X
تبلیغات
باشگاه مهندسان علوم دامی - گوسفند

باشگاه مهندسان علوم دامی

علوم دامی

عوامل عفونی ایجاد كننده سقط جنین در میشها

سقط جنین عارضه ای است كه دام ماده قادر به نگهداری جنین نبوده و ان را از بدن دفع می نماید و در این ارتباط عوامل عفونی و غیر عفونی می توانند مننجر به سقط جنین گردند . از جمله عوامل عفونی ایجاد كننده سقط جنین, كامپیلوباكترفتوس (ویبریو فتوس) كلامیدیا پستیس (عامل سقط جنین آنزئوتیك , لپتوسپیروز, بروسلوز ( گونه بروسلا اوویس , عامل ایجاد كننده تورم اپیدیدیم در قوچها ) تب كیو, بوردر دیزیزوبلو تانگ و از عوامل غیر عفونی می توان ضربه و ضغطه كمبودهای تغذیه ای و مسمومیت حاصله از گیاهان سمی را نام برد.

شیوع سقط جنین هایی كه تا 3 هفته اول آبستنی رخ می دهند اغلب به دلیل كمبودهای مواد غذایی و یا ناشی از استرس است كه معمولاً‌تا میزان 25 درصد می رسد سقط جنین هایی كه بیش از میزان 5/1 الی 2 و حتی 5 درصد عادی بوده و چنانچه این میزان به حدود 20 الی 30 درصد برسد و اقدام بهداشتی لازم در مورد آن صورت نگیرد می تواند تا میزان 80درصد پیشرفت نماید كه از این نظر باعث خسارات اقتصادی و بهداشتی در دامداری می گردد.


كمپیلوباكتریوزیس CAMPILOBACTERIOSIS

عامل بیماری باكتری ویرگولی شكلی است به نام كامپیلوباكترفتوس كه قبلا ویبریوفتوس نامیده می شد و علت ویبریونی سقط جنین گوسفند با گاو فرق می كند .

انتقال بیماری از طریق خوردن مواد آلوده به ترشحات جنین سقط شده می باشد.

نشانه های بیماری : عارضه سقط جنین در 6 الی 8 هفتگی دوره ابستنی و نیز تلف شدن بره های تازه متولد شده از نشانه های بارز این بیماری باكتریایی می باشد . بیماری در دامداری شدیدا مسری بوده و دام مبتلا پس از بهبودی ممكن است برای همیشه ناقل بماند .

 تشخیص آزمایشگاهی 

تهیه لام از محتویات شیردان جنین و كشت از محتویات شیردان جنین 

 كنترل و درمان:

دامهایی كه سقط نمودند بایستی سریعاً‌از سایر دامها جدا شده و سپس حذف شوند زیرا امكان دارد ناقل باقی بمانند.

بره های زنده متولد شده باید حذف شوند.

درمان سایر دامهای گله توسط تتراسیكلین انجام گیرد.

 

توكسو پلاسموزیس TOXOPLASMOSIS

عامل بیماری,‌انگلی پروتوزوایی است به نام توكسوپلاسما گنده ای كه در سلولهای اپی تلیال روده دام آلوده زندگی می كند . بیماری توكسو پلاسموز قابل سرایت به انسان می باشد.

راه انتقال 

از طریق خوردن مواد غذایی و آب آلوده به اووسیت انگل كه از طریق مدفوع گربه دفع شده است. 

تماس مستقیم دام با مواد آلوده به ترشحات جنین سقط شده  
نشانه های بیماری 
عارضه سقط جنین در هر مرحله ای از دوران آبستنی می تواند رخ دهد و میزان شیوع آن ممكن است تا 80درصد برسد اگر آلودگی در ابتدای دوره آبستنی باشد موجب جذب و مرگ جنین می شود و اگر آلودگی در اواخر آبستنی باشد باعث سقط جنین مرده زایی و یا تولد بره های ضعیف می گردد.
تشخیص :
آزمایش فلورسنت انتی بادی مواد كوتیلدونها 
آزمایش مایعات جنینی با استفاده از تست اگلوتیناسیون لاتكس 
آزمایش هیستوپاتولوژیكی بافتهای جنین مانند: مغز,‌شش , كبد , قلب , كلیه , طحال 
كنترل :
جلوگیری از ورود گربه ها به انبار غلات , آبشخوار و انبار علوفه 
انهدام فوری مواد آلوده به ترشحات جنین سقط شده 
كنترل جوندگان و پرندگان از نظر كاستن مخازن عفونی 
اجتناب از نوشیدن شیر دامهای آلوده به ویژه توسط زنان آبستن و اطفال.

كلامیدیوز CHLAMYDIOSE
پسیتاكوزیس لنفوگرائولوم PSITTACOSIS LYM PHOGRANULOMA VENEREUM
میاگاوانلار MIYAGAWANELLA و بدسونی BEDSONIA
باكتریهایی هستند كه فقط در سلولهای زنده می توانند رشد و تكثیر كنند و از این جهت از سایر باكتریها متمایزاند .
تاكنون 2 گ ونه از كلامیدیاها را شناسایی كرده اند كلامیدیاتراكو ماتیس (CH. Trachomatis) كه انسان را نیز آلوده می سازد و دیگری كلامیدیاپسیتاسی (CH.Psittaci) كه فقط دامها را آلوده می سازد . گونه اخیر می تواند با سایر بیماریها از قبیل كراتوكونژنكتیویت (kratoconjunctivitis), ارتریت (arthritis) و پنومونی (pneumonia) همراه بوده ولی به ندرت در یك گله تواما دیده می شود .در سال 1950 برای اولین بار سقط جنین حاصل از كلامید یا به نام سقط انزوئوتیك (abortion enzootic) در اسكاتلند معرفی شد و سپس در سال 1958 در ایالات متحده و آنگاه در سال 1976 در آلبرتا و بالاخره در سال 1977 در اونتاریو گزارش شد. میزان‌ آلودگی كلامیدیایی در بز و گوسفند تقریبا یكسان گزارش می شود .
نشانه های درمانگاهی 
از علایم این بیماری سقط جنین بوده است كه معمولاً در اواخر دوران آبستنی رخ می دهد و نیز تولد بره ها و بزغاله های ضعیف از دیگر نشانه های این بیماری می باشد. باكتری اغلب جفت را گرفتار ساخته و پس از اینكه عارضه سقط رخ داد. در رحم باقی می ماند .پرده های جفت شفاف نبوده , كدر و قرمز رنگ می شوند و قوامی سفت و چرمی شكل پیدا می كنند . كوتیلدونها سفت و سخت و ضخیم شده و قابلیت انعطاف پذیری را از دست می دهد و فتوس ها به علت بزرگ شدن كبد و پر شدن محوطه داخل شكم از مایع , بادكرده به نظر می رسند تحقیقات نشان داده است كه میزان شیوع سقط جنین میشها در گله آلوده 30 درصد و در بزها بیشتر است ولی قائدتاً میزان 5 الی 10 درصد را معمولی تلقی می نمایند .
راه انتقال
انتقال اولیه باكتری از قوچ به میش است ولی با اینحال منابع آلودگی جنینهای سقط شده جفت , ترشحات واژن و فضولات آلوده می باشد . باكتری از راه های استنشاق هوای آلوده و یا مصرف مواد الوده نظیر اب ‎غذا, وارد بدن دام شده و دام را الوده می سازد . میش سقط كرده ممكن است مادام العمر حامل باقی بماند و باكتری در روده و در بعضی از بافتهای لنفوئیدی نگهداری و حمل گرددد آلودگی با كلامیدیا به خصوص درهواس سرد می تواند بسیار شدید باشد.
تشخیص 
با توجه به اینكه نشانه ها در گله مشخص می باشد ولی اغلب با نشانه های سقط جنین های حاصله از تب كیو (كوكسیلا) و ویبریوز مشابه بوده لذا برای تشخیص افتراقی بایستی به انجام تستهای آزمایشگاهی پرداخت برای این موضوع 3 نوع آزمایش بكار می رود :
1- آزمایش محتویات معده جنین و جفت و مشاهده میكروسكوپی باكتری 
2- آزمایش بافتی جفت در محیط تخم مرغ جنین دار
3- آزمایش خون كه در 2 مرحله انجام می شود ( در اوایل سقط و 2 الی 3 هفته بعد از مرحله اول ) در این آزمایش میزان آنتی بادی اندازه گیری می گیرند كه تیتر آن در مرحله اول كمتر از مرحله دوم است. متذكر می گردد كه اگر سقط جنین در سالهای متوالی رخ دهد. لازم است تشخیص افتراقی بین عوامل ایجاد كننده سقط از قبیل توكسوپلاسما ویبریو , كلامیدیا و كوكسیلا انجام گردد.
كنترل و پیشگیری :
اصولاً برای كنترل و پیشگیری بایستی نكات ذیل را مد نظر قرار داد.
جداسازی میشهای سقط كرده از سایر دامها.
جمع آوری و سوزاندن و یا دفن كردن جنین های سقط شدن و جفت های آلوده 
ضد عفونی و یا شعله دادن آغل و جایگاه دامهای مبتلا 
میشهای سقط كرده نبایستی تا زمانكیه علل مولد سقط از محیط حذف نشده است به بره های ماده متولد شده را شیر بدهند .
میشهای آبستن در روی زمین تغذیه نشوند 
قوچ نباید از گله با سابقه سقط جنین خریداری گردد.
استفاده فوری از آنتی بیوتیكها هنگام رخداد سقط جنین صورت گیرد ( شروع درمان با استفاده آنتی بیوتیك تزریقی ( تتراسیكلین ها) و ادامه آن با آنتی بیوتیك خوراك به همراه مواد غذایی).
مراقبتهای بهداشتی ویژه از نظر انتقال عوامل سقط به انسان مانند استفاده از پوششهای محافظ در موقع ارتباط با دام یا دامداری و مواد آلوده اجتناب ورزیدن از خوردن شیر غیر پاستوریزه و یا پنیر دوری جستن زنان آبستن از گربه ها و یا دام های الوده , جنین های سقط شده و مواد آلوده باید مد نظر قرار گیرد. 

درمان 
از آنجاییكه كلامیدیا ها به كلرتتراسیكلین بسیار حساس اند لذا از این دارو به عنوان داروی پیشگیری كننده و درمانی استفاده می شود. مقدار مصرف به عنوان مقدار پیشگیری كننده در دوران ابستنی 80 میلی گرم برای هر راس میش در هر روز بمدت 3 هفته و مقدار درمانی در دام سقط كرده 2500 میلی گرم برای هر راس میش در هر روز برای مدت 3 هفته .
دستور العمل اجرایی پیرامون سقط جنین در گوسفندان 
چنانچه در گله ای سقط جنین اتفاق افتاد لازم است به نكات ذیل توجه شود:
1- میشهایی كه سقط جنین نموده اند از بقیه دامهای موجود در گله جدا شوند.
2- جنین های سقط شده و بره هایی كه مرده متولد شده اند جمع آوری و برای ارسال به مركز تشخیص آزمایشگاهی دامپزشكی سوزاندن و یا دفن كردن آنان آماده گردند به طوریكه در این مرحله مراقبت های بهداشتی از نظر دست كاری به مواد آلوده انجام گیرد و حتما از دستكش استفاده شده و شستشوی دستها هرگز فراموش نشود و همچنین زنان آبستن نباید در تماس با بره اندازی میشها قرار گیرند.
3- در مورد تشخیص احتمالی و راههای كنترلی لازم است با دامپزشك معالج مشورت كرده و در صورت لزوم نسبت به ارسال جنین و بره مرده زاییده شده و نیز دام سقط كرده به مركز تشخیص آزمایشگاهی,‌اقدام شود.

نكته مورد توجه : هنگامی كه جنین سقط شده به همراه برده مرده زا به آزمایشگاه تشخیص ارسال می گردد. میزان دقت تشخیص 4 برابر زمانی خواهد بود كه فقط , فتوس سقط شده فرستاده می شود.
در اینجا در مورد 3 عامل عفونی ایجاد كننده سقط جنین كه از معمولی ترین عوامل می باشند دستورهای اجرایی ارائه می گردد.

سقط جنین انزئوتیك (كلامیدیایی)
میشهای سقط داده شده را باید از سایر دامها برای مدت یك الی دو ماه جدا نگه داشت و چنانچه رخداد سقط جنین هنوز در گله وجود دارد این جداسازی را باید ادامه داد.
یك برنامه اجرایی واكسیناسیون در گله برای آینده تدوین نمود و در عین حال بایستی توجه داشت كه میشهای سقط داده شده بر علیه این بیماری ایمن خواهند بود ولی اندسته از میشهایی كه توسط میشهای سقط داده شده الوده شده اند, علیرغم واكسیناسیون انجام شده, در سال اینده مبتلا خواهند شد.
دامهای مبتلا را پس از مشورت با دامپزشك معالج, تحت درمان قرار داد.

توكسو پلاسموزیس 
میشهای سقط داده شده به فوریت از میشهای آبستن جدا شوند.
مراقبت بهداشتی از نظر كنترل رفت و آمد گربه ها و آلودگیهای مواد غذایی دام با فضولات گربه ها شدیداً انجام پذیرد .
یك برنامه واكسیناسیون برای سال آینده تدوین گردد.

كامپیلو باكترفتوس 
میشهای سقط داده شده از سایر دامها جدا شوند و باید توجه داشت كه :
میشهای سقط داده شده برای سال اینده از سطح ایمنی بالایی برخوردارند .
تاكنون هیچ واكسن قابل مصرفی عرضه نشده است.

قابل توجه :هر چه تعداد نمونه های ارسالی به آزمایشگاه تشخیص بیشتر باشد, از نظر نزدیك شدن به نتیجه ارزشمند است ولی قبل از این كار لازم است با دامپزشك معالج راجع به سیستم مدیریت و تغذیه دام مشورت گردد زیرا علل مولد سقط, ممكن است از عوامل عفونی نبوده بلكه در این صورت به ازمایشگاه نیاز ندارد.

نام نویسنده :مهران محمدي خواه


 
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:17  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

تغذيه ي گوسفند- بخش دوم

تغذيه بره از تولد تا از شيرگيرى 

 بره بايستى بلافاصله بعد از تولد از کلستروم مادر استفاده کند. کلستروم، بره را از عفونت محافظت مى‌کند. کلستروم همچنين حاوى پروتئين، مواد معدني، انرژى و ويتامين‌هائى است که بره نياز دارد. بعد از ۱۰-۱۴ روزگى علاوه بر شير، بره مى‌تواند از کنسانتره هم استفاده کند. غذاى کنسانتره معمولاً به‌صورت (C.F (Creep feeling در اختيار بره‌ها قرار داده مى‌شود. (C.F عبارت است از روشى که غذاى کنسانتره در محلى به نحوي قرار داده مى‌شود که بره مى‌تواند وارد شده و خارج بشود ولى ميش نمى‌تواند وارد آن محل شود). يونجه با کيفيت خوب بايد هميشه در دسترس بره باشد. غذاى کنسانترهٔ بره بايد در حدود ۱۴-۱۶% پروتئين داشته باشد. بره‌‌هائى که زودتر از شير گرفته مى‌شوند، بايد جيرهٔ آنها حداقل ۱۸ % پروتئين داشته باشد. افزودن ملاس سبب خوشمزه‌ شدن جيره مى‌شود. بره‌ها معمولاً در ۳ ماهگى از شير گرفته مى‌شوند. افزودن آنتى‌بيوتيک در دوران شيرخوارگى از تلفات بره‌ها مى‌کاهد. در موقع از شيرگيرى، بره‌ها بايد حداقل ۹ هفته سن و ۱۸ تا ۵/۲۲ کيلوگرم وزن داشته باشند. توليد شير بعد از ۴ هفته کاهش پيدا مى‌کند، دادن کنسانتره در جريان شيرخوارى سبب در افزايش وزن بره خواهد شد، در نتيجه بره را زودتر مى‌توان فروخت. بره‌هائى که زودتر از شير گرفته مى‌شوند از غذا بيشتر استفاده مى‌کنند و به ازاء يک واحد افزايش وزن به غذاى کمترى نياز دارند.  


  تغذيهٔ بره‌هاى يتيم Orphan (بى‌مادر) 

 در هر دورهٔ زايش بنا به‌عللى (عدم قبول ميش، مردن بعضى ميش‌ها، نداشتن و يا کمى شير ميش، ورم پستان و زخم بودن پستان) در گله تعدادى برهٔ بى‌مادر وجود دارد.  

در مواردى عدم قبول ميش با قرار دادن بره و ميش در يک آغل کوچکى کنار هم پس از مدتى ميش به بوى بره خود عادت کرده و آن را قبول مى‌کند؛ يا اينکه مى‌توان با ماليدن ترشحات پوست بدن بره به اطراف بينى مادر و يا ماليدن شير ميش به اطراف ناحيهٔ ران بره به قبول کردن بره توسط مادر کمک کرد. در بعضى موارد مشاهده مى‌شود که ميش برهٔ خود را قبول مى‌کند ولى از دادن شير امتناع مى‌کند؛ در اين قبيل موارد مى‌توان در موقع شيردادن ميش را ثابت نگهداشت و يا آن را بست تا بره بتواند از شير آن استفاده کند.  

بره‌هاى يتيم را مى‌توان به‌وسيلهٔ ميش‌هائى که برهٔ خود را از دست داده‌اند، تغذيه کرد و اگر اين بره‌ها به‌وسيله ميش‌هاى ديگر مورد قبول نشدند، مى‌توان به‌وسيلهٔ پستانک و شيشه ‌آنها را تغذيه نمود. فاکتورى که در مورد اين نوع بره‌ها بايد در نظر گرفته شود، گرم نگاه‌داشتن و خورانيدن شير به آنها است. براى زياد کردن شانس زنده ماندن آنها و افزايش مقاومت آنها لازم است مقدارى کلستروم به بره داده شود. در اين قبيل موارد مى‌توان از کلستروم ميش‌هاى ديگر استفاده کرد. بعضى از گوسفندداران با تجربهٔ زيادى کلستروم را منجمد مى‌کنند که در اين صورت هميشه به کلستروم دسترسى خواهند داشت.  

