان هاي فراواني بر پايه تجربيات شخصي و كارهاي تحقيقاتي شاخته شده است . اما شناخت درست از نقش نور، مقدار ، مدت نوردهي و رنگ نور داده شده ، هنوز در پرده ابهام مي باشد .

نور نقش اساسي در پرورش طيور داشته و تاثير آن بر توليد به خوبي شناخته شده است . با اينكه پذيرفته شده كه بينايي حس غالب مي باشد ، اما شناخت كمي از تاثير محيط هاي رايج نوري بر رفتار و رفاه ماكيان وجود دارد.

دو محقق از سه سال پيش تحقيقي را آغاز نمودند كه هدف آن بررسي نقش نور در مواردي اين چنين بود. آنان به طور منطقي كار خود را از يافتن روشي جهت اندازه گيري دقيق شدت نور و ارائه تعريف محيط نوري سالن هاي پرورش طيور آغاز كردند. در اين مقاله بعضي از يافته هاي آنان مورد بحث قرار مي گيرد . از جمله اينكه اختلاف موجود در حساسيت مرغ ها به نور موجب تفاوت شدت نور اندازه گيري شده به روش عادي و شدت نور ادراك شده توسط پرنده دارد ، و اينكه ادراك پرندگان از نور داخل سالن بسيار متفاوت با ادراك انسان مي باشد .

 

حساسيت به رنگ ها 

سير تكاملي ماكيان و انسان بسيار متفاوت بوده ، به عنوان مثال تشابه ساختار مغز ماكيان به مغز خزندگان در مقايسه با پستانداران بيشتر است . اين موضوع دليل بسيار خوبي در ايجاد شك به وجود تفاوت بين توانايي بينايي انسان و مرغ ها است . در واقع با توجه به توصيف دقيق تفاوت هاي سلولي و بيوشيميايي (دستگاه بينايي پرندگان و انسان ) شك به وجود تفاوت در ادراك رنگ از اعتبار بيشتري برخودار مي گردد . حساسيت مرغ ها به رنگ نور واجد اهميت كاربردي نيز مي باشد ، چرا كه اندازه گيري شدت نور بر همين اساس صورت مي پذيرد . در واقع آنچه كه به عنوان ((نور قابل مشاهده)) شناخته مي شود ، تنها بخش كوچكي از طيف بسيار وسيع امواج الكترومانيتيك با طول موج هاي متفاوت مي باشد . اين بخش از طول موج هاي قابل تشخيص براي چشم شامل محدوده كوچكي بين 400 تا 700 نانومتر مي باشند . هنگامي كه تمام طول موج ها به صورت مشخصي با يكديگر آميخته شوند ، نور بدست آمده نور سفيد يا نور طبيعي روز ناميده مي شود. با تغيير اندك در ممزوج طول موج ها ، نور بدست آمده ، رنگ اندكي به خود خواهد گرفت . به طور مثال لامپ هاي تنگستن (Incandescent) غالبا ته رنگ قرمز داشته ، اما ته رنگ لامپ هاي فلورسنت به آبي متمايل مي باشد . با توجه به شكل 1 ، علت اين امر توليد بيشتر امواج با طول موج طويل (و متمايل به قرمز ) در لامپ تنگستن و توليد امواج آبي و سبز توسط لامپ فلورسنت مي باشد .

 

تفاوت حساسيت ماكيان و انسان 

شدت نور ادراك شده توسط انسان ـ كه با واحد آشناي لوكس و دستگاه لوكس متر سنجيده مي شود ـ مرغ ها و ديگر جانوران ، برآيندي از طول موج نور توليد شده از منبع نوري و حساسيت هر حيوان به طول موج هاي مختلف مي باشد .شكل دو بيانگر حساسيت نسبي يك انسان به عنوان ناظر و استاندارد، به طول موج هاي مختلف و اطلاعات جمع آوري شده از آزمايشات رفتار شناسي ماكيان مي باشد (در واقع استفاده از لامپ هاي فلورسنت بسيار اقتصادي تر از لامپ هاي تنگستن مي باشد ، زيرا اين لامپ ها طول موج هايي را توليد مي كنند كه انسان نسبت به آن حساسيت بيشتري دارد. لامپ هاي تنگستن به طور عمده طول موج هاي سرخ و فرو سرخ و نيز حرارت را منتشر مي سازند)

از شكل 2 آشكار است كه ماكيان حساسيت متفاوتي با انسان دارند . در نتيجه اندازه گيري شدت نور بر حسب لوكس تخمين دقيقي از شدت نور ادراك شده توسط ماكيان بدست نمي دهد . زيرا در واحد لوكس منحني حساسيت انسان ملاك قرار گرفته است . به همين دليل محققان واحد لوكس (Clux) را به عنوان جايگزين پيشنهاد كرده اند . با استفاده از اين روش از دو لامپ فلورسنت و تنگستن ، كه شدت نور توليدي آنها بر حسب لوكس مشابه است ، چنين به دست مي آيد كه طيور لامپ فلورسنت را 30درصد درخشان تر از لامپ تنگستن درك مي كنند. اين موضوع مخصوصا در مواقعي كه پرندگان از يك سالن به سالن ديگر و با سيستم روشنايي متفاوت منتقل مي شوند، يا هنگامي كه شدت نور سالن هاي مختلف مورد مقايسه قرار مي گيرد ،يا هنگامي كه نوع لامپ هاي داخل سالن تغيير مي كند و همين طور هنگامي كه قوانين و مقررات شدت نوري مشخصي را توصيه مي كنند ، كاملاً قابل مشاهده مي باشد . به عنوان مثال حداقل شدت نور تعيين شده در انگلستان با استفاده از لامپ هاي تنگستن و فلورسنت معادل 5 لوكس تعيين شده ، در حالي كه مرغ ها در اين حالت نور لامپ هاي تنگستني را تنها معادل 5/3 لوكس ادراك مي كنند . اين تفاوت در ادراك نور هنگام استفاده از لامپ هايي كه طول موج نور منتشره آنها متفاوت تر باشد ، تشديد خواهد شد.

 

دامنه وسيع تر بينايي مرغ ها 

شكل 2 بيانگر بعضي ويژگي هاي ديگر نيز مي باشد. در وهله اول آنكه مرغ ها برخلاف انسان ، قادر به ديدن طول موج هاي فرابنفش (بيش از 320 و كمتر از 400 نانومتر ) هستند . اين موضوعي است كه در همه سالن هاي بسته با شرايط محيطي قابل كنترل مورد غفلت قرار مي گيرد . نقش اين موضوع در رفتار جفت گيري گله مادر گوشتي مورد بحث قرار گرفته است ، ولي نبايد تاثير آن در فراهم آوردن امكان شناسايي منابع بالقوه غذايي از نظر دور بماند.بعلاوه بعضي از موارد مشابه مانند جهت يابي و تشخيص فصل كه در نور معمولي چندان واضح نيستند ، در نور ماوراي بنفش كاملاً آشكار مي باشد. با اين وصف با توجه به عدم وجود اشعه ماوراي بنفش در سالن هاي مرغداري ، انتقال سيگنال هاي رفتاري و اجتماعي كه بواسطه وجود اين پرتوها منتقل مي شوند، مختل شده ، رفتار و رفاه پرنده تحت تاثير قرار خواهد گرفت . در وهله دوم مرغ ها در هيچ طول موجي حساسيت كمتري از انسان ندارند .اين موضوع به آن معناست كه هيچ نور خاصي وجود ندارد كه انسان در آن قادر به ديدن بوده ، اما مرغ ها نسبت به آن كور باشند.به عنوان مثال با توجه به آرام بودن مرغ ها در نور آبي از آن جهت گرفتن مرغ ها و بارگيري استفاده مي گردد . در واقع نتيجه بخش بودن اين تدبير دليل ديگري به جز كور بودن مرغ ها در نور آبي دارد. شايد نور آبي نسبت به نور معمولي سالن ها كمتر درخشان بوده و يا اينكه تاثير آرامبخش بر مرغ ها داشته باشد .