در مواردى هم مى‌توان براى تغذيهٔ بره‌هاى يتيم از شير گاو استفاده کرد. ولى ترکيب شير گاو با ترکيب شير ميش مقدارى فرق مى‌کند. اگر از شير گاو استفاده مى‌کنيد توصيه مى‌شود به ازاء هر يک ليتر شير يک قاشق چايخورى روغن مايع (ترجيحاً روغن ماهي) اضافه کنيد.  

اين شير را بايد به اندازهٔ درجه حرارت بدن حيوان گرم کنيد. ولى نجوشانيد. وسايلى که براى تغذيه استفاده مى‌کنيد تميز نگهداريد. در هر سه ساعت در حدود ۱۰۰ گرم از اين شير به حيوان بدهيد.  

بره‌ها را دسته‌بندى کرده و از سرما محافظت کنيد. جايگاه بره‌ها بايد خشک بوده و از بستر خوب پوشيده شده باشد؛ در مواردى که هوا سرد باشد، مى‌توان از وسيلهٔ گرم‌کننده استفاده کرد. آب تميز و علوفهٔ مرغوب بايد در دسترس بره‌ها باشد. تغذيه کنسانتره را هرچه زودتر شروع کنيد، از ۲ هفتگى به‌تدريج مخلوط کنسانتره مغذى و خوش‌خوراک را مى‌توان به بره‌ها خورانيد، اگر بره‌ها از کنسانترهٔ خوب تغذيه مى‌کنند، مى‌توان آنها را در سن ۴-۶ هفتگى از شير گرفت. در سن ۴-۵ هفتگى مى‌‌توان بره‌ها را به چراگاه محصورى که داراى سايبان است فرستاد.  


  تغذيهٔ بره‌ها از زمان از شيرگيرى تا فروش 

 بره‌هاى پروارى را با غذاى با کيفيت خوب تغذيه کنيد؛ جيره غذائى اين نوع بره‌ها را به‌تدريج عوض نمائيد؛ در موقعى که شروع به تغذيه آزاد با کنسانتره مى‌کنيد، بره‌ها را عليه بيمارى آنتروتوکسيمى (بيمارى پر خوري) واکسينه کنيد. اگر بره‌ها تغذيه و افزايش وزن خوبى دارند و وزن آنها بيشتر از ۱۸ کيلوگرم است، نبايد در مرتع قرار داده شوند که اين امر سبب کند شدن رشد بره‌ها مى‌گردد. اگر قرار است به‌علت بالا بودن کيفيت مرتع، بره‌ها به مرتع برده شوند، بايد قبل از اينکه به مرتع فرستاده شوند، به آن ها داروى ضدانگلى خورانده شود. براى جلوگيرى از انگل‌هاى داخلى مى‌توان از فنوتيازين، تيابندوزول، هالوکسون و يا تتراميزول استفاده کرد.  

تا اتمام دورهٔ پروارى مى‌توان بره‌ها را به پرواربندى برد و يا آنها را در مرتع قرار داد. موقعى‌‌که بره‌ها به پرواربندى و يا مرتع رسيدند، سعى کنيد که از استرس آنها کاسته شود، اجازه بدهيد تا استراحت بکنند، علوفه و آب سالم براى آنها فراهم کنيد، بره‌هاى مريض را جدا کنيد. در صورت نياز براى از بين بردن انگل‌هاى خارجى سمپاشى کنيد و يا از حمام كنه استفاده نمائيد. بره‌هاى کم وزن در مقايسه با سنگين وزن‌ها در مرتع رشد بيشترى مى‌کنند. اگر از مراتع براى پرواربندى استفاده مى‌کنيد، با توجه به موقعيت بازار و کيفيت مرتع، بره‌ها را تا زمانى که شرايط آب و هوائى اجازه مى‌دهد، در مرتع نگهداريد و روزانه به ازاء هر رأس مقدار ۴۵۰ گرم کنسانتره بدهيد.  


  تغذيه بره‌ميش‌هاى جايگزينى 

 بره‌هاى ماده‌اى که جايگزين ميش‌هاى حذفى خواهند شد، ‌بايد به‌خوبى تغذيه شده و در موقع جفتگيرى به اندازهٔ کافى رشد کرده باشند. در جيرهٔ غذائى اين نوع بره‌ها مى‌توان از علوفهٔ خشبى و دانه استفاده کرد و نسبت علوفهٔ خشبى در جيره را مى‌توان با توجه به کيفيت بدنى و رشد حيوان تعديل نمود.  


  تغذيه و آماده کردن قوچ (Ram) 

 تا قبل از جفتگيرى، علوفهٔ مرتع، احتياجات غذائى قوچ را برطرف مى‌کند، در فصل جفتگيرى اگر قوچ ضعيف باشد، مى‌بايست روزانه ۴/۰-۷/۰ کيلوگرم دانهٔ ذرت و يا مخلوط دانه‌هاى ديگر خورانيده شود. بره‌قوچ‌ها به مقدار بيشترى مواد دانه‌اى نياز دارند. در خلال زمستان بايد روزانه ۶/۱ تا ۳/۲ کيلوگرم يونجه به بره قوچ‌ها داده شود. بره‌هاى نر سنگين بيشتر از اين نياز دارند. ولى بايد دقت کرد که در موقع جفتگيرى قوچ زياد چاق نباشد.  

با شروع فصل جفتگيرى بايد قوچ‌ها را از نظر سلامت عمومى و وضعيت پاها بررسى کرد. در هواى گرم توصيه مى‌شود که اگر قوچ در مزرعه است، مزرعه داراى سايبان باشد. قبل از رها کردن قوچ در گله، با مادهٔ رنگى شکم و درست جلو آلت تناسلى قوچ را رنگ کنيد، اين عمل سبب مى‌‌شود که زمان جفتگيرى ميش را تشخيص داده و کارهاى مديريتى گله را بهتر و به آسانى انجام دهيد.  

اگر در گله از يک قوچ استفاده مى‌کنيد، توصيه مى‌شود براى کنترل قدرت بارورى قوچ رنگ به‌کار برده را هر ماه عوض کنيد و اگر بيش از يک قوچ استفاده مى‌کنيد، براى قوچ‌ها از رنگ‌هاى مختلفى استفاده کنيد و هر روز مادهٔ رنگى قوچ را امتحان کنيد و در صورت لزوم تجديد نمائيد.  

قوچ‌هاى جوان ممکن است براى مدتى فعاليت جنسى خوبى نداشته باشند، براى تشويق اين نوع قوچ‌ها مى‌توان قوچ‌ها را با ميش پيرى که فحل شده است در يک محل نگه داشت.  

ميش به‌خوبى مى‌ايستد و قوچ جوان به‌راحتى با آن جفتگيرى مى‌کند. رها کردن قوچ محرک (Teaser ram) در گله سبب مى‌شود که ميش‌ها به فحل شدن تشويق شده و در نتيجه وقتى که قوچ در گله رها مى‌شود مى‌تواند با تعداد زيادى ميش در مدت زمان کوتاهى جفتگيرى کند.  

با توجه به اينکه چندقلوزائى يک صفت توارثى است؛ بنابراين، قوچ مى‌تواند چندقلوزائى گله را تحت تأثير قرار دهد. بدين جهت در موقع انتخاب قوچ اين صفت را بايد در نظر گرفت. قبل از فصل جفتگيرى قوچ‌ها بايد از نظر غير بارور بودن آزمايش شوند، براى گرفتن نتيجهٔ خوب از جفتگيرى ۶-۸ هفته قبل از جفتگيرى قوچ‌ها را پشم‌چينى کنيد.
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:15  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

تغذيه ي گوسفند- بخش اول

مديريت يک گله گوسفند مستلزم داشتن اطلاعات کافى در امور مختلف گوسفنددارى است. چراگاه و يا ساير منابع علوفه، غذاى اصلى و عمده براى گلهٔ گوسفندان در دوران آبستنى است. علوفهٔ خشک با کيفيت خوب، سيلو و يا علوفه را پس از چيدن مى‌توان در تغذيهٔ گوسفند به‌کار برد. مى‌توان علوفهٔ خشک لگومينوزها، گرامينه‌ها و يا مخلوط اين دو، سيلوى ذرت و يا سيلوى ساير علوفه‌ها را مورد استفاده قرار داد. اگر قرار است از سيلو در تغذيهٔ گوسفند استفاده بشود در موقع تهيه مى‌بايد علوفهٔ ريزتر از سيلوئى که در تغذيهٔ گاو مورد استفاده قرار مى‌گيرد خرد بشود. پس چرا مزارع را مى‌توان جهت چراى گوسفندان در نظر گرفت.

اگر مرتع و يا چراگاه وسعت بيشترى دارد، توصيه مى‌شود که به قسمت‌هاى مختلف تقسيم شده و به‌صورت چرخشى مورد استفاده قرار گيرد زيرا چرانيدن به‌طور متناوب، سبب قطع سيکل زندگى انگل‌هاى داخلى مى‌شود. مراتع بايد به فاصلهٔ هر دو الى سه هفته يک بار مورد استفاده قرار گيرند که بستگى به کيفيت و نوع مرتع دارد. مراتع نبايد مورد چراى بيش از حد قرار گيرند، زيرا اين امر سبب تخريب مرتع مى‌شود. به‌خصوص در مورد گوسفند که چون اين حيوان خيلى نزديک به زمين علوفه را قطع مى‌کند، تخريب سريع‌تر و بيشتر خواهد بود. تعداد گوسفندى که در واحد زمان در واحد سطح مرتع در نظر گرفته مى‌شود به نوع و کيفيت مرتع بستگى دارد.  


 در مرتع براى ازدياد بازدهى و استفادهٔ بيشتر حيوان لازم است آب کافى، سايهٔ مناسب، نمک و ساير مکمل‌هاى معدنى فراهم شده باشد. جابه‌جا کردن آبشخور، نمک و مکمل معدنى سبب مى‌شود که قسمت‌هاى مختلف مرتع به‌خوبى مورد استفاده قرار بگيرد و حيوان براى دسترسى به آب در طول چرا انرژى کمترى را مصرف کند. در موردى که مرتع يا چراگاه فقير باشد مى‌توان هم‌زمان با چرا در مرتع از علوفهٔ خشک در تغذيهٔ گله گوسفند استفاده کرد. در تحت چنين شرايطى روزانه ۵/۱ الى يک کيلوگرم يونجهٔ خشک احتياجات ميش را برطرف مى‌کند. مى‌توان به‌جاى يونجهٔ خشک از دو الى سه برابر سيلو ذرت استفاده کرد. زيرا احتياجات غذائى ميش براى تکامل جنين و بافت‌هاى پستانى خود حيوان افزايش مى‌يابد. ميش‌هائى که بيش از يک بره آبستن هستند مخصوصاً در مراحل آخر آبستني، اندازهٔ شکمبه آنها کوچک مى‌شود؛ زيرا مقدارى از فضا توسط رحم اشغال مى‌شود. اين موضوع سبب مى‌شود که به‌جاى مقدارى از علوفهٔ خشبى از کنسانتره استفاده بشود. تغذيهٔ ميش با کنسانتره به تکامل نهائى جنين و آماده کردن ميش براى توليد شير که بره نياز مبرمى به آن خواهد داشت، کمک مى‌کند. نتايج تغذيهٔ خوب در اواخر دوران آبستنى در موقع بره‌زائى و بعد از آن مشاهده مى‌شود. بدين‌ترتيب که عمل زايمان به‌راحتى صورت خواهد گرفت، بره‌ها در هنگام تولد قوى خواهند بود، وزن آنها از بره‌ميش‌هائى که به‌خوبى تغذيه نشده‌اند، به‌طور قابل توجهى بيشتر خواهد بود و ميش شير بيشتر و دوران شيروارى طولانى‌تر خواهد داشت. در نتيجه بره‌ها قويتر، رشد آنها سريع‌تر و تلفات بره‌ها و ميش‌ها کمتر خواهد بود. توصيه مى‌شود در آخرين ۶ هفتهٔ آبستنى به ميش‌ها مقدارى مخلوط کنسانتره داده شود. دانهٔ ذرت، دانهٔ گندم، سورگوم، يولاف، جو و سبوس گندم از اجزائى هستند که معمولاً در مخلوط کنسانتره مورد استفاده قرار مى‌گيرند.  


 در مواردى که مرتع و يا يونجهٔ خشک از کيفيت پائينى برخوردار باشد ميش به مکمل پروتئينى نياز خواهد داشت. تحت چنين شرايطى مى‌توان از کنجالهٔ سويا، کنجالهٔ بذرک و يا ساير مکمل‌هاى پروتئينى استفاده کرد. با توجه به ارزانى قيمت مى‌توان از اوره در جيرهٔ گوسفند به‌عنوان منبع ازتى استفاده نمود که تحت چنين شرايطى نبايستى بيش از يک‌سوم پروتئين جيره از اوره تأمين شده باشد.  


 براساس مطالعات انجام گرفته، افزون آنتى‌بيوتيک از مرگ و مير بره‌ها مى‌کاهد، دادن آئورمايسين روزانه به مقدار ۶۰ ميلى‌گرم به ازاء هر ميش به‌مدت ۸۰ روز قبل از زايش به مقدار قابل محسوسى از مرگ و مير بره‌ها مى‌کاهد. با اين عمل مى‌توان نسبت تلفات بره‌ها را از ۵/۱۴ تا ۹/۳ درصد کاهش داد. ميش‌هاى آبستن بايستى تغذيهٔ آزاد داشته باشند که اين امر سبب کم شدن هزينهٔ کارگرى و افزايش مصرف علوفه با کيفيت پائين مى‌شود.  


 جيره‌اى که در تغذيهٔ ميش‌هاى آبستن به‌کار برده مى‌شود، بايستى به مقدار زيادى علوفهٔ خشبى داشته باشد. مهم‌ترين مسئله در تغذيهٔ ميش‌هاى آبستن جلوگيرى از چاقى زياد ميش‌ها است.  


  تغذيه در دوران شيردهى (Lactation feeding) 

 ميش‌هائى که در هفته‌هاى آخر آبستنى به‌خوبى تغذيه و مراقبت شده باشند، پس از زايمان از شرايط بدنى خوبى برخوردار خواهند بود و مقدار زيادى شير توليد خواهند کرد. ماکزيمم توليد شير در ميش‌ها در حدود ۲ هفته پس از زايمان است. جهت ادامهٔ توليد شير زياد، ميش‌ها بايد تغذيهٔ کافى داشته باشند تا علاوه بر تأمين نياز غذائى براى نگهدارى ميش، نياز غذائى براى توليد شير را هم فراهم کند.  


 افزايش کنسانتره جيره سبب تحريک ميش براى توليد شير زياد خواهد شد، بايد مطمئن بود که حيوان به آب سالم و تميز به مقدار کافى دسترسى داشته باشد.  


 ميش‌هائى که به بره‌هاى دوقلو شير مى‌دهند، در مقايسه با ميش‌هائى که به تک‌بره شير مى‌دهند؛ به کنسانتره بيشترى نياز دارند. به‌نظر مى‌رسد ميش‌هائى که دوقلو زائيده‌اند، مى‌توانند بيشتر از ميش‌هائى که تک‌بره زائيده‌اند، شير توليد کنند، اين امر ممکن است بدين علت باشد که بره‌هاى دوقلو در هر موقع شير خوردن پستان را خالى مى‌کنند و اين کار سبب تحريک بيشتر پستان و توليد بيشتر شير مى‌شود.  


 ميش‌هاى نژاد سنگين در مقايسه با نژادهاى سبک به غذاى بيشترى نياز دارند. اگر کيفيت علوفه‌اى که مورد استفاده قرار مى‌گيرد پائين باشد، بايد به مقدار کنسانتره جيره افزوده شود. در اين قبيل موارد جهت تغذيهٔ بهتر گله و بازدهى خوب مکمل‌هاى پروتئينى و معدنى مورد نياز خواهند بود. تا حدود يک هفته قبل از شيرگيرى بره‌ها مقدار آب و غذاى ميش‌ها را کاهش دهيد. اين کاهش آب و غذاى ميش سبب کاهش توليد شير حيوان مى‌شود و بره اجباراً کنسانتره بيشترى مصرف مى‌کند و در نتيجه موقع از شيرگيري، بره کمتر دچار مشکل مى‌شود.

مواظبت از بره‌ها از زايش تا از شيرگيرى 

 قطع دنبه يکى از اولين کارهائى است که بعد از زايش انجام مى‌گيرد. اين عمل بين سه روزگى تا ده‌روزگى انجام مى‌گيرد. بره‌اى که دمش کوتاه شده باشد کمتر دچار انگل مى‌‌شود، زيرا دم طويل در اکثر موارد سبب جمع شدن فضولات در زير دم و مانع از خروج فضولات از روده مى‌شود؛ علاوه بر اين، در اثر جمع شدن فضولات در ماه‌هاى گرم تابستان، بوى آنها مگس‌‌ها را جلب مى‌کند و آنها روى کپل حيوان تخم مى‌گذارند. لاروهائى که از اين تخم‌ها خارج مى‌شوند روى گوشت حيوان زندگى مى‌کنند و مى‌توانند سبب مرگ حيوان شوند.  