در وهله سوم شايد با وجود آن كه نور داخل سالن در نظر انسان سفيد مي باشد ، مرغ ها آن را رنگي ببينند . به همين علت ممكن است ادراك اطلاعات يا سيگنال هايي كه به واسطه طول موج هاي مشخصي منتقل مي شوند ، بسيار تشديد و يا به شدت تضعيف شوند.

 

قدرت بازتاب پرها 

در آزمايش ديگري قدرت بازتاب نور از پر سويه هاي بومي و تجاري اندازه گيري شد.حتي با اينكه رنگ پرهاي اين سويه ها از ديد انسان بسيار متفاوت بود ،با بررسي دقيق تر و نزديك ، مشابهت هايي ديده شد . تمامي پرها نورهاي سرخ و بنفش را به خوبي منعكس مي كردند . بازتاب نور تعيين كننده رنگ شي ء مي باشد . برگ ها از آن جهت سبز به نظر مي رسد كه تنها طيف سبز را بازتاب داده و بقيه طول موج هاي قابل ديدن را جذب مي نمايند. ميتوان انتظار داشت كه نور فرابنفش يا قرمز بخشي از فرآيند تشخيص همنوع (يا يك پرنده خاص ، ويا پرنده ديگر ويا ويژگي خاص يك پرنده ديگر مثل رابطه غالب و مغلوبي ) را تشكيل دهد . در صورت صحت اين امر احتمالاً بعضي از نورها چنين سيگنال هايي را به نحو بهتري منتقل خواهند نمود. به عنوان مثال لامپ هاي تنگستن موجود انتقال بهتر اطلاعاتي كه توسط نور قرمز منتقل مي شوند ، مي گردد ; اما در انتقال اطلاعات مرتبط با نور فرابنفش اخلال ايجاد مي كنند . همچنين مشاهده شد كه پرندگان از لحاظ (قدرت ) بازتاب نسبي و درخشش (brightness) بسيار متفاوت ميباشند . اين احتمالا به آن معناست كه مرغ ها كه از ديد انسان كاملا مشابه يكديگر ميباشند ، ولي از ديدخودشان به شدت رنگي و يا متمايز بوده و اين امر آنها را در شناسايي يكديگر كمك مي كند .

 

نوردهي در آينده 

محققين به گوناگوني و تفاوت شدت نور در داخل سالن پرورش علاقه مند مي باشند .شدت نور با افزايش فاصله از منبع نوري به طور تصاعدي كاهش مي يابد .(قانون عكس مجذور : در فاصله 10 متري از منبع نور نسبت به فاصله 5 متري شدت نور در واحد سطح 25/1 مي باشد ) 

بر همين اساس با تغيير فاصله طيور نسبت به منبع نوري و يا جابجايي آنها ، شدت نور به طور قابل توجهي تغيير مي نمايد . به طور مثال در يك قفس چهار طبقه مرغ تخمگذار ، مشاهده شده كه شدت نور در قفس هاي (بالايي ) و نزديك به منبع نوري 270 لوكس بوده و اين ميزان 170برابر درخشان تر از شدت نور معادل 6/1 لوكس در دورترين قفس ها از منبع نوري مي باشد. انتظار مي رود كه شرايط نوري اين دو محدوده تاثير قابل توجهي بر ادراك و شناخت پرندگان از محيط و يكديگر گذاشته و اين موضوع فارغ از تاثيري است كه بر عملكرد توليدي آنها مي گذارد . هنگامي كه پرندگان نسبت به منبع نوري در يك فاصله پرورش داده مي شوند ـ مثل پرورش جوجه گوشتي و يا مرغ تخمگذار بر روي بستر ـاختلاف شدت نور كاهش بسيار زيادي خواهد داشت .