بره‌هاى نر را بايد موقعى که سن آنها کم و جوان هستند، اخته کرد. توصيه مى‌شود از هنگام توليد تا سن دو هفتگى عمل اخته کردن انجام شود. در اين سن کاهش رشد بره (به‌علت استرس ناشى در موقع اخته کردن و بعد ازآن) حداقل است. عمل اخته کردن را مى‌توان با استفاده از بورديزو، چاقو و يا اخته کردن (Castrator) انجام داد. توصيه مى‌شود بعد از عمل اخته کردن به گوش بره‌هاي نر اخته، علامت گذاشته شود. نشانه‌گذارى در گوش سبب شناسائى زودتر قوچ اخته از ميش مى‌شود. اگر هر سال شماره‌هاى متفاوتى در گوش به‌کار گرفته شود سبب شناسائى ميش‌ها با سنين مختلف مى‌شود. پشم چينى بره‌هاى مسن سبب مى‌شود که حيوان در تابستان راحت باشد، پشم چينى را در موقع از شير گرفتن انجام دهيد.
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:14  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

گوشت گوسفند

مهم‌ترين توليد گوسفند، گوشت است، در اکثر جوامع گوسفند بيشتر جهت توليد گوشت پرورش داده مى‌شود و گوشت گوسفند داراى محسناتى به‌شرح زير است:

۱. خوشمزگى (Palatability): گوشت گوسفند (بره) خوشمزه است و اکثر مردم آن را نسبت به ساير گوشت‌ها ترجيح مى‌دهند، خوشمزگى گوشت گوسفند تحت تأثير نرمي، آبداري، طعم گوشت و چربى آن است.  

 ۲. جاذبيت: داشتن شکل ظاهرى خوب در انتخاب گوشت مهم و مؤثر است، رنگ گوشت، مقدار چربى موجود در آن و خاصيت مرمرى بودن از فاکتورهائى هستند که در خريد و انتخاب گوشت اهميت زيادى دارند. بيشتر مصرف‌کنندگان، سفيدرنگ بودن چربى،قرمز و کمرنگ بودن گوشت را ترجيح مى‌دهند که گوشت بره داراى چنين خصوصياتى است.  

 ۳. کم‌چربى و پرگوشت بودن: مصرف‌کنندگان در موقع خريد گوشت راغب هستند که در واحد وزن حداکثر مقدار گوشت و حداقل مقدار چربى را تهيه کنند که در لاشه ي بره‌ها مقدار گوشت زياد و مقدار چربى کمتر است.  

۴. کوچک بودن تکه يا برش‌هاى بره: در اکثر موارد مصرف‌کنندگان ترجيح مى‌دهند که قطعه گوشتى انتخاب و خريدارى کنند که مصرف يک وعده غذاى خانواده آنها را تأمين کند که اين خاصيت در گوشت بره هست.  

 ۵. آماده کردن به‌راحتى: مصرف‌کنندگان گوشت در موقع خريد و انتخاب گوشت در فکر راحت آماده کردن و زود پختن آن نيز هستند که اين از خصوصيات گوشت بره است.  

۶. تردى (Tederness): يکى از فاکتورهائى که در موقع خريد و مصرف گوشت دقت زيادى در روى آن انجام مى‌گردد تردى و خوشمزگى گوشت بره است.  


  ارزش غذائى گوشت بره 

 کيفيت و ارزش غذائى گوشت بره (Mutton) به‌شرح زير است:  

۱. پروتئين‌ها: پروتئين يکى از مهم‌ترين مواد سازنده ي بدن شناخته شده است؛ خوشبختانه، گوشت داراى کميت و کيفيت پروتئين مناسب براى ساختن و ترميم بافت‌هاى مختلف بدن است. گوشت بره در حدود ۲۶ تا ۲۸% پروتئين دارد. علاوه بر اين گوشت بره حاوى تمام اسيدهاى آمينه يا سنگ بناى لازم براى ساختن بافت‌هاى جديد است. نسبت اسيدهاى آمينه در گوشت بره تقريباً همانند نسبت اسيدهاى آمينه در پروتئين بدن انسان است.  

۲. انرژى: گوشت بره منبع خوب انرژى است، مقدار انرژى توليدى بستگى به مقدار چربى آن دارد.  

۳. مواد معدنى: مواد معدنى براى ساخته شدن قسمت‌هاى مختلف بدن، اسکلت و همين‌طور براى انجام منظم اعمال مختلف بدن لازم است که گوشت بره يک منبع خوب مواد معدنى است. گوشت بره حاوى مقدار قابل ملاحظه‌اى فسفر و آهن است، فسفر توأم با کلسيم در ساخت استخوان‌ها و دندان‌ها گرفته مى‌شود، آهن موجود در گوشت در ساختن خون، مورد استفاده قرار مى‌گيرد و براى جلوگيرى از کم‌خونى لازم است.  

۴. ويتامين‌ها: گوشت يکى از منابع غنى ويتامين‌هاى گروه B به‌خصوص تيامين، ريبوفلاوين، نياسين و ويتامين B۱۲ است.  

 ۵. قابليت هضم (Digestibility): در بررسى از نظر قابليت غذائي، گوشت بره داراى قابليت هضم بالا است. در حدود ۹۷ درصد پروتئين گوشت و ۹۶ درصد چربى گوشت بره قابل هضم است. بنابراين، مى‌‌توان گفت که مهم‌ترين نقش گوسفند اهميت آن در تغذيه ي افراد بشرى است.  

 ۶. رشد و نمو: رشد و نمو بره از زمان تشکيل سلول تخم در رحم ميش مادر شروع مى‌شود و در صورت مساعد بودن محيط زيست رشد تا موقعى که حيوان به اندازه ي لازم و به بلوغ جسمى نرسيده است، ادامه مى‌يابد.  

در جريان رشد، قسمت‌هاى مختلف بره به ترتيب زير رشد مى‌کنند: بافت عصبي، عروق، استخوان‌بندي، عضلات و در نهايت چربي، اندام‌هائى که جهت نگهدارى حيوان موردنياز هستند، زودتر از ساير اندام‌ها رشد مى‌کنند. در مقابل، رشد قسمت‌هائى از بدن حيوان که گوشت آنها کيفيت بالائى دارد، مثل کمر، خيلى دير شروع مى‌شود، به‌عبارت ديگر، اين قسمت‌ها ديررس هستند.  

با وجود اينکه اندام‌هاى حرکتى و اسکلت بره بيشتر و زودتر رشد مى‌کند، ظاهراً اين اندام‌ها در توليد گوشت به‌طور مستقيم ارتباطى ندارند؛ ولى به‌طور غيرمستقيم، از نظر رشد عضلات و توليد گوشت حائز اهميت هستند، زيرا جهت رشد عضله و توليد گوشت حيوان نياز به رشد و افزايش اسکلت جهت نگهدارى اتصال و تکيه بر آن است.  


  فاکتورهاى مؤثر در توليد گوشت بره 

 عوامل و فاکتورهائى که در رشد و توليد گوشت بره مؤثر هستند عبارتند از:  

 ۱. سن و وضع جسمانى ميش: ميش‌هائى که در موقع زايش از رشد خوبى برخوردار باشند بره‌هاى سنگين توليد خواهند کرد. همين‌طور اگر ميش در موقع زايش از وضع جسمانى خوبى برخوردار نباشد يعنى زياد لاغر و يا زياد چاق باشد در مقايسه با ميش‌هائى که از وضع جسمانى خوبى برخوردار هستند، بره‌هاى سبکترى توليد خواهند کرد.  

 ۲. جنس بره: جنسيت بره در وزن توليد مؤثر است، در موقع توليد، بره‌هاى نر در مقايسه با بره‌هاى ماده سنگين‌تر هستند.  

 ۳. نژاد: اثر نژاد و خصوصيات ژنتيکى در وزن بره در موقع تولد زياد است. بعضى از نژادهاى بره درشت تر و بعضى ديگر بره ي کوچکترى توليد مى‌کنند.  

 ۴. تغذيه ي ميش در دوران آبستني: وزن بره در موقع توليد بستگى زيادى به تغذيه ي مادر در دوران آبستنى به‌خصوص در نيمه ي دوم آبستنى دارد. اگر ميش در دوران آبستنى از تغذيه ي خوبى برخوردار باشد، ضمن اينکه بره‌ ي درشت ترى توليد مى‌کند، بعد از تولد نيز مقدار شير توليدى زياد خواهد شد و بره هم بعد از تولد از رشد خوبى برخوردار مى‌شود.  

 ۵. تک‌قلو و يا چند قلو بودن بره: واضح است بره‌هائى که تک‌قلو متولد مى‌شوند در مقايسه با بره‌هائى که دوقلو و يا سه‌قلو متولد شده‌اند درشت تر هستند.  

در شرايط طبيعى، بره ها در چند ماه اول زندگى و در دوره ي شيرخوارگى به‌سرعت رشد مى‌کنند. بره بين يک تا پنج ماهگى داراى بيشترين سرعت رشد است. بره‌اى که تک‌قلو متولد شده است از دوقلو و سه‌قلوها سريع‌تر رشد مى‌کند.  

 ۶. تأثير جنسيت بره در سرعت رشد: با وجود اينکه در مراحل اوليه، سرعت رشد بره ي ماده نسبت به بره ي نر کمتر است، ولى به‌واسطه ي اثر هورمون جنس ماده (استروژن) روى رشد استخوان‌هاى دراز، مرحله ي رشد استخوان‌هاى دراز در جنس ماده زودتر به اتمام مى‌رسد؛ روى اين اصل با درنظر گرفتن رشد بقيه ي قسمت‌هاى بدن جنس ماده در مقايسه با جنس نر جثه ي کوچکترى دارد و زودتر به بلوغ جنسى و جسمى مى‌رسد. اخته کردن بره ي نر سبب کاهش سرعت رشد عمومى بدن گرديده و در نتيجه سبب محدود شدن رشد عضلات و توليد گوشت مى‌شود. بدين جهت با وجود اينکه بره ي اخته زودتر به بلوغ جسمى مى‌رسد، ولى در مقايسه با بره‌هاى هم‌سن بدون اخته، لاشه ي آن چربى بيشترى دارد و علاوه بر اين بازدهى غذاى آن کمتر است.
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:13  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

مديريت تغذيه گوسفند

مراتع و علوفه جزء ارزانترين منابع خوراكي براي تغذيه گوسفندان محسوب مي شوند . در سيستم چرا ذخيره علوفه گونه هايي مانند : مخلوط علوفه شبدر و علوفه غلات مانند : علوفه چاودار ، يولاف و جو به منظور رفع نياز مواد خوراكي در زمستان كاهش مي يابد . در سيستم چراي گياهان فرصت بيشتري براي تغذيه گوسفند وجود دارد . چراي بيش از حد مي تواند بيشتر احتياجات انرژي و پروتئين ميش ها را فراهم كند و به عنوان تامين كننده انرژي براي توليد ، نگهداري و رشد جايگزين غلات شود . 

در بسياري از سيستم هاي مرسوم چرا ، حيوانات در تمام سال در منطقه اي خاص از مراتع نگهداري مي شوند . در چنين سيستم هايي بايد تعادل صحيح بين دام و مرتع حفظ شود .

در فصل زمستان بايد علوفه خشك با كيفيت بالا و كنسانتره مناسب در جيره غذايي ميش ها منظور شود . ميش هاي خشك مي توانند در مرتع به تنهايي نگهداري شده و هنگامي كه با علوفه خشك تغذيه مي شوند ممكن است طي 4 هفته آخر از بره زايي به مكمل هاي افزودني احتياج پيدا كنند .

اگر ميش ها به منظور حداكثر شير و افزايش سرعت بره زايي پرورش داده مي شوند لازم است در تغذيه آنها علوفه خشك همراه با يك برنامه غذايي مناسب با توجه به وضعيت بدني آنها منظور شود . رابطه مثبتي بين قابليت هضم و خوراك و ميزان مصرف آن در نيز افزايش مي يابد. در واقع خوراك هايي كه قابليت هضم بالايي دارند ، منجر به تحريك مصرف در دام مي شوند . 

نمك يد دار بايد در طول پرورش به صورت قابل دسترس در اختيار ميش ها قرار گيرد . در سيستم پرورش ميش ها به منظور سهولت و صرفه اقتصادي در امر شير دوشي ، بايد دستگاههاي شير دوشي در سالن هاي شير دوشي وجود داشته باشد . 

اهميت تاثير جيره متعادل در تغذيه گوسفند : ميش هايي كه به خوبي رشد كرده و از بره هاي خود تا پايان مرحله از شير گيري پرستاري مي كنند به يك جيره متعادل براي نگهداري نياز دارند . علوفه به تنهايي نمي تواند تمام مواد مغذي ضروري را براي عملكرد مطلوب تامين نمايد . لذا به منظور افزايش كيفيت در امر توليد ، مواد مغذي ضروري مورد نياز است. 

مطالعه اي به منظور تعيين تاثير جيره متعادل بر رشد وكيفيت پشم ميش ها بعد از سن 365 روزگي انجام شده است . در اين تحقيق از 46 ميش در مناطق مختلف نژاد گوسفند سر سياه ليتوان در يك مزرعه واقع در ليتوا استفاده شده است. طي اين مطالعه گوسفندان شاهد با يك غذاي استاندارد حاوي افزودني هاي معدني تغذيه شدند و خوراك گوسفندان ساير گروههاي آزمايشي مشابه گروه شاهد بوده است اما در جيره آنها خوراك جو با مقدار مشابه آن بدون پوشينه جايگزين شده است . نتيجه آزمايش نشان داد كه وزن در هر 24 ساعت به طور معني داري افزايش داشته و تركيب جيره در اين آزمايش بر جعد تار پشم و كيفيت آن بي تاثير ولي وزن زنده ميشها ، جعد تار پشم را تحت تاثير قرار داده است . نتايج حاصل از اين آزمايش نشان مي دهد كه جو بدون پوشينه به دليل بالا بودن ارزش غذايي آن مي تواند به عنوان منبع مناسب پروتئين در جيره غذايي گوشفند و ديگر نشخواركنندگان استفاده شود . 

توصيه هاي عمومي براي تغذيه ميش ها : 

1- ميشهاي خشك و ميشهاي در آغاز آبستني :

- علوفه لگومينه يا علوفه مرتع با كيفيت بالا و به مقدار جزيي غلات .

- علوفه خشك لگومينه با كيفيت مناسب به ميزان 1/6 تا 2 كيلوگرم در روز .

- يونجه و علوفه خشك شبدر به ميزان 6/1 كيلوگرم در روز .

سيلوي ذرت به ميزان 7/2 تا 1/3 كيلوگرم ، مكمل پروتئيني 9./. تا 13/. كيلوگرم سنگ آهك 18./. كيلوگرم .

علوفه خشك لگومينه با كيفيت بالا به ميزان 9/. تا 1/1 كيلوگرم و سيلوي ذرت به ميزان 3/1 تا 8/1 كيلوگرم .

2- ميشها در اواخر آبستني (4 تا 6 هفته آخر آبستني):

اين مراحل جز مراحل حساس براي ميشها محسوب مي شود و تامين مواد مغذي در اين زمان امري حياتي به شمار مي آيد .بطوري كه اگر مواد مغذي مورد نياز تامين نشود ممكن است بيماري آبستني كه نوعي از بيماري كتوز است ايجاد شود كه در اين صورت مي توان به ميزان زيادي با بالا بردن مصرف انرژي به وسيله افزايش تدريجي مصرف كنسانتره در 6 هفته آخر آبستني از بروز اين بيماري پيشگيري كرد .

جيره هاي غذايي در اين مرحله همانند جيره هاي اشاره شده در توصيه شماره 1- است كه بايد 2/. تا 3/. كيلوگرم غلات به جيره آنها افزوده شود . 

3- ميشهايي كه از بره ها پرستاري مي كنند :

مواد مغذي مورد نياز ميشها به طور قابل توجهي در دوره شير دهي به ويژه هنگامي كه از چند بره پرستاري مي كند افزايش مي يابد و نياز ميش به پروتئين ، انرژي و مواد معدني بالامي رود .

موارد ذيل نمونه هايي از جيره ميش هايي است كه از بره هاي پرستاري مي كنند :

- علوفه لگومينه با كيفيت بالا يا چرادر مراتع علوفه غلات به طور محدود و نيز تغذيه به ميزان 4/. كيلوگرم غلات در روز به ازاي هر رأس ميش.

- علوفه لگومينه با كيفيت بالا يا علوفه خشك لگومينه به ميزان 4/. تا 6/. كيلوگرم در روزبه ازاي هر رأس ميش.

- سيلوي ذرت به ميزان7/2 تا6/3 كيلوگرم ، مكمل پروتئيني 13/. تا 18/. كيلوگرم ، غلات 4/. تا 6/. كيلوگرم و غلات خرد شده 18./. كيلوگرم در روز به ازاي هر رأس ميش.

- علوفه خشك لگومينه با كيفيت بالا به ميزان 9/. كيلوگرم ، سيلوي ذرت به ميزان 8/1 تا 2/2 كيلوگرم ، مكمل پروتئيني 9./. كيلوگرم و غلات 4/. كيلوگرم در روز به ازاي هر رأس ميش .

4- مديريت تغذيه در ميش ها:

مشكلات تغذيه اي ميش ها در خيلي از موارد كمتر از ساير نشخواركنندگان است زيرا در مديريت تغذيه ميش ها در مقايشه با ساير نشخواركنندگان از علوفه خيلي بهتري استفاده مي شود . تغذيه قبل از فصل جفتگيري ممكن است تاثير قابل توجهي در تعداد بره هاي متولد شده داشته باشد . در اين خصوص استفاده از سيستم فلاشينگ با افزايش مواد كنسانتره اي در زمان جفتگيري مفيد است كه در اين صورت درصد دوقلو زايي در ميش ها افزايش مي يابد . 

مديريت تغذيه بره ها:

مواد ذيل نمونه اي از جيره بره ها است : 

- غلات يا علوفه غير لگومينه .

- ذرت زرد آسياب شده 76 يا 83 درصد .

- كنجاله سويا (با 50 درصد پروتئين ) 12 يا 15 درصد .

- نمك يك درصد و پودر يونجه 10 درصد 

- سنگ آهك آسياب شده يك درصد .

- پروتئين خام 10/15 تا 56/15 درصد .

- مخلوط ويتامين (IU000/000/2 از ويتامين Aو 500/000 IU از ويتامين D وIU 000/35 از ويتامين E در هر تن غذا ) كه به مشكلات بره ها كه گاهي اوقات با شروع از شير گيري با آن مواجه مي شوند ، كمك مي كند .

- در تنطيم دقيق جيره بره 15 درصد پروتئين كافي است .

  بنابراين بره ها جيره مشابهي در هنگام از شير گيري دارند و جيره آن ها در اين مدت نبايد تغيير پيدا كند .

هزينه تغذيه به ازاي هر 45 كيلوگرم خوراك به ميزان 12/8 تا 96/8 دلار است .

فروش بره ها هنگامي كه وزن آن به 54 تا 59 كيلوگرم مي رسد بايد صورت گيرد .

منبع:

منبع : مجله دامداران ايران شماره 9

نوشته : مهندس رضا گلي اسكاردي
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:11  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

خوراکهای مکمل برای گوسفند

مترجم : فرزاد منوچهری 

منبع: ژورنال کشاورزی غرب استرالیا نویسنده : J.B.Rowe

چاپ در: گاهنامه دانش دامپروری – کانون مدیران فنی دامپروری استان فارس 

در غرب استراليا بيشتر پروش دهندگان گوسفند مكمل هاي غذايي را زماني مورد استفاده قرار ميدهند كه خوراكها ي مزرعه بيشتر شامل كاه غلات با كيفيت پايين و علوفه ي خشك باشد , در حاليكه اين خوراكها نميتوانند نيازهاي غذايي بره ها يا ميشهاي مرحله آخر آبستني يا در شير دهي را تامين كنند .

هدف از تغذيه خوراکهاي مكمل اطمينان از آن است كه حيوان بتواند تا حد امكان خوراك خشك دريافت كند در حالي كه اين خوراك مكمل را با كيفيت برتر جهت نگهداري و رشد دريافت مي دارد . خوراكهاي مكمل ميتوانند ديگر مواد مغذي كه موجب افزايش بهره وري استفاده از خوراك ميشوند را نيز تامين كند .

تمام اين اقدام ها بايد با توجه به خوراكهاي موجود در منطقه و قيمت آنها باشد.

انتخاب خوراكهاي مكمل :

مكمل هاي مهمي كه در دسترس پرورش دهندگان مي باشد شامل آجرهاي ليسيدني ٬ دانه غلات (يولاف جو و گندم )لوپن ٬ علوفه ٬ غلات ٬ علوفه مرتع و كاه غلاتي كه ممكن است براي بهبود كيفيت فر آوري شده باشد . در اين مقاله مزايا و معايب نسبي هر كدام از اين اقلام بررسي ميشود .

بلوكهاي ليسيدني :

بيشتر بلوكهاي ليسيدني براي تامين اوره و مينرالها براي حيواناتي كه خوراكهاي كم پروتئين مراتع را مصرف ميكنند ساخته شده است تا آمونياك شكمبه اي لازم براي فعاليت جمعيت ميكروبي فراهم شود .

در غرب استرالیا دامهايي كه كاه غلات را با مكمل بلوكها ي ليسيدني مورد استفاده قرار ميدهند افزايش وزن بيشتري دارند .

آزمايشهاي ايستگاههاي تحقيقاتي نشان داده است كه در سالهاي متعادل با مقداري باران تابستانه گوسفنداني كه از بلوكهاي ليسيدني همراه با كاه استفاده ميكرده اند سرعت كاهش وزن كمتري در مقايسه با گوسفنداني كه كه از اين مكمل استفاده نميكرده اند ٬ داشته اند . اين در حالي است كه گوسفندان تغذيه شده با لوپن اضافه وزن داشته اند .

استفاده از بلوكهاي ليسيدني راحت است ٬ براحتي حمل ميشود و تنها بايد هر 2تا 3 هفته يك بار مورد استفاده قرار داد . ولي قيمت نسبتا بالاي مواد مغذي در اين بلوكها باعث ميشود كه اين مكملهاي خوراكي گران تمام شوند .

‌‌‌‌‌دانه هاي غلات :

دانه ي غلات بيشترين و گسترده ترين شكل خوراكهاي مكمل در دسترس هستند كه معمولاً از بلوكها و شبدر ارزانترند .همچنين براحتي ميتوان آنها را حمل و نقل و انبار كرد . اما دانه ٔغلات حاوي مقادير بالاي بالاي نشاسته مي باشند . در ابتداي تغذيه با آنها با احتياط و دست كم هفته اي دو بار تغذيه شوند تا از مسموميت ناشي از آنها جلوگيري شود .

محققان به وضوح نشان داده اند كه تغذيه نشاسته (بصورت دانه هاي غلات )همراه با جيره هاي بر پايهٔكاه موجب كاهش ميزان گوارش سلولز (فيبر ) تا 50%ميشود . دامهايي كه فقط با كاه تغذيه شدند٬ در 6 هفتهٔابتدايي آزمايش تغيير وزني مشابهي با دامهايي داشتند كه همراه با كاه تا 40% كل جيره نشاستهٔ گندم دريافت ميكردند . 

براي آنكه مقادير اقتصادي دانهٔ غلات توسط گوسفند استفاده شود بايد با افزودن مواد اضافي مقدار مصرف آن را محدود كرد . نشان داده شده كه مخلوط سنگ آهن با جو (در حالي كه 30 % جيره را تشكيل دهد)موجب محدود كردن مصرف جو تا 200 گرم در راس در هر روز ميشود . خوراندن چنين مخلوطي به ميشهاي آبستن در طول تابستان و پاييز موجب ثابت ماندن وضعيت آنها شده است .

البته به نظر ميرسد كه چند اشكال فني در مخلوط كردن سنگ آهك با جو وجود دارد . ماده ي خشك سنگ آهك بايد نسبتا پايين و ثابت باشد تا مخلوط به راحتي تشكيل شود .

همچنين سنگ آهگ ممكن است درون تانكهاي ذخيره يا هاپر سولفيد شود كه خود مستلزم صرف نيرو و كارگر براي شكستن آن است .  

حالت سفت شدن همچنين ممكن است در لبه دهانه خوراك ريزها به وجود آيد كه بايد دست كم دوباره در هفته تميز شوند . اين مشكلات بايد در كنار مسائل مربوط به تجهيزات مخلوط كردن و تغذيه كردن مخلوط مورد توجه باشد .

لوپن : 

دانه لوپن معمولا در مقادير مساوي به ازاي هر تن گرانتر از دانه غلات است ولي با افزايش دانسته هاي ما از ارزش اين مكمل غذايي به نظر مي آيد كه شايد حتي با قيمت بيشتر خريد اين خوراك از لحاظ اقتصلدي به صرفه باشد . اين دانه مقدار اندكي نشاسته دارد لذا موجب اسيدوز نمي شود . به همين دليل نيازي نيست كه فقط دوبار در هفته تغذيه شود . 

به نظر ميرسد كه دست كم 6 هفته تغذيه با خوراك هاي حاوي نشاسته ي بالا مثل گندم و جو نياز است كه اين خوراكها بابازدهي مناسب توسط حيواناتي كه علوفه كم اهميت مي خورند مورد استفاده قرار مي گيرد . كيفيت يولاف بسته به محل كشت متغير است وميتواند عملكرد حيوان را بشدت تحت تاثير قرار دهد 

تاثير اين خوراكها مكمل بر ميزان رشد پشم حيوان نيز بايد مورد توجه قرار گيرد .

لوپن پروتئين را همچون انرژي تامين ميكند .

كاه غني شده :

كاه عمل آوري شده يك جايگزين براي استفاده از دانه هاي مكمل يا بلوكهاي ليسيدني ٬ عمل آوري كاه كم كيفيت غلات است كه موجب افزايش گوارش پذيري آن ميشود .

در اين خصوص بايد هزينه هاي برداشت كاه ٬ بسته بندي و در كنار هزينه هاي ناشي از عمل آوري مورد توجه قرار گيرد . تغذيه با كاه عمل آوري شده همچنين متضمن استفاده از مقادير زياد خوراکها براي توليد جيره كامل مي باشد . مهمترين مزيت اين راهكار استفاده از مواد خام (كاه غلات )ارزان قيمت است و گوسفندان ‌‌‌‌در مراتع محدود شده افزايش مقدار خوراك مرتعي در ابتداي پاييز در پي خواهد داشت .

آ – آلكالاژ :

اين كارباافزودن هيدروكسيد سديم به كاه براي افزايش هضم پذيري آن انجام ميشود . در اين پروسه كاه بر روي هم انباشته ميشود يا در يك حفره سيلو مي گردد . سپس مخلوطهاي معدني بدان افزوده ميشود اين پروسه باعث افزايش هضم پذيري كاه ميشود كه هنگامي كه به گاوها داده شود٬ افزايش وزن بهتري در مقايسه با كاه ساده دارد . اگر چه هنگامي كه كاه آلكالاژ به گوسفند داده ميشود مقدار رشد متغير تر است .

 

ب – اوره :

روش دوم استفاده از اوره كه در بيشتر نقاط جهان انجام ميشود . اگر چه بر خلاف افزايش هضم پذيري بعد از عمل آوري ٬ عملكرد گوسفنداني كه كاه عمل آوري شده دريافت كردند به طور معني داري از آنهايي كه كاه ساده همراه با 250 گرم دانه لوپن دريافت كردند٬ كمتر بود .

نتيجه :

به نظر ميرسد دانه لوپن مناسبترين خوراك مکمل باشد ولی استفاده از آن محمدود است . وارد کردن خوراک باعث افزايش ريسك ناشي از تخم علف هاي هرز ميشود . پرورش دهندگاني كه خود يولاف و جو مي كارند ترجيح ميدهند كه هزينه هاي ناشی از حمل و نقل خريد لوپن را نداشته باشند .

نوع و مقدار خوراكهاي مكمل بر اساس خوراكهاي در دسترس وضعيت حيوان و اهداف پرورش متغيير است . نتايج مربوط به مقدار رشد پشم و تغير وزن با توجه به نوع و مقدار خوراكهاي مكمل و در سيستم هاي چراي مشابه٬ راهكارهايي براي پرورش دهندگان در جهت اتخاذ سياستهاي مديريتي بوجود مي آورد .
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:10  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

نشریه ترویجی پرورش گوسفند قره گل

يكي از بركتها و نعمت هاي خداوند براي ما انسانها گوسفند است . گروهي عقيده دارند كه ايران اولين سرزمين پرورش گوسفند در جهان است . سپس از اين منطقه گوسفند ها به همه قسمتهاي جهان پراكنده شده اند . در كشور ما بيشتر از 25 نوع و نژاد گوسفند وجود دارد . زيرا گوناگوني آب و هوا ، در قسمت هاي مختلف كشور ما زياد است و هر نوع گوسفندي با آب و هواي به خصوصي سازگاري دارد.

به طور معمول گله داران انتظار دارند كه گوسفندان همه نوع محصولي مثل گوشت ، شير ، پشم ، پوشت و غيره توليد كنند . بيشتر نژادهاي گوسفند هم اين محصولات را توليد مي كنند، اما هر نژادي در توليد يك محصول استعداد بيشتري دارد . بنابر اين گوسفندان را بر اين اساس تقسيم بندي مي كنند . 

یك گروه از گوسفندان ايراني ، گوسفند پوستي هستند . يعني پوست بره بسيار زيبايي را توليد مي كنند . اين گروه ، سه نژاد مهم دارند : 1- نژاد قره گل خراسان 2- نژاد كبوده شيراز 3- نژاد زندي .

به دليل اهميت زياد گوسفندان قره گل خراسان ، در اين نشريه درباره پرورش اين نژاد توضيح داده ايم . 

پوست بره قره گل چه فرقي با پوست ديگر بره ها دارد ؟

به طور معمول در همه نژاد هاي گوسفند ، موهاي روي پوست بره هايي كه تازه به دنيا آمده اند ، داراي پيچيدگي و حتي گل هايي است . تعدادي از اين نوع پوست ها هم وارد بازار تجارت مي شود . اما پوست بره قره گل ويژگي هايي دارد كه در پوست بره هاي ديگر ديده نمي شود . 

پوست بره قره گل پر پيچ و گل است . در پوست اين نوع بره ، موها طوري قرار گرفته اند و به هم تابيده اند كه نقش و نگارهايي را روي پوست بوجود مي آورند . به علاوه كشش موو درخشندگي و زيبايي پوست در اين بره ها با نژادهاي ديگر به طور كلي فرق مي كند . به همين سبب از سالهاي دور تا كنون ، تجارت پر سود پوست بره قره گل در تمام جهان وجود داشته است . پوست بره قره گل ارزش زيادي دارد . كشورهاي اصلي توليد كننده پوست اين نوع بره ايران، افغانستان و ازبكستان هستند . به دليل ارزشمندي اين نوع پوست جدود 50 كشور ديگر هم چند سال است كه در حال پرورش اين نژاد هستند.

نكته : موهاي روي پوست بره هاي قره گل ، نظم به هم پيچيدگي و درخشندگي به خصوص و زيبايي دارد .

ويژگي هاي يك گوسفند قره گل خوب : 

هر دامدار براي انتخاب گوسفند بايد از ويژگي هاي آن نژاد آگاهي داشته باشد . گوسفند اصيل قره گل كه با نژاد ديگري آميخته نشده باشد ، يعني آنرا (دوبر ) نكرده باشند ، اين ويژگي ها را دارد :

· تا حدودي درشت اندام با بدني كشيده و دست ها و پاهاي نازك ، بلند ، كشيده و خشك است .

· سر آن معمولاً كشيده است و برجستگي كمي روي پيشاني و بيني دارد .

· گوشها پهن ، دراز و آويخته است . 

· به جاي دنبه ، داراي دم پهني است و انتهاي آن حالت برگشته دارد .

· در اين نژاد ،قوچ ها شاخدار ميشها بدون شاخ هستند . 

رنگ بدن گوسفند قره گل : 

رنگ اصلي گوسفندان قره گل از زماني كه بره هستند ، مشخص است . بيشتر گوسفندان قره گل خراسان ، سياه رنگ هستند كه به آنها (طوس) هم گفته مي شود. تعداد بسيار كمي از آنها به رنگ خاكستري يا (چال)و قهوه اي يا (سور) ديده مي شوند . بره هاي قره گل سياه از تولد تا حدود يك سالگي ، سياه يكدست هستند . با بالا رفتن سن ، رنگ تنه كم كم خاكستري مي شود . بعد از دو سالگي ، سياهي رنگ فقط در ناحيه سر و انتهاي دست و پا باقي مي ماند . 

منطقه پرورش گوسفندان قره گل :

گوسفند قره گل ، دام بسيار مقاوم و پر تحركي است . منطقه هاي پرورش اين گوسفند ، دشت خشك و گرمي است كه مقدار بارندگي در آنجا كمتر از 250 ميلي متر در سال باشد . اين گوسفندان مي توانند در تابستان در گرماي 45 درجه سانتي گراد در مراتع چرا كنند و در زمستان هم تا 30 درجه سانتي گراد زير صفر سرما را تحمل كنند . گوسفندان قره گل مي توانند در مراتع هاي فقير كه كم علوفه هستند ، چرا كنند .

به طور كلي محل زندگي و پرورش گوسفند قره گل ، منطقه هاي گرم و سوزان ، صحراهاي كم آب و علف با رطوبت بسيار كم است . اين منطقه زمستانهاي سرد ویا يخبنداني دارند . منطقه پرورش قره گل سياه در ايران ، در شمال شرق استان خراسان در منطقه سرخس است . اين منطقه دنباله صحراي خشك و بي آب و علف قره قوم است . 

نكته : گوسفند قره گل در منطقه هاي كم آب و علف ، گرم و سوزان ، پرورش پيدا مي كند .

پرورش پوست مناسب در بره قره گل :

گله داران عزيز ، مرغوب بودن و زيبايي پوست بره قره گل به خالص بودن گله بستگي دارد . به علاوه ، خصوصيت هايي كه از پدر و مادر بره مي رسد نيز در مرغوب بودن و زيبايي پوست نقش زيادي دارد . بهترين پوست آنهايي هستند كه نازك ، درخشنده و داراي موهاي كوتاه و گلهاي مرتب باشند . رنگ پوست هم در قيمت آن بسيار موثر است . پوست هايي كه رنگ هاي طلايي ، نقره اي و رنگ هاي گوناگون ديگر هستند ، ارزش بيشتري دارند . براي بدست آوردن پوست با گلهاي مناسب ، بره هاي نوزاد را تا دو سه روز پس از تولد ذبح ميكنند . زيرا با بزرگ شدن بره كم كم گلها شكفته و باز مي شوند. درنتيجه زيبايي خود را از دست مي دهند . 

نكته :بهترين پوست بره قره گل ، پوستي است كه نازك ، داراي موهاي كوتاه و گلهاي مرتب و درخشنده باشد . 

  چكار كنيم تا يك گله قره گل مناسب داشته باشيم ؟

دامدار گرامي ، براي داشتن يك گله مناسب ، ابتدا بايد كار خالص كردن گله را انجام دهيد . براي اين كار ، تمام ميشهاي دوبر و آنهايي كه شكل ظاهري قره گل را ندارند از گله خارج كنيد . به علاوه گوشفندان پير ، بيمار و قصر را بايد از گله خارج كرده و فروخته شوند .

كار بعدي ، انتخاب قوچهاي اصلاح شده خوب براي جفتگيري با ميشها ي گله است . زيرا قوچ قره گل اصلاح شده ، بره هايي با پوست هاي مرغوب توليد مي كند . 

گله داران با سابقه ، بره هاي نر با پوست زيبا و مرغوب را انتخاب و نگهداري مي كنند . يا از گله هاي ديگر مي خرند . به اين ترتيب ، بعد ها از اين بره ها در بارور ساختن گله استفاده مي كنند . ايستگاه پرورش و اصلاح نژاد گوسفند قره گل در شهرستان سرخس ، بهترين قوچها و شيشك هاي اصلاح شده را توليد مي كند . اين ايستگاه بهترين گوسفند قره گل را در اختيار گله داران قرار دهد.

نكته: قوچهايي كه براي بارور ساختن كله انتخاب مي شوند ، نقش مهمي در اصلاح نژاد گوسفندان دارند . 

 

به گوسفندان اهميت بدهيد .

با استفاده از مطالبي كه گفتيم ، مي توانيد يك گله بسيار خوب قره گل داشته باشيد . براي اين كه گوسفندان گله شما توليد مناسبي داشته باشند ، بايد سالم نگهداري شوند . 