با شناخت نحوه ادراك رنگ توسط جوجه ها مي توان از طول موج هاي نور توليد شده از سيستم هاي عادي نوردهي و طول موج هاي منعكس شده از پر و پوست جوجه ها ، جهت شناسايي تاثير محيط نوري بر جريان اطلاعات اجتماعي بين مرغ ها استفاده نمود.

 

 

نشريه چكاوك شماره 56

 

راهنماي پاكسازي وشستشو و طريقه ضد عفوني مرغداري

الف : شستشو و ضدعفوني كردن سالن هاي مرغداري 
مرحله 1 – تخليه كود حاصل و حمل و نقل آن با توجه به دستورالعمل (بخشنامه شماره 29771 – 19/7/74) سازمان دامپزشكي كشور بايد انجام پذيرد . 
مرحله 2 – پاكسازي سالن ها در محوطه مرغداري از بقاياي كود و پر و لاشه و ساير بقاياي آلود كننده از دور قبل صورت پذيرد . 
مرحله 3 – كليه تجهيزات و لوازم از قبيل دانخوري ، آبخوري و غيره . . . از سالن ها خارج و جهت شستشو و ضد عفوني به محوطه خارج از سالن منتقل شود . 
مرحله 4 – با استفاده از آب گرم (با فشار قوي) كليه قسمتهاي سالن ها از قبيل كف – سطوح داخلي و خارجي ديوارهاي سالن – پشت بام و ساير تاسيسات (كارخانه تهيه دان- انبارها – دفتر كار – اتاق نگهباني و . . . ) در مرغداري از كود – پر – و گرد خاك كاملا پاكيزه شود . 
مرحله 5 – شستشوي بعدي با استفاده از ديتر جنت ها (صابون مايع – محلول هاي پاك كننده و . . . ) انجام گيرد و سپس با آب گرو و فشار مناسب كليه قسمت ها پاكيزه شود . 
مرحله 6 – تعمير و مرمت هر گونه منفذ و بر طرف كردن خرابي هاي موجود در سطح سالن ها و ساير تاسيسات و رفع پارگي هاي توري پنچره ها در اين مرحله الزاميست . 
مرحله 7 – شعله دادن كف و ديوارهاي سالن از داخل و خارج تا ارتفاع 5/1 متر . 
مرحله 8 – ضدعفوني كليه سطوح (كف – سقف – ديوارها – پشت بام ) با توجه به پيشنهادات مندرج در جداول 1 و 2 . 
مرحله 9 – نظارت و ضدعفوني سيستم تهويه و سيستم هاي برق با توجه به بند 7 . 
مرحله 10 – لايروبي و شستشو و ضد عفوني سيستم فاضلاب با توجه به بند 7 . 
مرحله 11 – پس از پايان مرحله 9 كليه درب ها و پنجره هاي سالن ها و ساير تاسيسات تا ضدعفوني نهايي پس از نصب لوازم و تجهيزات از ورود احتمالي موش و بايد بسته شوند تا يا افراد غير مسئول بايد بسته نگهداشته شود . 
ب – شستشو و ضد عفوني لوازم و تجهيزات 
مرحله 1 – كليه لوازم و تجهيزات مرغداري از قبيل دانخوري و آبخوري و آنهايي كه قابل شستشو مي باشند به خارج از سالن ها منتقل شود و بايد در مرحله اول در آب گرم غوطه ور گردند . 
مرحله 2 – لوازم فوق را مجددا با آب گرم و برس شسته و سپس با ماده ضدعفوني كننده مؤثر به مدت دو ساعت غوطه ور و ضدعفوني گردند و متعاقبا با آب تميز آب كشيده شود 

ج : پاكسازي و شستشو و ضدعفوني محوطه 
مرحله 1 – سطوح آسفالته و بتوني محوطه مرغداري پس از شستشو سالن ها با آب فشار قوي بايد كاملا تميز شود . 
مرحله 2 – كليه سطوح مطرح شده در مرحله 1 و همچنين سطوح خاكي و . . . بايد شعله داده شوند . 
مرحله 3 – اسپري ماده ضدعفوني كننده با توجه به مواد ضدعفوني كننده مؤثر بر روي سطوح اعم از آسفالت شده و بتوني و شني و خاكي الزاميست . 
مرحله 4 – آهك پاشي سطوح غير قابل شستشو محوطه مرغداري پس از انتقال لوازم و تجهيزات مرغداري به داخل سالن ها با آب آهك تازه انجام پذيرد . 
مرحله 5 – تامين محلول ضدعفوني كننده در حوضچه هاي ضدعفوني در مدخل درب ورودي مرغداري و سالن ها پس از شستشو و ضدعفوني سالن هاي الزاميست . 

د : شستشو و ضدعفوني شبكه آبرساني 
1 – كليه شبكه آبرساني محتوي آب آشاميدني طيور تخليه و لايروبي و شستشو و تميز شود . 
2 – مخازن و لوله ها با محلول ضدعفوني كننده پر گرديده و پس از 24 ساعت محلول تخليه و سپس سيستم با آب تميز شستشو داده شود . 
ه : استفاده از فرمالين جهت ضدعفوني 
1 – استفاده از لباس كار – ماسك و دستكش مناسب در زمان استفاده از فرمالين ضروري است . 
2 – قبل از شروع استفاده از فرمالين بايد كليه پنجره ها و هواكش ها و كليه نقاطي كه امكان خروج گاز از آنها وجود دارد بسته شوند . 
3 – پس از قرار دادن كليه وسايل و تجهيزات و ملزومات مورد نياز دوره پرورش در داخل سالنها نسبت به توزيع بستر مناسب و سالم به نحوي كه در مسير رفت و آمد قرار نگرفته باشد اقدام و متعاقبا نسبت به گاز دادن اقدام شود . 
4 – در صورتي كه جهت ضدعفوني سالن ها از تركيب پرمنگنات و فرمالين استفاده شود به ميزان حداقل 10 گرم پرمنگنات و 20 سانتي متر مكعب فرمالين براي هر متر مكعب لازم مي باشد . حداقل درجه حرارت سالن كمتر از 25 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 65 درصد باشد .

سيستم آبرساني سالن هاي مرغداري ، كليد سالامتي گله

آب از راه هاي مختلفي بر گله تاثير ميگذارد . استفاده از يك سيستم آبرساني مناسب باعث افزايش سلامت ، كارايي پرنده و كاهش اثرات مضر آب مصرفي خواهد شد . توليد كنندگان براي كنترل سيستم آب در فرم هاي توليدي خود شرايط بستر زير آبخوري ها را بررسي مي كند . قطعاً مديريت مرغداري و ايجاد بستر مناسب درسلامت گله نقش اساسي دارد . 

سيستم آبرساني بايد از خيس شدن بهتر بستر و مشكلات متعاقب آن جلوگيري كند . 

بستر خشك نقش بسيار مهمي در بهداشت مرغداري دارد . اين بدين معني است كه آب نبايد نشت كند و در ارتفاع مناسبي نصب شده باشد و فشار آب داخل آن نيز مناسب باشد . بيشتر سالن ها بايد حدود 20 تا 25 درصد رطوبت داشته باشد و وقتي رطوبت بستر به بيش از 25 درصد برسد باعث سردي بستر مي شود ، همچنين محيط مناسبي براي رشد باكتري هاي عفونت زا مثل E.coil كوكسيدويوز . سالمونلا مي باشد . علاوه بر اين بستر مرطوب باعث پخش آمونياك در هوا مي شود و آمونياك به ريه پرنده صدمه ميزند و محيط را براي رشد باكتري آماده مي كند . 