مي دانيد كه انگل هاي خارجي وداخلي به گوسفندان آسيب هاي زيادي وارد مي كنند . در نتيجه توليد آنها كم ميشود . با مشورت دامپزشكي منطقه در زمان مناسب به گوسفندان ،داروهاي ضد انگل بدهيد . براي از بين بردن انگلهاي خارجي هم براي دام ها از حمام ضد كنه استفاده كنيد .با تزريق واكسن از برخي بيماريها مانند بروسلوز ، آبله، پرخوري ، سياه زخم و تب برفكي مي توان پيشگيري كرد .

نكته : پيشگيري بهتر از درمان است . واكسن هاي لازم را با مشورت دامپزشكي به گوسفندان تزريق كنيد . 

 

خلاصه مطالب :
ايران اولين سرزمين پرورش گوسفند در جهان بوده است .
بيشتر از بيست و پنج نژاد در كشور ما وجود دارد .
گوناگوني آب و هوا در كشور ما وجود دارد .
گوناگوني آب و هوا در كشور ما باعث شده كه نژادهاي مختلف گوسفند داشته باشيم .
گوسفندان پوستي كشور ، قره گل خراسان ، كبوده شيراز و زندي هستند .
موهاي روي پوست بره قره گل داراي نظم ، به هم پيچيدگي ، درخشندگي، نقش و نگار و گلهاي زيبايي است . 
در گوسفند قره گل ، دست و پا ظريف و نازك ، بدن كشده و دم كوتاه است .
رنگ بدن در بره قره گل سياه است و هرچه سن بالا مي رود خاكستري مي شود .
پوست هاي رنگي قره گل ارزش بيشتري دارند .
منطقه پرورش گوسفند قره گل ، منطقه هاي بياباني و كم آب و علف است .
پوست مرغوب بره قره گل نازك ، درخشنده ، با موهاي كوتاه و گلهاي مرتب است .
با استفاده از قوچهاي اصلاح شده قره گل بره هاي بهتر به دست مي آيد . 
تزريق واكسن در زمان مناسب به گوسفندان ، موجب پيشگيري از بيماريها مي شود .

نكته هاي مفيد :

· پوست بره قره گل نظم ، درخشندگي و نقش و نگار زيبايي دارد .

· گوسفند قره گل در بيابان هاي كم آب و علف پرورش مي يابد .

· با استفاده از قوچ هاي اصلاح شده قره گل ، بره هاي بهتري به دست مي آيد .

· پوستهاي رنگي بره قره گل ارزش بيشتري دارد .

· براي داشتن گله مناسب ، به سلامتي و تغذيه گوسفندان خود اهميت بدهيد .

· تزريق واكسن در زمان مناسب ، موجب پيشگيري از بيماري ها مي شود .

· گوسفندان قره گل به رنگ هاي سياه ، خاكستري و قهوه اي هستند .

· گوسفندان قره گل در برابر سرما و گرما مقاوم هستند .

 

 نويسنده : سيد مجتبي حجازي 

 
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:8  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

معرفي نژادهاي گوسفن



1- نژادهایی با پشم خیلی ظریف 

2-نژادهایی با پشم نسبتا ظریف 

3- نژادهای پشم دراز 

4 – نژادهای پشم تلاقی یافته 

5 –نژادهای پشم قالی 

6- نژاد پوستی 

گوسفندان ایران 

1-نژادهایی با پشم خیلی ظریف 

الف : مرینوس ( merino ) 

منشا مرینوس کشور اسپانیا میباشد .سه نوع مرینوس به نامهای A ، B و C وجود دارد. A و B دارای پوست چین دار میباشند و نوع A پوست چین دار تری نسبت به B دارد.مرینوس با پوست چین دار به مرینوس آمریکائی شناخته می شود. مرینوس نوع C را مرینوس دلاین ( Delaine merino ) مینامند که چین پوست آن خیلی کم میباشد . 

پشم مرینوس دلاین سفید بوده ورشد آن در حدود4/6تا6/7 سانتی متر در سال میباشد. 

قوچهای آن شاخدار و میشها بدون شاخ میباشند . مرینوس از نظر اندازه متوسط بوده و بدنی لاغر دارد.مرینو دلاین از مرینوس بزرگتر است. مرینوس دارای غریزه قوی زندگی گله ای بوده وتوانائی چرا در مراتع فقیر را دارا میباشد. 

ب:رامبویه( Rambouillet ) 

منشا این نژاد کشور فرانسه میباشد.این نژاد از مرینوس اسپانیائی حاصل شده است . در حدود نیمی یا بیشتر از گوسفندان تلاقی یافته در آمریکا از نژاد رامبویه میباشند.رامبویه از نظر پشم ظریف شهرت دارد. 

رنگ این نژاد سفید میباشد و اندازه آن بزرگ میباشد.بدنی زاویه دار وبلوکی همچنین لاشه ای گوشتی تر نسبت به مرینوس دارد ولی از نظر کیفیت گوشت درمقایسه با نژادهایی که برای تولید گوشت پرورش می یابند مناسب نمی باشد.قوچهای این نژاد شاخدار ویا بدون شاخ ولی همه میشها بدون شاخ هستند.رشد پشم آنها حدود9/8سانتی متر در سال است. 

ج دبویلت( Debouillet ) 

منشا این نژاد آمریکا میباشد. از تلاقی رامبویه ومرینوس دلاین بهبود نژاد یافته است. توسعه این نژاد در نیو مکزیکو شروع گردیده است. دبویلت باشرایط مراتع غرب امریکا سازگار است. 

اندازه این نژاد متوسط بوده ،بدنی زاویه دار داردو رنگ آن سفید میباشد. قوچهای این نژاد شاخدار و یا بدون شاخ میباشند ولی میشها بدون شاخ هستند.الیاف پشم نرم و بلند باعث ارزشمندی پشم ان میباشد. 

2-نژادهایی با پشم نسبتا ظریف 

الف –چویوت ( cheviot ) 

منشا این نژاد از تپه های cheviot در شمال انگلستان و جنوب اسکاتلند میباشد. 

چویوت جثه ای کوچک داشته و نوع بدن آن بلوکی است .این نژاد صورت و پا های سفید ومنخرین سیاه دارد و بدون شاخ میباشد. رشد پشم آن در حدود2/10 تا 7/12 سانتی متر در سال میباشد. 

ب – دورست-( Dorest ) 

منشا دورست از جنوب انگلستان میباشد.جثه ای متوسط داشته و نوع بدن بلوکی است .گوشها ، بینی ، صورت و پا هایی سفید دارد .دورست هم شاخدار وهم بدون شاخ میباشد .این نژاد پشمی با زبری متوسط تولید میکندوپشم چیده شده دورست وزن سبکی داردو به طور متوسط 6/3 – 2/3 کیلو گرم است . این نژاد لاشه گوشت داری تولید میکند. 

ج –گوسفند فنلاندی( Finn sheep ) 

منشا این نژاد فنلاند است واز نظر جثه کوچک است گوشها ، بینی ، صورت و پا هایی سفید دارد این نژاد به طور کلی بدون شاخ میباشد،هر چند که تعدادی از قوچهای آن شاخدار میباشد.گوسفند فنلاندی پشمی با زبری متوسط تولید میکند و وزن پشم چیده شده آن حدود 4 تا 5/4 کیلو گرم است خصوصیات لاشه این نژاد مطلوب نمیباشد. 

نژاد فنلاندی دارای نرخ بره زایی قابل توجهی میباشد و در آمریکا برای برنامه های تلاقی جهت افزایش میزان بره زایی مورد استفاده قرار میگیرد . میش بالغ تلاقی یافته که نیمی از آن نژاد گوسفند فنلاندی میباشد 200 تا 250 بره تولید میکند بره های تلاقی یافته این نژاد در هنگام تولد کوچک میباشند ولی قدرت بقا وزنده ماندن آنها بالا میباشد . وقتی این نژاد در تلاقی استفاده گردد ، بره های بدست آمده از نظر لاشه نیز دارایکیفیت مناسبی خواهند بود. 

د همشایر ( Hampshire ) 

منشا نژاد همشای جنوب انگلستان است. جثه این حیوان بزرگ بوده و دارای بدنی از نوع بلوکی میباشد صورت ، پا ها ، گوشها و بینی سیاه بوده ،فاقد شاخ میباشد. 

همشایر از نظر بلوغ در حد متوسط قرار دارد. از خصوصیات دیگر این نژاد شیر دهی خوب و تولید بره هایی است که پس از شیر گیری برای ارائه به بازار مناسب میباشند. تولید پشم متوسط و درحدود 2/3 تا 6/3 کیلو گرم میباشد میانگین تولید بره در حدود 137 درصد است که این درصد بره زایی براساس 100 میش میباشد . تلاقی خوبی بین آنها وگوسفندان با پشم ظریف یا نژاده های تلاقی یافته صورت میگیرد. 

ه- مونتادال( Montadal ) 

منشا این نژاد ایالات متحده میباشد وبهبود آن بوسیله تلاقی میشهای نژاد کلمبیا با قوچهای cheviot صورت پذیرفته است . 

این حیوان دارای جثه ای متوسط با نوع بدن بلوکی بوده ،صورت ، گوشها و پا های آن سفید میباشد وبر روی صورت وپا ها پشمی وجود ندارد.این نژاد بدون شاخ میباشد لاشه آن گوشتی است ومتوسط تولید پشم در حدود 5/4 تا 4/5 کیلو گرم در سال میباشد. 

و – اکسفورد ( Oxford ) 

منشا نژاد اکسفورد مرکز وجنوب انگلستان است . نژاد اکسفورد از بزرگترین نژاد های گوسفند با پشم متوسط از نظر جثه میباشد . نوع بدن آن بلوکی میباشد . صورت ، گوشها وپاهای آن خاکستری مایل به قهوه ای است. گوسفندان این نژاد بدون شاخ هستند .بیده چیده شده آن سنگین و حدود 5/4 تا 4/5 کیلوگرم وزن دارد .میشهای این نژاد پر منفعت و سودمند بوده ، از نظر شیر دهی خوب و بره های آنها دارای رشد سریعی میباشند . استفاده از این نژاد در تلاقی ها مناسب است چون اندازه جثه آن بزرگ است . 

ز-شروپ شایر ( Shropshire ) 

منشا این نژاد کشور انگلستان میباشد . این حیوان از کوچکترین گوسفند های نژاد پشم متوسط و نوع تیپ بدنی بلوکی بوده وبدون شاخ میباشد . صورت و پا ها کدر بوده ،پوشش زیادی از پشم در صورت آن وجود دارد .تولید لاشه این نژاد کم میباشد و وقتی وزن حیوان در اثر تغذیه افزایش می یابد ، میزان چربی آن نیز زیاد میگردد. 

وزن بیده آن 1/4 کیلو گرم است .میشهای این نژاد مادران خوبی هستند و درصد تولید بره آنها اغلب 150 % میباشد. 

ح – سات داون( Soutdown ) 

این نژاد از جنوب انگلستان منشا شده است و یکی از قدیمی ترین نژادهای گوسفند در دنیا محسوب میشود. جثه این گوسفند کوچک و نوع بدن بلوکی است . صورت ف گوشها وپاها خاکستری یا قهوه ای است . این نژاد دارای بلوغ زودرس و بدون شاخ میباشد . بیده آن 3/2 تا 2/3 کیلوگرم است. سات داون در سنین اولیه تمایل به چاق شدن و ذخیره چربی دارد. 

ط – سافولک ( Suffolk ) 

منشا این نژاد جنوب انگلستان است. جثه ای بزرگ وبدن بلوکی وعضلانی داشته ، صورت ، گوشها و پاها سیاه میباشد .این نژاد بدون شاخ میباشد و بر روی صورت و پاهای آن پشم وجود ندارد. 

بیده سافولک 6/3 تا 5/4 کیلوگرم وزن دارد . درصد بره زایی ان 150 % یا بیشتر است . رشد بره در این نژاد سریع بوده و سرعت ذخیره چربی در این نژاد نسبت به سایر نژادها کمتر است . تولید گوشت لخم ولاشه عضلانی از دیگر خصوصیات این نژاد میباشد. 

ی – تونس ( Tunis ) 

نژادتونس از شمال افریقا منشا شده است . رنگ صورت آن قرمز متمایل به قهوه ای تا خرمایی روشن میباشد . این نژاد بدون شاخ بوده و اندازه جثه آن متوسط و زاویه دار است و بدنی بلوکی دارد . دارای پشم زبر بوده و بر روی صورت پشم وجود ندارد. 

3- نژادهای پشم دراز 

الف کاتسولد ( Cotswold ) 

از نژادهای قدیمی گوسفند در انگلستان است و منشا آن نیز انگلستان میباشد این نژاد بزرگ جثه بوده و نوع بدن آن بلوکی میباشد . 

پاها و صورتی سفید رنگ داشته ، هر چند که دربین آنها سفید متمایل به خاکستری نیز دیده میشود. لکه های تیره بر روی صورت و پاها ممکن است وجود داشته باشد پشم این نژاد رشد زیادی داشته و وزوزی (فر دار) میباشد . این گوسفند بدون شاخ بوده و در برنامه های تلاقی از آن استفاده میشود. 

ب – لایسستر ( Leicester ) 

منشا این نژاد کشور انگلستان است . این گوسفند دارای جثه ای بزرگ و بدن بلوکی میباشد .رنگ این نژاد سفید بوده ، بدون شاخ میباشد و بر روی صورت پشم وجود ندارد .پشم گوسفند لایسستر محافظ خوبی در برابر گرما نمیباشد . 

ج – لینکلن ( Lincoln ) 

منشا لینکلن انگلستان است . این نژاد دارای جثه ای بزرگ بوده و نوع بدن آن بلوکی میباشد . رنگ آن سفید است و بدون شاخ بوده ، پشم دراز و زبری تولید میکند . این نژاد دارای بلوغ دیررس است . پشم تولیدی آن 4/5 تا 2/7 کیلوگرم میباشد . از این نژاد برای تلاقی ها استفاده میشود. 

د – رامنی ( Romney ) 

این نژاد یکی از قدیمی ترین نژادهای منشا شده در جنوب انگلستان است . جثه این نژاد بزرگ با با نوع بدن بلوکی است . بیده ای متراکم وبهتر از دیگر نژادهای پشم دراز تولید میکند و و بهمین دلیل سازگاری بهتری نسبت به رطوبت و مناطق مرطوب در مقایسه با سایر نژادهای پشم دراز دارد . این نژاد در برناکمه های تلاقی نژادی مورد استفاده قرار میگیرد. 

4 – نژادهای پشم تلاقی یافته 

الف – کلمبیا ( Columbia ) 

منشا این نژاد امریکا میباشد و از تلاقی بین قوچ لینکلن و میش رامبویه بوجود آمده است . هدف از این تلاقی بوجود آوردن نژادی است که سازگاری بهتری با مناطق کوهستانی داشته باشد . 

کلمبیا جثه ای بزرگ و بدنی بلوکی دارد . این نژاد بزرگترین نژاد تلاقی یافته است . صورت ، گوشها و پاهای سفید داشته و بدون شاخ میباشد .در روی صورت گوسفند کلمبیا پشم وجود ندارد و دارای پاهایی است که از کمی از سایر نژادها بلندتر است 

وزن پشم های چیده شده در حدود 5/4 تا 9/5 کیلوگرم است و تولید گوشت لخم مناسبی دارد . کلمبیا غالبا در تلاقی با نژاد صورت سیاه که دارای پشم متوسط میباشد استفاده شده و هدف از این تلاقی تولید بره های بازاری است . 

ب- کوریدال ( Corriedale ) 

منشا آن نیوزلند است .این نژاد حاصل از تلاقی بین قوچهای لینکلن و لایسستر با میشهای مرینوس است . 

کوریدال دارای جثه متوسط وکمی بزرگ است صورت ، گوشها و پاهایی سفید رنگ داشته و فاقد شاخ میباشد . این نژاد تولید پشم و گوشت باکیفیت خوب را دارا بوده و وزن بیده آن 5/4 تا 8/6 کیلوگرم در سال است . 

ج – پاناما ( Panama ) 

این نژاد از امریکا منشا یافته . نژاد پاناما حاصل تلاقی قوچ رامبویه و میش لینکلن میباشد . رنگ صورت ،گوشها و پاها سفید بوده وجثه بزرگ ،تیپ بدن بلوکی و بدون شاخ بودن از خصوصیات نژاد پاناما میباشد. 

گوسفند پاناما اندکی گوچکتر از نژاد کلمبیا بوده ولاشه کمی گوشتی داشته و در سنین اولیه چربی در بدن آن ذخیره میشود. 

د – راملدال ( Romeldale ) 

منشا راملدال ایالات متحده امریکا است و از تلاقی بین قوچ رامنی و میش رامبویه بوجود آمده است . 

این نژادجثه ای متوسط وبدنی بلوکی داشته ، رنگ صورت ،گوشها و پاها سفید بوده 

و بدون شاخ میباشد . وزن بیده آن 5/4 تا 9/5 کیلوگرم است. راملدال در تلاقی با میشهای پشم ظریف مورد استفاده قرار گرفته و بره های سازگار با شرایط پرورش در مرتع را بوجود می آورد. 

ه – تارگی ( Tar ghee ) 

منشا تارگی امریکا است . این نژاد حاصل تلاقی بین قوچ رامبویه با میشهای کاریدال – لینکلن-رامبویه میباشد. 

این نژاد جثه ای متوسط ،بدنی بلوکی با صورتی سفید رنگ داشته و بدون شاخ است . فاقد پشم در صورت بوده و وزن پشم چیده شده آن 5/4 تا 4/5 کیلوگرم در سال میباشد. 

و – بدون دم ( Tailless ) 

منشا این نژاد امریکا میباشد و از تلاقی گوسفند بدون دم سیبری با تعدادی از نژادهای اصلاح شده بوجود آمده است . هدف از این تلاقی اصلاح یک نژاد است که نیاز به قطع دم نداشته باشد . رنگ صورت ، گوشها وپاها سفید میباشد . این نژاد بدون شاخ بوده و صورتشان بدون پشم است. 