انسان مي تواند مقدار 20 ppm آمونياك را در محيط تشخيص دهد . تجمع بيش از اين مقدار (50-100ppm) باعث سوزش چشم ها و ايجاد اشك مي شود . اين مقدار براي پرنده بسيار خطر ناك است . تجمع 50-100 ppm باعث كوري پرنده مي شود . حتي مقدار 5ppm آمونياك (كه توسط بيني انسان قابل تشخيص نيست ) باعث صدمه به لايه محافظ دستگاه تنفس جوجه ها مي شود و آنها را مستعد بيماري مي كند . مرغداران نمي توانند مقدار آمونياك داخل سالن را از بين ببرند ولي مي توانند مقدار آمونياك را به 25 ppm برسانند .

همچنين بستر خيس باعث ايجاد زخم هاي كف پا ، تاول هاي سينه اي و سوزش پوست خواهد شد . اين بيماري ها باعث افزايش مصرف انرژي و كاهش توليد پرنده مي شود و افزايش مصرف آنتي بيوتيك را به دنبال دارد .

برخي توليد كنندگان خيسي بستر را دليلي بر دسترسي كافي پرنده با آب مي دانند در حالي كه خيسي بستر نمايانگر دريافت آب بيش از حد نياز پرنده مي باشد .

برخي از مرغداران جهت اطمينان از مقدار آب در سالن هاي مرغداري از كنتور آب استفاده مي كنند و مقدار آب ورودي را طي يك دوره ي زماني معين ملاك قرار مي دهند . اما كنتور نمي تواند شرايط بستر و مقدار آب دريافتي توسط پرنده را اندازه بگيرد . بنابراين يك مدير موفق همواره به شرايط بستربيش از ميزان مصرف آب سالن ها توجه مي كند . 

اجرام بيماري زا در لوله هاي آب :

سيستم آب مي تواند منبع انتشار بيماري از آلودگي ها در سالن هاي مرغداري باشد . انتشار آلودگي زماني رخ مي دهد كه باكتري ها به ديواره داخلي لوله ها بچسبند و تشكيل توده ي چسبناكي را بدهند . توليد كنندگان علت اين امر را حل كردن برخي از داروها ، ويتانين ها و مواد معدني حاوي گلوكز و ديگر مواد غذايي غني شده در آب و استفاده از آنها توسط سيستم آب مي دانند . باكتري ها برروي اين محيط مناسب رشد و تكثير مي يابند . علاوه بر اين اكثر سيستم هاي آب داراي فشار كمي هستند و نمي توانند توده هاي باكتري چسبنده به جداره داخل لوله ها را خارج كنند .گاهي اوقات آب در داخل سالن مرغداري آلوده مي شود و باكتري هاي آب در داخل شيار روده پرنده جايگزين شده و چون دماي آن حدود 41 درجه سانتي گراد مي باشد ، مانند يك انكوباكتور عمل كرده و باعث تكثير باكتري ها و صدمه به سلامت پرنده مي شود . 

پرورش دهندگان از ضد عفوني كننده هايي مثل كلرين جهت ضد عفوني و از بين بردن باكتري ها استفاده مي كنند . اين عمل باعث ضد عفوني آب خواهد شد وليكن باكتري هايي را كه مواد آلي توده اي چسبيده به ديواره لوله ها جايگزين شده اند ، از بين نمي برند و مجدداً تعداد باكتري هاي در آب افزايش مي يابد . در طي 24 ساعت و در دماي 32 درجه يك باكتري E.coli به ميليون ها باكتري تقسيم مي شود . براي مقابله با اين توده هاي چسبناك راهكارهايي پيشنهاد مي شود . بطور مثال جريان دادن آب با فشار 3- 5/1 بار در داخل لوله هامي تواند توده هاي چسبناك را از ديواره لوله ها جدا و خارج نمايد . 