ز – سوت دال ( Southdaie ) 

منشا این نژاد ایالات متحده امریکا میباشد و از تلاقی بین نژادهای سات داون و کوریدال به وجود آمدهاست . هدف ازاین تلاقی تولید نژادهایی است که از نظر کیفیت پشم و گوشت مناسب باشند. 

5 –نژادهای پشم قالی 

صورت سیاه ها یلند ( Black-Faced Highland ) 

این نژاد از قدیمی ترین نژادهای منشا شده در اسکاتلند است . اندازه این نژاد کوچک بوده و دارای پشم زبر و ضخیم در پوشش خارجی وظریف تر در پوشش داخلی میباشد . صورت و پاها سیاه بوده ، قوچهای این نژاد بزرگ و میشهای آن کوچک جثه و کوتاه قد با شاخهای پیچیده میباشند . این نژاد توانایی زندگی در مناطق خشک با پوشش گیاهی اندک را دارا میباشد. 

6- نژاد پوستی 

قره گل ( Karakul ) 

این نژاد از آسیا منشا شده و یکی از قدیمی ترین نژادهای گوسفند در جهان است . قره گل جثه ای بزرگ و بدنی زاویه دار داشته ،رنگ صورت ،گوشها و پاها سیاه یا قهوه ای میباشد . 

قوچهای این نژاد شاخدار و میشها بدون شاخ میباشند و بره هایی با لاشعه ضعیف و فقیر تولید میکنند . پوست بره ها پس از به دنیا آمدن و چند روز بعد از آن مورد استفاده قرار میگیرد . پشم در حیوان بالغ زبر و خشن است وبین 2/15 تا 4/25 سانتی متر طول دارد. 

گوسفندان ایران 

گوسفندان ایرانی از نظر پشم در گروه گوسفندان با پشم ضخیم ویا قالی میباشند . همگی این گوسفندان دنبه دار میباشند به استثنای زل که دارای نیم دنبه یا بدون دنبه بوده و قره گل که دارای نیم دنبه است . 

گوسفندان ایرانی رنگهای مختلفی دارند از جمله میتوان به سفید ، سیاه ، خرمایی ، قهوه ای ،نخودی و خاکستری اشاره کرد . 

گوسفندان ایران را بر حسب اصولی تقسیم مینمایند که این تقسیم بندی میتواند بر اساس سفید یا رنگی بودن بدن و یا وزن بلوغ (سنگین ، متوسط ، سبک ) باشد .

+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:5  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

اصول توليد گوشت گوسفندي

توليد گوشت قرمز جزءصفات مهم اقتصادي در پرورش نشخوار كنندگان به حساب مي آيد . بيشترين بخش از درآمد حاصل از پرورش گوسفند به توليد گوشت برمي گردد . بالا بودن نسبت زايش در ميش ها باعث استحصال بيشتر گوشت در گوسفندداري ها شده كه اين امر نيز دال بر اهميت باروري در گوسفند است . به منظور افزايش قدرت باروري در گوسفندان و توليد بره هايي با ماندگاري بيشتر روشهاي مختلفي به كار مي رود:

- پايين بودن سن در اولين زايش .

- بيش از يك بار زايش در سال .

- افزايش درصد دوقلوزايي.

- افزايش تعداد بره هاي از شير گرفته شده .

- اصلاح نژاد .

براي رسيدن به اهداف پيش بيني شده در روش هاي ارائه شده سلكسيون (انتخاب ) و برنامه هاي آميخته گري انجام مي شود و تحولات نويني در تغييرات شرايط تغذيه اي ، بهداشت و مديريت گله به وجود مي آيد كه روشهاي پيشرفته اي نيز به كار گرفته مي شود . 

پتانسيل توليد گوشت گوسفندي در كشور :

تعداد دام مقابل كشتار در سال 1382 مطابق با ضريب 32 درصدي كشتار حدود 16 ميليون رأس پيش بيني شده بود كه از اين تعداد دام قابل كشتار مقابل كشتار مطابق با آمار ارائه شده حدود 6 ميليون و 731 هزار راس در كشتارگاه ها و بقيه نيز به صورت سنتي و آزاد ذبح گرديده است كه ميزان گوشت توليدي را مي توان در حدود 284 هزار و 133 تن برآورد نمود . بنابراين از هر دام كشتاري به طور ميانگين 70/17 كيلوگرم گوشت بدست آمد كه اين رقم خيلي كمتر از رقم مورد انتظار مي باشد .

در واقع مي توان گفت كه پتانسيل گوشت توليدي از گوسفند با توجه به حدود 51 ميليون راس گوسفند و بره هنوز خيلي بيشتر از ميزان توليدفعلي است .

1- آمار نشان مي دهد كه بيش از 51 ميليون راس گوسفند در سنين مختلف در كشور وجود دارد كه هر سال به دليل محدوديت در منابع علوفه اي و تغذيه اي افزايشي در حدود 3/1 ميليون راس براي آن پيش بيني مي شود كه با توجه به اين ميزان افزايش ، تغييري در ميزان گوشت توليدي و فرآورده هاي دامي به ازاي هر راس مشاهده نشده است .

لذا بهتر است با توجه به شرايط اقليمي كشور افزايش جمعيت دام متوقف گردد و براي تحقق اين امر نيز هر سال حداقل بيش از نيم ميليون راس از آمار فعلي مورد توجه براي كشتار اختصاص يابد .

2- مي توان بره استحصالي از هر ميش مولد را تا نسبت 3/1 (از 83/. به 3/1 بره در يك سال ) افزايش داد . به عبارتي مي توان درصد آبستني و درصد دوقلو زايي را در گله بالا برد .

اگر در مراكز و ايستگاههاي پرورش گوسفند درصد دوقلوزايي تا 30 درصد و توليد بره تا ميزان 3/1 به ازاء هر راس ميش در يك سال بالا رود و اين فعاليت در سطح كشور گسترش يابد مي توان انتظار داشت كه پس از كسر تلفات علاوه بر وضع موجود ، رقم قوچ و ميش حذفي به ميزان 6 ميليون را برسد .

3- در صورت كاهش تلفات ميش و بره به ترتيب به ميزان 2و 5 درصد مي توان به تعداد 5/2 ميليون راس بره اضافي در گله رسيد .

4- افزايش چهار كيلوگرمي گوشت توليدي به ازاءهر دام كشتاري به وزن 22 كيلوگرم ، تنها به بهبود و اعمال روش هاي تغذيه اي مناسب امكانپذير خواهد بود كه پيش بيني مي شود در صورت اجراي برنامه هاي اصلاح نژادي در دام هاي پرواري ميزان توليد به دوبرابر مقدار فعلي برسد .

در حال حاضر با توجه به رعايت موارد فوق و با ثابت نگهداشتن ميانگين وزن لاشه به ميزان 18 كيلوگرم ميزان توليد گوشت گوسفندي در سال آينده را مي توان تا رقم 620 هزار تن افزايش داد .

منابع توليدي گوشت گوسفندي و بره :

نژاد هاي گوسفند نيز مانند گاو و گوساله از نظير ميزان توليد گوشت تفاوت هايي با هم دارند بنابر اين براي افزايش درآمد يك پرواربندي و اقتصادي كردن واحد توليدي بهتر است با توجه به شرايط اقليمي مختلف در كشور از نژادهاي مناسب استفاده شود . 

1- نژادهاي گوشتي : در اين نوع نژاد علاوه بر بالا بودن توليد گوشت سهم پشم توليدي نيز از رقم بالايي برخوردار است . اما درآمد حاصل از پشم در درجه دوم اهميت قرار دارد . در تمامي نژادهاي گوشتي 25 درصد از بره هاي ماده براي باروري جايگزين 25 درصد از ميش هاي گله مادر شده و بقيه كشتار مي شوند . صفت مشترك تمامي نژادهاي گوشتي ، وجود قابليت رشد سريع و نتاج خوب و مناسب آنها در يك سطح بسيار زياد براي پرواربندي است . تفاوت موجود در بين نژادهاي گوشتي در ميزان باروري ، كيفيت پشم ، جثه دامهاي بالغ ، طول عمر و درجه چربي دار بودن (ميزان چربي ذخيره شده در بدن آنها) است .

مهمترين نژاد هاي شناخته شده گوشتي عبارتند از سافولك ، همشاير ، بوردرلايستر ،دورست هورن ، لينكلن اكسفورد و ساوات داون است . 

2- نژادهاي چند منظوره : آمار نشان مي دهد كه نژادهاي بومي به عنوان نژادهاي چند منظوره بيشترين جمعيت گوسفندي در كشور و دنيا را تشكيل مي دهند با اينكه نژادهاي بومي در كنار توليد گوشت از جنبه توليد شير و پشم ،درآمد ناچيزي ايجاد مي كنند اما به دليل عدم دوشش اين نژاد ها آن هم به خاطر اقتصادي نبودن اين پروسه صرفاً جهت توليد گوشت تحت پرورش قرار مي گيرند . حال با درنظر گرفتن موقعيت نژادهاي بومي بهترين راه اصلاح آن ها با استفاده از نژادهاي گوشتي خارجي است .

در ميان نژادهاي بومي كشور ، آنهايي كه از نظر توليد گوشت مناسب تشخيص داده مي شوند اكوتيپ هاي لري بختياري و شال در رديف اول قرار دارند . اين نژاد ها با توجه به درشتي جثه براي اصلاح نژاد با نژادهاي گوشتي مشهور دنيا مناسب هستند . نقطه منفي در نژادهاي قابل اصلاح كشور وجود دنبه بسيار بزرگ است كه اين امر نيز باعث افت باروري در دام مي شود . زيرا قوچ ها در عمل جفت گيري با بالا بردن دنبه دچار مشكل مي شوند بنابراين براي رفع اين مشكل بهترين روش استفاده از تلقيح مصنوعي است . 

3- نژادهاي شيري : توجه به اينكه درآمد زايي و اقتصادي بودن واحددامداري به ميزان گوشت توليدي بستگي دارد اما نژادهايي همچون قزل ، فشندي، لري ، ماكوئي ٬ هركي، بهمئي ، مغاني ودالاق جز نژادهايي از گوسفندان بومي هستند كه از شيردهي قابل توجهي برخوردار هستند. لذا در صورت برنامه هاي اصلاحي مي توان توليد شير اين نژادها را تا رقم 220 كيلوگرم در سال افزايش داد . بره هاي اين قبيل نژاد ها كه داراي دنبه پر چرب و اسكلت بندي قوي هستند سريع تر از بره هاي ديگر نژادها ي بومي با دنبه پر چرب رشد مي كنند . با توجه به اين كه طول عمر ميش هاي شير ده زياد است لذا بخش بزرگي از نتاج آنها به عنوان دام كشتاري بايد مورد استفاده قرار گيرد .

 پروار بندي : پرواربندي بايد به عنوان يك اصل مورد توجه قرار گيرد و منظور از توليد گوشت گوسفندي، بايد توليد گوشت بره مد نظرباشد . گوشت حاصل از ميش خذفي ، قوچ و بره هاي اخته شده و معوملاًارزان و كيفيت پاييني دارند . لذا پرواربندي اين نوع دامها توصيه نمي شود زيرا هزينه هاي بالا رفته و براي افزايش يك كيلوگرم وزن زنده بايد دوبرابر نياز غذايي يك بره مواد غذايي غذايي براي حيوان تامين شود . درضمن علوفه مصرفي دام به جاي گوشت تبديل به چربي خواهد شد . در كشور ما نزديك به يك هفتم گوشت توليدي گوسفند از بره حاصل مي شود و تعداد بره هاي ذبح شده نيز نزديك به يك سوم كل گوسفندان كشتاري هستند از هر بره حدود 7 تا 8 كيلوگرم گوشت بدست مي آيد كه اين ميزان در مقايسه با كشورهايي كه از نظر توليد گوشت گوسفندي حائز اهميت اند رقم پاييني است . 

با توجه به اصل مورد نظر يعني توليد گوشت بره به جاي گوشت گوسفندي ، پيشنهادات زير قابل طرح مي باشد :

1- افزايش توليد بره به ازاي هر راس ميش (3/1 بره در سال و افزايش درصد دوقلو زايي ).

2- كاهش تلفات در بره هاي توليدي تا رسيدن به سن كشتار (تلفات بايد در زير 5 درصد حفظ شود)

3- حذف زيادي از بره هاي توليدي و جايگزيني نسبت كمي از بره ها به جاي گله مادري به شرط استفاده از تكنيك هاي جديد كه توليدبيشتر از دام كمتر را هدف قرار مي دهد و بهترين روش استفاده از هورمون تراپي و تلقيح مصنوعي مي باشد .

4- اجراي برنامه صحيح و مناسب پرواربندي در بره ها به منظور رساندن وزن لاشه آنها به 20 كيلوگرم يك اصل قابل توجه در توليد گوشت گوسفندي است . بايد بره هاي كشتاري و بره هاي داشتي از بدو تولد تا سن چهار ماهگي تحت پروار ويژه و سيستم تغذيه اي مناسب قرار گيرند . 

اين مسئله از يك طرف روشي براي كنترل تركيب گله و از طرفي براي بالا بردن ميزان گوشت توليدي بره تا سن چهار ماهگي است ، آن دسته از بره هايي كه از رشد خوبي برخوردار هستند بايد براي باروري جدا شوند و بقيه نيز به مدت 3 تا 4 هفته تحت تغذيه پاياني قرار گرفته و به عنوان بره كشتاري مورد توجه قرار گيرند . 

در صورت پروار كردن بره هاي توليدي حاصل از آميخته گري تجاري و بره نژادهاي چند منظوره حاصل از نژادهاي گوشتي در سن پنج ماهگي وزن بدن به 40 تا 45 كيلوگرم و ميزان گوشت توليدي به 20 كيلوگرم خواهد رسيد كه اين امر با قرار دادن 5/3 تا 4 كيلوگرم كنسانتره در جيره با افزايش وزن روزانه بيش از 500 گرمي محقق خواهد شد . 

در كشور دلايلي براي تائيد اصول فوق وجود دارد . وزارت جهاد كشاورزي به منظور جلوگيري از ضرر ناشي از كشتار زود هنگام بره هاي پروار شده در سن 2 تا 3 ماهگي مطابق با اين روش ، مي تواند طرح ممانعت از كشتار زود هنگام بره ها را در بعضي از استانهاي گوسفند خيز به مرحله اجرا درآورد . 

مي توان با پرداخت تسهيلات و اعتبارات بانكي به پرواربندان وزن بره ها را حداقل تا 25 كيلوگرم رسانيد كه اين امر منجر به سود بيشتر دامداران به منظور بازپرداخت وامهاي بانكي خواهدشد . رعايت نكات مديريتي از جمله بهسازي و نوسازي جايگاه دام و رعايت نكات بهداشتي در دامداري ها رقم قابل توجهي را در افزايش وزن لاشه و در نهايت بهبود وضعيت اقتصادي دامدار در پي خواهد داشت . 

منبع :دامداران ايران شماره 10 سيد كاظم پيشنماززاده .
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:4  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

انواع روشهای پروار بندی

پروار بندی زمانی اهمیت پیدا می کند که بهران میزان گوشت مطرح می شود
پروار بندی روش عملی برای بالا بردن میزان تولید گوشت کشورمی باشد.
زمان نامناسب کشتاریکی از دلایل مهم کاهش میزان گوشت کشور می باشد » کشتار باید زمانی صورت گیرد که بره ها به حداکثر رشد و ظرفیت تولید رسیده باشند « که کشتار بره های کم سن وسال وکم وزن باعث کاهش ظرفیت تولید گوست می شوند .
تقاضای مصرف کنندگان همچنان در حال افزایش است ولی هنوز کار چندانی برای تولید گوشت و این تقاضا ها نشده است.
دلایل عدم توازن بین تقاضای گوشت و تولید گوشت :

1. بی اطلاعی و بی توجهی مسئولان و دست اندرکاران و به حدر دادن سرمایه ملی از سوی آنان .
2. عدم حمایت از دامداران و ضعف بنیه مالی آنان
3. بی توجهی شدید نسبت به این شاخه از تولید در مقایسه با شاخه های دیگر تولید.
4. ضعف مراتع.
5. عدم حمایت از عشایر و ضعف بنیه مالی آنها و کاهش ذخایر پولی آنها در اواخر بهار (ضعف مراتع باعث فروش بیشترازحد بره ها در ابتدای تابستان شده است )
6. عدم توجه به اصلاح نژاد و خالص سازی نژاد های گوشتی »البته اگر بنوان به آنها گفت نژاد به خاطر ناخالصی های فراوان و تلاقی های بی رویه با نژاد های دیگر.« اما به هر حال دارای ظرفیت ژنتیکی بالایی باشند و تولید گوشت بالایی دارند مثل شال ٬قزل ٬مهربان ٬مغانی و سنجابی.
7. سود جویی دلالان و قصابان و کشتار بره های کم سن وسال از سوی آنها برای سود بیشتر 
این دلایل در نهایت باعث خصارت فراوان در امر تولید شده و جبران ان به سادگی امکان پزیرنمی باشد 

 



مقدمات پروار بندی
خرید بره ها :در کشور ایران زمان زایش گوسفندان در اواخر زمستان تا اوایل بهار می باشد موقعی که علوفه سبز مراتع در دسترس دام قرار می گیرد و دام بتواند به اندازه کافی از مراتع استفاده کند معمولا شیر خوارگی بره ها از اواسط اردیبهشت تا پایان خرداد تمام می شود و دامدارانی که بنا به هر دلیلی قادر به نگهداری بره های خود نیستند اقدام به فروش بره ها می کنند که بهترین زمان خرید بره ها اوایل تیرماه تا اواسط تابستان می باشد (قیمت) .خرید این بره ها در میدان دام و یا اماکن دیگر صورت میگیرد .
جثه این بره هاکوچکتر بوده و وزنی حدود 15 تا 20 کیلوگرم دارند و قیمت این بره ها نسبت به قیمت پروارآنها پایین تر است
فصل پروار بندی در اوایل پاییز می باشد