مواد پاك كننده اي نيز وجود دارد كه حاوي هيدروژن پر اكسيد هستند . اين پاك كننده ها باعث از بين بردن مواد چسبناك ديواره لوله شده و باعث جريان يافتن بهتر آب در لوله ها مي شود . هيدرژن پر اكسيد بعد از شستشو به اكسيژن و آب تبديل شده و هيچ صدمه اي به محيط زيست وارد نمي كند همچنين به پرنده صدمه نمي زند و طعم آب را تغيير نمي دهد . 

مواد ضد عفوني كننده ديگر مثل كلرين باعث تغيير طعم آب شده و ضريب تبديل غذايي را افزايش مي دهند در نتيجه با بهبود سيستم آب رساني طيور ، توليد كنندگان سعي مي كنند تا گله اي سالم و پر توليد داشته باشند براي اطلاعات بيشتر به سايت www.ziggity.com مراجعه نماييد .

Refrence:

Technical team of ziggity system inc lndiana ,usa .(dec 2003) poultry international magazine .vol .42 .no : 13.pp :36 ,38 .

منبع : مجله دنياي كشت وصنعت شماره 27

 

تاثير آب آشاميدني خنک در آب وهواي گرم

آب از راه هاي مختلفي بر گله تاثير ميگذارد . استفاده از يك سيستم آبرساني مناسب باعث افزايش سلامت ، كارايي پرنده و كاهش اثرات مضر آب مصرفي خواهد شد . توليد كنندگان براي كنترل سيستم آب در فرم هاي توليدي خود شرايط بستر زير آبخوري ها را بررسي مي كند . قطعاً مديريت مرغداري و ايجاد بستر مناسب درسلامت گله نقش اساسي دارد . 

سيستم آبرساني بايد از خيس شدن بهتر بستر و مشكلات متعاقب آن جلوگيري كند . 

بستر خشك نقش بسيار مهمي در بهداشت مرغداري دارد . اين بدين معني است كه آب نبايد نشت كند و در ارتفاع مناسبي نصب شده باشد و فشار آب داخل آن نيز مناسب باشد . بيشتر سالن ها بايد حدود 20 تا 25 درصد رطوبت داشته باشد و وقتي رطوبت بستر به بيش از 25 درصد برسد باعث سردي بستر مي شود ، همچنين محيط مناسبي براي رشد باكتري هاي عفونت زا مثل E.coil كوكسيدويوز . سالمونلا مي باشد . علاوه بر اين بستر مرطوب باعث پخش آمونياك در هوا مي شود و آمونياك به ريه پرنده صدمه ميزند و محيط را براي رشد باكتري آماده مي كند . 

انسان مي تواند مقدار 20 ppm آمونياك را در محيط تشخيص دهد . تجمع بيش از اين مقدار (50-100ppm) باعث سوزش چشم ها و ايجاد اشك مي شود . اين مقدار براي پرنده بسيار خطر ناك است . تجمع 50-100 ppm باعث كوري پرنده مي شود . حتي مقدار 5ppm آمونياك (كه توسط بيني انسان قابل تشخيص نيست ) باعث صدمه به لايه محافظ دستگاه تنفس جوجه ها مي شود و آنها را مستعد بيماري مي كند . مرغداران نمي توانند مقدار آمونياك داخل سالن را از بين ببرند ولي مي توانند مقدار آمونياك را به 25 ppm برسانند .

همچنين بستر خيس باعث ايجاد زخم هاي كف پا ، تاول هاي سينه اي و سوزش پوست خواهد شد . اين بيماري ها باعث افزايش مصرف انرژي و كاهش توليد پرنده مي شود و افزايش مصرف آنتي بيوتيك را به دنبال دارد .