نکات قابل توجه در زمان حمل و نقل :
1. :با وسیله نقلیه مناسب توجه به مسافت وتعداد دام باید از قطار یا کامیون ویا وانت استفاده کرد که مسافت های بیشتر از 750کیلومتر را بهتر است از قطار ویا کامیون های مخصوص حمل ونقل استفاده کرد
2.در صورت انتقال گوسفندها از استانی به استان دیگر چنانچه موضوع بیماری های عفونی مطرح باشد باید جواز حمل ونقل را از دامپزشکی دریافت کرد 
3.از حمل دام در هوای خیلی سرد ویا خیلی گرم خوداری شود چرا که باعث با لا رفتن تلفات میشود
4. حدود 12 ساعت قبل از حرکت میزان کمتری اب و غذا در اختیار دام قرار دهیم و 2تا 3 ساعت قبل حرکت از دادن اب و علوفه سبز حتی المقدور جلوگیری شود 
5. بستر مناسب برای کف کامیون انتخاب شود که میتوان از ماسه ویا ماسه با کاه ویا پوشال استفاده کرد وضخامت آن باید حدود 3تا4 سانتی متر باشد
6. پوشش مناسب کامیون برای جلوگیری از کوران در زمستان وتابش شدید آفتاب در تابستان 


نکات قابل توجه در زمان پروار بندی
هزینه خرید بره ها حدود 50 تا 60 درصد کل هزینه ها را شامل می شود 
بره های خریداری شده در اوایل تابستان باید تا اوایل پایز در چراگاهها نگهداری شود (به لحاظ رشد جسمانی وموجود بودن علوفه) 
اما بره هایی که در فصل پایز خریداری میشود بلافاصله به پروار بسته می شود 
بهترین شکل پروار بندی زمانی است که بره ها ابتدا 20تا 35 کیلو گرم وزن داشته باشند ودر زمان فروش 42تا 55 کیلو گرم وزن داشته باشند
بره هایی که به رشت کافی رسیده اند بهتر است با کاه و دانه های غلا ت چاق شوند 
در زمان پروار دانه های غلات بلغور ویا له شوند( بخصوص زمان میشهای پیر و لاغر)
آزمایشهای تجربی نشان داده است که حد اکثر دوره پروار بندی 3 ماه تا 100 رئز می باشد

انواع روشهای پروار بندی 
پروار بره های شیری :
1.روش معمولی:در این روش بره ها مستقیما از شیر مادر تغدیه می کنند و علاوه بر ان مقداری کنسانتره به صورت آزادانه در اختیار آنها قرار می گیردرشد نمو این بره ها بستگی زیادی به میزان شیر مادر و ترکیب ان دارد این بره ها در 3تا 4 ماهگی از مادر جدا می شوند و در 5 ماهگی که به وزن 45تا 50 کیلو گرم رسیدند به کشتار میرسند
2.روش زود از شیر گرفتن :(پرواربندی کنسانتره ای)
در این روش بره ها در سن 2تا 3 هفتگی از مادر جدا می شوند و آنها را به مصرف کنساتره با پروتئین 18 درصد عادت می دهند (مزیت این روش)
3.بره های شیر پروار :این روش در ارو پا مرسو م است ودر این روش بره ها فقط با شیر مادر تغذیه می شوند ودر 3 ماهگی وقتی که وزن انها به 20 کیلو گرم رسید کشتار می شوند
پرواربندی بره های معمولی به روش مرتع(پرواربندی مرتعی)
در این روش بره ها در 4 ماهگی تا 5 ماهگی خریداری شده و در مراتع مرغوب طبیعی و مصنو عی چرا می شوند و علاوه بر ان در وعده شبانه مقداری کنسانتره در اختیار بره ها قرار می دهند و و.زن این نوع بره ها در 7 تا 8 ماهگی در نژادهای سنگین به 45 تا 50 کیلو گرم می رسد . این نوع پروار بندی بیشتر برای بره هایی که در اواسط پاییز و اوایل زمستان متولد شده اند استفاده می شود وتا اواخر تابستان به کشتار می رسند
پروار گوسفندان جوان
در این نوع پروار بندی بره هایی که در تابستان خریداری ودر مرتع نگهداری کرده اند در سنین حدود 7 ماهگی در آغلهای باز ویا بسته به پروار می بندند. ودر سن 10 تا 11 ماهگی با وزن 55تا 60 کیلو گرم به کشتار می رسند .در این روش قسمت عمده غذا در این روش به صورت چربی ذخیره می شود وبهتر است در این روش از علوفه ارزان قیمت استفاده شود
پروار بندی گوسفندان پیر
گله داران میشهای پیر وقصر قوچهای پیر و شیشکهایی که از نظر گله داشتی نگهداری آنها مقرون به صرفه نمی باشد را به عنوان گوسفندان وازد از گله جدا می شوند ودر صورت توان تامین علوفه انها را برای مدتی نگهداری کرده وپروار می کنند. 
این نوع گوسفندان رشد بدنی لازم را کرده اند واز نظر تولید گوشت وضریب تبدیل بسیار ضعیف می باشند وبیشتر مواد غذایی به صورت چربی در بدن ذخیره می شود 
بهتر است برای پرواربندی این نوع گوسفندان از علوفه ارزان قیمت استفاده کرد(مثل پس چر غلات و....)
نویسنده : مهندس قاسم خلیل پور  
منبع : 
1.اصول نگهداری و پرورش گوسفند،دکتر سعادت نوری ،م ،دکتر سیاه منصور، 
2.جزوه درسی دکترطالب علی، عضوهیئت علمی دانشگاه کردستان 

 
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:2  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

اصول تغذیه قوچهای مولد

تغذیه قوچهای مولد باید به نحوی باشد که استفاده طولانی مدت پرورشی ٬ با پتانسیل بالاوکیفیت مطلوب اسپرم را تضمین کند . تغذیه کمتر از حد نیاز یا مازاد بر احتیاج ٬ روی تولید مثل اثر منفی دارد . در مورد انرژی موجود در جیره بره های نری که جایگزین میشوند ٬تغذیه ناقص بر چگونگی تولید مثل لطمه وارد میکند وممکن است تا 30 درصد قدرت باروری کاهش پیدا کند ٬ روی این اصل کاهش وزن قوچ نقش عمده ای در باروری اسپرم آن دارد .البته فقر مواد غذایی بره نر بر روی بیضه ها اثر کرده و باعث غیر طبیعی شدن اسپرم ها می شود ٬این عامل بر روی قوچ پس از بلوغ اثر نمی گذارد . روی این اصل باید به تغدیه بره های نر جا یگزین توجه ویژه ای را مبذول داشت .

تجربه نشان داده است حجم اسپرم قوچهایی که با جیره حاوی پروتئین در حدود طبیعی تغذیه شده باشند ٬بیشتر از قوچهایی است که با جیره حاوی پروتئین کم تغذیه شده اند به همین ترتیب درصد بره زایی و دو قلو زایی در گله هایی که با جیره غذایی محتوی دانه های پروتئین دار تغذیه شده اند نیز بیشتر است . 

تامین پروتئین و مواد معدتی به اندازه کافی بر انجام وظایف جنسی وکیفیت اسپرم تاثیر زیادی دارد. بصورت طبیعی 70-80 گرم پروتئین خام قابل هضم و 850-750 واحد نشاسته ای برای هر حیوان در نظر می گیرند . در طول جفتگیری باید در روزانه 60 گرم پروتئین خام قابل هضم و 120 واحد نشاسته ای اضافه نیز عرضه شود و در صورتیکه دفعات جفتگیری از 3 بار در روز تجاوز کند مقایر فوق دو برابر افزایش پیدا می کند . نقش کلسیم و فسفر در تولید اسپرم بیش از سایر عناصر معدنی موثر است . کاهش این عناصر در ماده غذایی می تواند معمولاً با کاهش پروتئین توام باشد . بنابراین در هنگام قوچ اندازی دقت های لازم در این موارد باید انجام گیرد. علاوه بر این باید توجه شود که ویتامین های E-D-A در تو لید اسپرم نقش عمده ای دارند و به وسیله دستگاه گوارش گوسفند ساخته نمی شوند . کمبود ویتامین A کمتر محسوس است . زیرا دامها هنگام باروری معمولا از علوفه سبز که محتوی بتا کارتون است استفاده می کنند و اگر جیره غذایی از نظر ویتامین A فقیر باشد تعداد اسپرم های مرده زیاد می شود . ویتامین E بطور طبیعی در جیره نشخوار کنندگان یافت می شود و نقش عمد ه ای در تولید اسپرم دارد . 

به قوچ های مولد علاوه بر غذای پایه می باید کنسانتره اضافه نیز داده شود . مصرف یولاف به عنوان کنسانتره درنتایج پرورشی اثر مثبت دارد روی این اصل بهتر است که روزانه مقداری یولاف در حدود 500 گرم به حیوان داده شود . برای خنثی کردن فشارهای ناشی از جفتگیری مکرر علاوه بر تامین انرژی کافی باید نسبت به تامین پروتئین اضافی نیز اقدام کرد . اگر قوچ های بطور عادی برای جفتگیری مورد استفاده قرار گیرند باید متناسب با احتیاج اضافی این دوره به هر راس قوچ روزانه 150 گرم کنجاله سویا داده شود . 4 هفته قبل از شروع جفتگیری به مقدار کنسانتره به تدریج اضافه می شود تا قوچ های برای استفاده پرورشی آماده شوند . به منظور جبران ضعف ناشی از جفتگیری 2-3 هفته بعد ا ز پایان دوره جفتگیری نیز همان مقدار کنسانتره اضافه به قوچ ها داده می شود. 

در تغذیه بره های جوان می باید علاوه بر علوفه پایه مقداری کنسانتره متناسب با اضافه وزن به آنها داده شود. برای بدست آوردن افزایش وزن توصیه شده 181-136 گرم در روز بره قوچ های جایگزین شونده 59 کیلو گرمی یا قوچ های 2-1 ساله 100 کیلوگرمی به ترتیب نیاز به 2.5-2.3 و 3-3.2 کیلوگرم غذا دارند . چراگاه تابستانه تنها کافی نیست اما چرا گاه های مرغوب تابستانه نیاز به علف خشک مکمل را به میزان 50 درصد کاهش می دهند تغذیه غلات می باید تا پایان دوره جفتگیری ادامه پیدا کند . 

قوچ های بالغ را در تمام طول سال به استثنا 45-30 روز قبل از دوره جفتگیری با یک جیره نگهداری (چراگاه ) تغذیه می کنند . درخلال دوره جفتگیری قوچ ها باید 227-136 گرم افزایش وزن روزانه داشته باشند . این مقدار افزایش وزن از طریق جیره های حاوی 65 درصد یونجه پلت شده و 35درصد غلات بدست می آید . 

منابع :

1- اصول نگهداری و پرورش گوسفند تالیف دکتر منوچهر سعادت نوری ٬دکتر صدر ا... سیاه منصور ٬چاپ هفتم 1375 انتشارات اشرفی 

2- تغذیه دام تالیف مانفرد کیرش گسنر٬ ترجمه دکتر سیاوش دهقانیان ٬دکتر حسن نصیری مقدم ٬چاپ2 سال1376 انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد

3- پرورش علمی گوسفند ٬تالیف و ترجمه دکتر مسعود هاشمی چاپ اول 1374 انتشارات فرهنگ جامع 

4- پرورش گوسفند در گوسفند داری های کوچک ٬ترجمه خسرو کامیار٬ دکتر محسن کمیلی ٬الیزابت پور سلیمانی ٬فریبا تبریکی ٬چاپ اول 1372 انتشارات فرهنگ جامع 

 5-N.R.CNutrient Requirements of sheep

6- Church D.C;pond ,w.g;(1988)Basic Animal Nutitionand feeding.

7- Church D.C;(1986)Livestock feeds and feeding.

 

مآخذ : سایت www.damparvari.com
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 19:0  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

اصول تغذیه قوچهای مولد

تغذیه قوچهای مولد باید به نحوی باشد که استفاده طولانی مدت پرورشی ٬ با پتانسیل بالاوکیفیت مطلوب اسپرم را تضمین کند . تغذیه کمتر از حد نیاز یا مازاد بر احتیاج ٬ روی تولید مثل اثر منفی دارد . در مورد انرژی موجود در جیره بره های نری که جایگزین میشوند ٬تغذیه ناقص بر چگونگی تولید مثل لطمه وارد میکند وممکن است تا 30 درصد قدرت باروری کاهش پیدا کند ٬ روی این اصل کاهش وزن قوچ نقش عمده ای در باروری اسپرم آن دارد .البته فقر مواد غذایی بره نر بر روی بیضه ها اثر کرده و باعث غیر طبیعی شدن اسپرم ها می شود ٬این عامل بر روی قوچ پس از بلوغ اثر نمی گذارد . روی این اصل باید به تغدیه بره های نر جا یگزین توجه ویژه ای را مبذول داشت .

تجربه نشان داده است حجم اسپرم قوچهایی که با جیره حاوی پروتئین در حدود طبیعی تغذیه شده باشند ٬بیشتر از قوچهایی است که با جیره حاوی پروتئین کم تغذیه شده اند به همین ترتیب درصد بره زایی و دو قلو زایی در گله هایی که با جیره غذایی محتوی دانه های پروتئین دار تغذیه شده اند نیز بیشتر است . 

تامین پروتئین و مواد معدتی به اندازه کافی بر انجام وظایف جنسی وکیفیت اسپرم تاثیر زیادی دارد. بصورت طبیعی 70-80 گرم پروتئین خام قابل هضم و 850-750 واحد نشاسته ای برای هر حیوان در نظر می گیرند . در طول جفتگیری باید در روزانه 60 گرم پروتئین خام قابل هضم و 120 واحد نشاسته ای اضافه نیز عرضه شود و در صورتیکه دفعات جفتگیری از 3 بار در روز تجاوز کند مقایر فوق دو برابر افزایش پیدا می کند . نقش کلسیم و فسفر در تولید اسپرم بیش از سایر عناصر معدنی موثر است . کاهش این عناصر در ماده غذایی می تواند معمولاً با کاهش پروتئین توام باشد . بنابراین در هنگام قوچ اندازی دقت های لازم در این موارد باید انجام گیرد. علاوه بر این باید توجه شود که ویتامین های E-D-A در تو لید اسپرم نقش عمده ای دارند و به وسیله دستگاه گوارش گوسفند ساخته نمی شوند . کمبود ویتامین A کمتر محسوس است . زیرا دامها هنگام باروری معمولا از علوفه سبز که محتوی بتا کارتون است استفاده می کنند و اگر جیره غذایی از نظر ویتامین A فقیر باشد تعداد اسپرم های مرده زیاد می شود . ویتامین E بطور طبیعی در جیره نشخوار کنندگان یافت می شود و نقش عمد ه ای در تولید اسپرم دارد . 

به قوچ های مولد علاوه بر غذای پایه می باید کنسانتره اضافه نیز داده شود . مصرف یولاف به عنوان کنسانتره درنتایج پرورشی اثر مثبت دارد روی این اصل بهتر است که روزانه مقداری یولاف در حدود 500 گرم به حیوان داده شود . برای خنثی کردن فشارهای ناشی از جفتگیری مکرر علاوه بر تامین انرژی کافی باید نسبت به تامین پروتئین اضافی نیز اقدام کرد . اگر قوچ های بطور عادی برای جفتگیری مورد استفاده قرار گیرند باید متناسب با احتیاج اضافی این دوره به هر راس قوچ روزانه 150 گرم کنجاله سویا داده شود . 4 هفته قبل از شروع جفتگیری به مقدار کنسانتره به تدریج اضافه می شود تا قوچ های برای استفاده پرورشی آماده شوند . به منظور جبران ضعف ناشی از جفتگیری 2-3 هفته بعد ا ز پایان دوره جفتگیری نیز همان مقدار کنسانتره اضافه به قوچ ها داده می شود. 

در تغذیه بره های جوان می باید علاوه بر علوفه پایه مقداری کنسانتره متناسب با اضافه وزن به آنها داده شود. برای بدست آوردن افزایش وزن توصیه شده 181-136 گرم در روز بره قوچ های جایگزین شونده 59 کیلو گرمی یا قوچ های 2-1 ساله 100 کیلوگرمی به ترتیب نیاز به 2.5-2.3 و 3-3.2 کیلوگرم غذا دارند . چراگاه تابستانه تنها کافی نیست اما چرا گاه های مرغوب تابستانه نیاز به علف خشک مکمل را به میزان 50 درصد کاهش می دهند تغذیه غلات می باید تا پایان دوره جفتگیری ادامه پیدا کند . 

قوچ های بالغ را در تمام طول سال به استثنا 45-30 روز قبل از دوره جفتگیری با یک جیره نگهداری (چراگاه ) تغذیه می کنند . درخلال دوره جفتگیری قوچ ها باید 227-136 گرم افزایش وزن روزانه داشته باشند . این مقدار افزایش وزن از طریق جیره های حاوی 65 درصد یونجه پلت شده و 35درصد غلات بدست می آید . 

منابع :

1- اصول نگهداری و پرورش گوسفند تالیف دکتر منوچهر سعادت نوری ٬دکتر صدر ا... سیاه منصور ٬چاپ هفتم 1375 انتشارات اشرفی 

2- تغذیه دام تالیف مانفرد کیرش گسنر٬ ترجمه دکتر سیاوش دهقانیان ٬دکتر حسن نصیری مقدم ٬چاپ2 سال1376 انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد

3- پرورش علمی گوسفند ٬تالیف و ترجمه دکتر مسعود هاشمی چاپ اول 1374 انتشارات فرهنگ جامع 

4- پرورش گوسفند در گوسفند داری های کوچک ٬ترجمه خسرو کامیار٬ دکتر محسن کمیلی ٬الیزابت پور سلیمانی ٬فریبا تبریکی ٬چاپ اول 1372 انتشارات فرهنگ جامع 

 5-N.R.CNutrient Requirements of sheep

6- Church D.C;pond ,w.g;(1988)Basic Animal Nutitionand feeding.