برخي توليد كنندگان خيسي بستر را دليلي بر دسترسي كافي پرنده با آب مي دانند در حالي كه خيسي بستر نمايانگر دريافت آب بيش از حد نياز پرنده مي باشد .

برخي از مرغداران جهت اطمينان از مقدار آب در سالن هاي مرغداري از كنتور آب استفاده مي كنند و مقدار آب ورودي را طي يك دوره ي زماني معين ملاك قرار مي دهند . اما كنتور نمي تواند شرايط بستر و مقدار آب دريافتي توسط پرنده را اندازه بگيرد . بنابراين يك مدير موفق همواره به شرايط بستربيش از ميزان مصرف آب سالن ها توجه مي كند . 

اجرام بيماري زا در لوله هاي آب :

سيستم آب مي تواند منبع انتشار بيماري از آلودگي ها در سالن هاي مرغداري باشد . انتشار آلودگي زماني رخ مي دهد كه باكتري ها به ديواره داخلي لوله ها بچسبند و تشكيل توده ي چسبناكي را بدهند . توليد كنندگان علت اين امر را حل كردن برخي از داروها ، ويتانين ها و مواد معدني حاوي گلوكز و ديگر مواد غذايي غني شده در آب و استفاده از آنها توسط سيستم آب مي دانند . باكتري ها برروي اين محيط مناسب رشد و تكثير مي يابند . علاوه بر اين اكثر سيستم هاي آب داراي فشار كمي هستند و نمي توانند توده هاي باكتري چسبنده به جداره داخل لوله ها را خارج كنند .گاهي اوقات آب در داخل سالن مرغداري آلوده مي شود و باكتري هاي آب در داخل شيار روده پرنده جايگزين شده و چون دماي آن حدود 41 درجه سانتي گراد مي باشد ، مانند يك انكوباكتور عمل كرده و باعث تكثير باكتري ها و صدمه به سلامت پرنده مي شود . 

پرورش دهندگان از ضد عفوني كننده هايي مثل كلرين جهت ضد عفوني و از بين بردن باكتري ها استفاده مي كنند . اين عمل باعث ضد عفوني آب خواهد شد وليكن باكتري هايي را كه مواد آلي توده اي چسبيده به ديواره لوله ها جايگزين شده اند ، از بين نمي برند و مجدداً تعداد باكتري هاي در آب افزايش مي يابد . در طي 24 ساعت و در دماي 32 درجه يك باكتري E.coli به ميليون ها باكتري تقسيم مي شود . براي مقابله با اين توده هاي چسبناك راهكارهايي پيشنهاد مي شود . بطور مثال جريان دادن آب با فشار 3- 5/1 بار در داخل لوله هامي تواند توده هاي چسبناك را از ديواره لوله ها جدا و خارج نمايد . 

مواد پاك كننده اي نيز وجود دارد كه حاوي هيدروژن پر اكسيد هستند . اين پاك كننده ها باعث از بين بردن مواد چسبناك ديواره لوله شده و باعث جريان يافتن بهتر آب در لوله ها مي شود . هيدرژن پر اكسيد بعد از شستشو به اكسيژن و آب تبديل شده و هيچ صدمه اي به محيط زيست وارد نمي كند همچنين به پرنده صدمه نمي زند و طعم آب را تغيير نمي دهد . 

مواد ضد عفوني كننده ديگر مثل كلرين باعث تغيير طعم آب شده و ضريب تبديل غذايي را افزايش مي دهند در نتيجه با بهبود سيستم آب رساني طيور ، توليد كنندگان سعي مي كنند تا گله اي سالم و پر توليد داشته باشند براي اطلاعات بيشتر به سايت www.ziggity.com مراجعه نماييد .

Refrence:

Technical team of ziggity system inc lndiana ,usa .(dec 2003) poultry international magazine .vol .42 .no : 13.pp :36 ,38 .

منبع : مجله دنياي كشت وصنعت شماره 27