7- Church D.C;(1986)Livestock feeds and feeding.

 

مآخذ : سایت www.damparvari.com:  

 
+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 18:59  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  | 

نژاد های گوسفند

نژاد های گوسفند

معرفی نژاد های گوسفند:

 1- نژادهایی با پشم خیلی ظریف 

2-نژادهایی با پشم نسبتا ظریف 

3- نژادهای پشم دراز 

4 – نژادهای پشم تلاقی یافته 

5 –نژادهای پشم قالی 

6- نژاد پوستی 

گوسفندان ایران 

1-نژادهایی با پشم خیلی ظریف 

الف : مرینوس ( merino ) 

منشا مرینوس کشور اسپانیا میباشد .سه نوع مرینوس به نامهای A ، B و C وجود دارد. A و B دارای پوست چین دار میباشند و نوع A پوست چین دار تری نسبت به B دارد.مرینوس با پوست چین دار به مرینوس آمریکائی شناخته می شود. مرینوس نوع C را مرینوس دلاین ( Delaine merino ) مینامند که چین پوست آن خیلی کم میباشد . 

پشم مرینوس دلاین سفید بوده ورشد آن در حدود4/6تا6/7 سانتی متر در سال میباشد. 

قوچهای آن شاخدار و میشها بدون شاخ میباشند . مرینوس از نظر اندازه متوسط بوده و بدنی لاغر دارد.مرینو دلاین از مرینوس بزرگتر است. مرینوس دارای غریزه قوی زندگی گله ای بوده وتوانائی چرا در مراتع فقیر را دارا میباشد. 

ب:رامبویه( Rambouillet ) 

منشا این نژاد کشور فرانسه میباشد.این نژاد از مرینوس اسپانیائی حاصل شده است . در حدود نیمی یا بیشتر از گوسفندان تلاقی یافته در آمریکا از نژاد رامبویه میباشند.رامبویه از نظر پشم ظریف شهرت دارد. 

رنگ این نژاد سفید میباشد و اندازه آن بزرگ میباشد.بدنی زاویه دار وبلوکی همچنین لاشه ای گوشتی تر نسبت به مرینوس دارد ولی از نظر کیفیت گوشت درمقایسه با نژادهایی که برای تولید گوشت پرورش می یابند مناسب نمی باشد.قوچهای این نژاد شاخدار ویا بدون شاخ ولی همه میشها بدون شاخ هستند.رشد پشم آنها حدود9/8سانتی متر در سال است. 

ج دبویلت( Debouillet ) 

منشا این نژاد آمریکا میباشد. از تلاقی رامبویه ومرینوس دلاین بهبود نژاد یافته است. توسعه این نژاد در نیو مکزیکو شروع گردیده است. دبویلت باشرایط مراتع غرب امریکا سازگار است. 

اندازه این نژاد متوسط بوده ،بدنی زاویه دار داردو رنگ آن سفید میباشد. قوچهای این نژاد شاخدار و یا بدون شاخ میباشند ولی میشها بدون شاخ هستند.الیاف پشم نرم و بلند باعث ارزشمندی پشم ان میباشد. 

2-نژادهایی با پشم نسبتا ظریف 

الف –چویوت ( cheviot ) 

منشا این نژاد از تپه های cheviot در شمال انگلستان و جنوب اسکاتلند میباشد. 

چویوت جثه ای کوچک داشته و نوع بدن آن بلوکی است .این نژاد صورت و پا های سفید ومنخرین سیاه دارد و بدون شاخ میباشد. رشد پشم آن در حدود2/10 تا 7/12 سانتی متر در سال میباشد. 

ب – دورست-( Dorest ) 

منشا دورست از جنوب انگلستان میباشد.جثه ای متوسط داشته و نوع بدن بلوکی است .گوشها ، بینی ، صورت و پا هایی سفید دارد .دورست هم شاخدار وهم بدون شاخ میباشد .این نژاد پشمی با زبری متوسط تولید میکندوپشم چیده شده دورست وزن سبکی داردو به طور متوسط 6/3 – 2/3 کیلو گرم است . این نژاد لاشه گوشت داری تولید میکند. 

ج –گوسفند فنلاندی( Finn sheep ) 

منشا این نژاد فنلاند است واز نظر جثه کوچک است گوشها ، بینی ، صورت و پا هایی سفید دارد این نژاد به طور کلی بدون شاخ میباشد،هر چند که تعدادی از قوچهای آن شاخدار میباشد.گوسفند فنلاندی پشمی با زبری متوسط تولید میکند و وزن پشم چیده شده آن حدود 4 تا 5/4 کیلو گرم است خصوصیات لاشه این نژاد مطلوب نمیباشد. 

نژاد فنلاندی دارای نرخ بره زایی قابل توجهی میباشد و در آمریکا برای برنامه های تلاقی جهت افزایش میزان بره زایی مورد استفاده قرار میگیرد . میش بالغ تلاقی یافته که نیمی از آن نژاد گوسفند فنلاندی میباشد 200 تا 250 بره تولید میکند بره های تلاقی یافته این نژاد در هنگام تولد کوچک میباشند ولی قدرت بقا وزنده ماندن آنها بالا میباشد . وقتی این نژاد در تلاقی استفاده گردد ، بره های بدست آمده از نظر لاشه نیز دارایکیفیت مناسبی خواهند بود. 

د همشایر ( Hampshire ) 

منشا نژاد همشای جنوب انگلستان است. جثه این حیوان بزرگ بوده و دارای بدنی از نوع بلوکی میباشد صورت ، پا ها ، گوشها و بینی سیاه بوده ،فاقد شاخ میباشد. 

همشایر از نظر بلوغ در حد متوسط قرار دارد. از خصوصیات دیگر این نژاد شیر دهی خوب و تولید بره هایی است که پس از شیر گیری برای ارائه به بازار مناسب میباشند. تولید پشم متوسط و درحدود 2/3 تا 6/3 کیلو گرم میباشد میانگین تولید بره در حدود 137 درصد است که این درصد بره زایی براساس 100 میش میباشد . تلاقی خوبی بین آنها وگوسفندان با پشم ظریف یا نژاده های تلاقی یافته صورت میگیرد. 

ه- مونتادال( Montadal ) 

منشا این نژاد ایالات متحده میباشد وبهبود آن بوسیله تلاقی میشهای نژاد کلمبیا با قوچهای cheviot صورت پذیرفته است . 

این حیوان دارای جثه ای متوسط با نوع بدن بلوکی بوده ،صورت ، گوشها و پا های آن سفید میباشد وبر روی صورت وپا ها پشمی وجود ندارد.این نژاد بدون شاخ میباشد لاشه آن گوشتی است ومتوسط تولید پشم در حدود 5/4 تا 4/5 کیلو گرم در سال میباشد. 

و – اکسفورد ( Oxford ) 

منشا نژاد اکسفورد مرکز وجنوب انگلستان است . نژاد اکسفورد از بزرگترین نژاد های گوسفند با پشم متوسط از نظر جثه میباشد . نوع بدن آن بلوکی میباشد . صورت ، گوشها وپاهای آن خاکستری مایل به قهوه ای است. گوسفندان این نژاد بدون شاخ هستند .بیده چیده شده آن سنگین و حدود 5/4 تا 4/5 کیلوگرم وزن دارد .میشهای این نژاد پر منفعت و سودمند بوده ، از نظر شیر دهی خوب و بره های آنها دارای رشد سریعی میباشند . استفاده از این نژاد در تلاقی ها مناسب است چون اندازه جثه آن بزرگ است . 

ز-شروپ شایر ( Shropshire ) 

منشا این نژاد کشور انگلستان میباشد . این حیوان از کوچکترین گوسفند های نژاد پشم متوسط و نوع تیپ بدنی بلوکی بوده وبدون شاخ میباشد . صورت و پا ها کدر بوده ،پوشش زیادی از پشم در صورت آن وجود دارد .تولید لاشه این نژاد کم میباشد و وقتی وزن حیوان در اثر تغذیه افزایش می یابد ، میزان چربی آن نیز زیاد میگردد. 

وزن بیده آن 1/4 کیلو گرم است .میشهای این نژاد مادران خوبی هستند و درصد تولید بره آنها اغلب 150 % میباشد. 

ح – سات داون( Soutdown ) 

این نژاد از جنوب انگلستان منشا شده است و یکی از قدیمی ترین نژادهای گوسفند در دنیا محسوب میشود. جثه این گوسفند کوچک و نوع بدن بلوکی است . صورت ف گوشها وپاها خاکستری یا قهوه ای است . این نژاد دارای بلوغ زودرس و بدون شاخ میباشد . بیده آن 3/2 تا 2/3 کیلوگرم است. سات داون در سنین اولیه تمایل به چاق شدن و ذخیره چربی دارد. 

ط – سافولک ( Suffolk ) 

منشا این نژاد جنوب انگلستان است. جثه ای بزرگ وبدن بلوکی وعضلانی داشته ، صورت ، گوشها و پاها سیاه میباشد .این نژاد بدون شاخ میباشد و بر روی صورت و پاهای آن پشم وجود ندارد. 

بیده سافولک 6/3 تا 5/4 کیلوگرم وزن دارد . درصد بره زایی ان 150 % یا بیشتر است . رشد بره در این نژاد سریع بوده و سرعت ذخیره چربی در این نژاد نسبت به سایر نژادها کمتر است . تولید گوشت لخم ولاشه عضلانی از دیگر خصوصیات این نژاد میباشد. 

ی – تونس ( Tunis ) 

نژادتونس از شمال افریقا منشا شده است . رنگ صورت آن قرمز متمایل به قهوه ای تا خرمایی روشن میباشد . این نژاد بدون شاخ بوده و اندازه جثه آن متوسط و زاویه دار است و بدنی بلوکی دارد . دارای پشم زبر بوده و بر روی صورت پشم وجود ندارد. 

3- نژادهای پشم دراز 

الف کاتسولد ( Cotswold ) 

از نژادهای قدیمی گوسفند در انگلستان است و منشا آن نیز انگلستان میباشد این نژاد بزرگ جثه بوده و نوع بدن آن بلوکی میباشد . 

پاها و صورتی سفید رنگ داشته ، هر چند که دربین آنها سفید متمایل به خاکستری نیز دیده میشود. لکه های تیره بر روی صورت و پاها ممکن است وجود داشته باشد پشم این نژاد رشد زیادی داشته و وزوزی (فر دار) میباشد . این گوسفند بدون شاخ بوده و در برنامه های تلاقی از آن استفاده میشود. 

ب – لایسستر ( Leicester ) 

منشا این نژاد کشور انگلستان است . این گوسفند دارای جثه ای بزرگ و بدن بلوکی میباشد .رنگ این نژاد سفید بوده ، بدون شاخ میباشد و بر روی صورت پشم وجود ندارد .پشم گوسفند لایسستر محافظ خوبی در برابر گرما نمیباشد . 

ج – لینکلن ( Lincoln ) 

منشا لینکلن انگلستان است . این نژاد دارای جثه ای بزرگ بوده و نوع بدن آن بلوکی میباشد . رنگ آن سفید است و بدون شاخ بوده ، پشم دراز و زبری تولید میکند . این نژاد دارای بلوغ دیررس است . پشم تولیدی آن 4/5 تا 2/7 کیلوگرم میباشد . از این نژاد برای تلاقی ها استفاده میشود. 

د – رامنی ( Romney ) 

این نژاد یکی از قدیمی ترین نژادهای منشا شده در جنوب انگلستان است . جثه این نژاد بزرگ با با نوع بدن بلوکی است . بیده ای متراکم وبهتر از دیگر نژادهای پشم دراز تولید میکند و و بهمین دلیل سازگاری بهتری نسبت به رطوبت و مناطق مرطوب در مقایسه با سایر نژادهای پشم دراز دارد . این نژاد در برناکمه های تلاقی نژادی مورد استفاده قرار میگیرد. 

4 – نژادهای پشم تلاقی یافته 

الف – کلمبیا ( Columbia ) 

منشا این نژاد امریکا میباشد و از تلاقی بین قوچ لینکلن و میش رامبویه بوجود آمده است . هدف از این تلاقی بوجود آوردن نژادی است که سازگاری بهتری با مناطق کوهستانی داشته باشد . 

کلمبیا جثه ای بزرگ و بدنی بلوکی دارد . این نژاد بزرگترین نژاد تلاقی یافته است . صورت ، گوشها و پاهای سفید داشته و بدون شاخ میباشد .در روی صورت گوسفند کلمبیا پشم وجود ندارد و دارای پاهایی است که از کمی از سایر نژادها بلندتر است 

وزن پشم های چیده شده در حدود 5/4 تا 9/5 کیلوگرم است و تولید گوشت لخم مناسبی دارد . کلمبیا غالبا در تلاقی با نژاد صورت سیاه که دارای پشم متوسط میباشد استفاده شده و هدف از این تلاقی تولید بره های بازاری است . 

ب- کوریدال ( Corriedale ) 

منشا آن نیوزلند است .این نژاد حاصل از تلاقی بین قوچهای لینکلن و لایسستر با میشهای مرینوس است . 

کوریدال دارای جثه متوسط وکمی بزرگ است صورت ، گوشها و پاهایی سفید رنگ داشته و فاقد شاخ میباشد . این نژاد تولید پشم و گوشت باکیفیت خوب را دارا بوده و وزن بیده آن 5/4 تا 8/6 کیلوگرم در سال است . 

ج – پاناما ( Panama ) 

این نژاد از امریکا منشا یافته . نژاد پاناما حاصل تلاقی قوچ رامبویه و میش لینکلن میباشد . رنگ صورت ،گوشها و پاها سفید بوده وجثه بزرگ ،تیپ بدن بلوکی و بدون شاخ بودن از خصوصیات نژاد پاناما میباشد. 

گوسفند پاناما اندکی گوچکتر از نژاد کلمبیا بوده ولاشه کمی گوشتی داشته و در سنین اولیه چربی در بدن آن ذخیره میشود. 

د – راملدال ( Romeldale ) 

منشا راملدال ایالات متحده امریکا است و از تلاقی بین قوچ رامنی و میش رامبویه بوجود آمده است . 

این نژادجثه ای متوسط وبدنی بلوکی داشته ، رنگ صورت ،گوشها و پاها سفید بوده 

و بدون شاخ میباشد . وزن بیده آن 5/4 تا 9/5 کیلوگرم است. راملدال در تلاقی با میشهای پشم ظریف مورد استفاده قرار گرفته و بره های سازگار با شرایط پرورش در مرتع را بوجود می آورد. 

ه – تارگی ( Tar ghee ) 

منشا تارگی امریکا است . این نژاد حاصل تلاقی بین قوچ رامبویه با میشهای کاریدال – لینکلن-رامبویه میباشد. 

این نژاد جثه ای متوسط ،بدنی بلوکی با صورتی سفید رنگ داشته و بدون شاخ است . فاقد پشم در صورت بوده و وزن پشم چیده شده آن 5/4 تا 4/5 کیلوگرم در سال میباشد. 

و – بدون دم ( Tailless ) 

منشا این نژاد امریکا میباشد و از تلاقی گوسفند بدون دم سیبری با تعدادی از نژادهای اصلاح شده بوجود آمده است . هدف از این تلاقی اصلاح یک نژاد است که نیاز به قطع دم نداشته باشد . رنگ صورت ، گوشها وپاها سفید میباشد . این نژاد بدون شاخ بوده و صورتشان بدون پشم است. 

ز – سوت دال ( Southdaie ) 

منشا این نژاد ایالات متحده امریکا میباشد و از تلاقی بین نژادهای سات داون و کوریدال به وجود آمدهاست . هدف ازاین تلاقی تولید نژادهایی است که از نظر کیفیت پشم و گوشت مناسب باشند. 

5 –نژادهای پشم قالی 

صورت سیاه ها یلند ( Black-Faced Highland ) 

این نژاد از قدیمی ترین نژادهای منشا شده در اسکاتلند است . اندازه این نژاد کوچک بوده و دارای پشم زبر و ضخیم در پوشش خارجی وظریف تر در پوشش داخلی میباشد . صورت و پاها سیاه بوده ، قوچهای این نژاد بزرگ و میشهای آن کوچک جثه و کوتاه قد با شاخهای پیچیده میباشند . این نژاد توانایی زندگی در مناطق خشک با پوشش گیاهی اندک را دارا میباشد. 

6- نژاد پوستی 

قره گل ( Karakul ) 

این نژاد از آسیا منشا شده و یکی از قدیمی ترین نژادهای گوسفند در جهان است . قره گل جثه ای بزرگ و بدنی زاویه دار داشته ،رنگ صورت ،گوشها و پاها سیاه یا قهوه ای میباشد . 

قوچهای این نژاد شاخدار و میشها بدون شاخ میباشند و بره هایی با لاشعه ضعیف و فقیر تولید میکنند . پوست بره ها پس از به دنیا آمدن و چند روز بعد از آن مورد استفاده قرار میگیرد . پشم در حیوان بالغ زبر و خشن است وبین 2/15 تا 4/25 سانتی متر طول دارد. 

گوسفندان ایران 

گوسفندان ایرانی از نظر پشم در گروه گوسفندان با پشم ضخیم ویا قالی میباشند . همگی این گوسفندان دنبه دار میباشند به استثنای زل که دارای نیم دنبه یا بدون دنبه بوده و قره گل که دارای نیم دنبه است . 

گوسفندان ایرانی رنگهای مختلفی دارند از جمله میتوان به سفید ، سیاه ، خرمایی ، قهوه ای ،نخودی و خاکستری اشاره کرد . 

گوسفندان ایران را بر حسب اصولی تقسیم مینمایند که این تقسیم بندی میتواند بر اساس سفید یا رنگی بودن بدن و یا وزن بلوغ (سنگین ، متوسط ، سبک ) باشد . 

منبع : کتاب پرورش گوسفند و بز دکتر شهرام نصابیان
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و هفتم آبان 1388ساعت 17:51  توسط مهیار حاجی اسفندیاری  |